شان متیوز در میدل ایست آی نوشت: ایران هنوز تاسیسات مهم شیرین سازی آب در خلیج فارس را هدف قرار نداده است، اما بستن تنگه هرمز و حمله به مراکز حمل و نقل می تواند قیمت مواد غذایی را به شدت افزایش دهد.
به گزارش «انتق»، در ادامه این مقاله آمده است: کشورهای حوزه خلیج فارس در نتیجه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تولید نفت و گاز را متوقف می کنند. اما تنها زیرساخت های انرژی آنها نیست که اکنون در معرض خطر موشک ها و پهپادهای تلافی جویانه ایران است: غذا و آب نیز در خطر است.
بیش از 400 کارخانه آب شیرین کن در امتداد خلیج فارس قرار دارد. از این امکانات برای ادامه فعالیت صنایع، سبز نگه داشتن زمین های گلف و از همه مهمتر تامین آب آشامیدنی ساکنان منطقه استفاده می شود.
محمد محمود، رئیس بخش خاورمیانه در مؤسسه آب، محیط زیست و بهداشت دانشگاه ملل متحد به میدل ایست آی گفت: «اگر ایران حمله به این تأسیسات را آغاز کند، واقعاً فاجعهبار خواهد بود». این زیرساختها آسیبپذیری بزرگی هستند که در امتداد ساحل پراکنده شدهاند.»
وابستگی شدید به نرم کننده های آب
برخی از کشورهای حوزه خلیج فارس مانند عربستان سعودی در گذشته دارای ذخایر بزرگ آب شیرین زیرزمینی بودند، اما با انتقال اقتصاد آنها از جوامع بادیه نشین و کسب و کارهای کوچک به اقتصادهای بزرگ جهانی و مقصدی برای مهاجران خارجی، این ذخایر به تدریج به اتمام رسید.
در دهههای 1960 و 1970، ساخت کارخانههای نمکزدایی به سرعت آغاز شد و از آن زمان بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
منطقه خلیج فارس حدود 60 درصد ظرفیت نمک زدایی جهان را دارد. اگر کشورها را جداگانه بررسی کنیم، وابستگی حتی بیشتر می شود:
در امارات متحده عربی: 42 درصد آب آشامیدنی از نرم کننده های آب تامین می شود
در کویت: 90 درصد
در عمان: 86 درصد
در عربستان سعودی: 70 درصد
ذخایر اضطراری محدود
یک تحلیلگر خلیج فارس که روی رابطه بین ژئوپلیتیک و امنیت غذایی کار می کند، به میدل ایست آی گفت که برخی کشورها ذخایر استراتژیک ایجاد کرده اند، اما برای کشورهای کوچکتر مانند قطر و بحرین، اگر کارخانه های نمک زدایی از بین بروند، این ذخایر ظرف چند روز تمام می شود.
او گفت: “شما نمی توانید تصور کنید که این اقتصادها چقدر به آب وابسته هستند.” مخصوصا الان که وارد بهار و تابستان می شویم. اگر این تسهیلات هدف قرار گیرد، برنامه ای ندارند».
صنایع خلیج فارس بسیار پرآب هستند
در یک سند محرمانه سفارت آمریکا در عربستان سعودی در سال 2008 که بعدا فاش شد، آمده است که کارخانه آب شیرین کن الجبیل به تنهایی بیش از 90 درصد آب شرب ریاض را تامین می کند.
اگرچه کشورهای حوزه خلیج فارس در 20 سال گذشته با ساخت نیروگاه های بیشتر سعی در کاهش وابستگی داشته اند، اما همچنان به شدت به این تاسیسات وابسته هستند.
کریستین هندرسون محقق اقتصاد سیاسی خاورمیانه و امنیت غذایی دانشگاه لیدن می گوید: اگر ایران بخواهد این کارخانه های آب شیرین کن را بمباران کند، به راحتی می تواند این کار را انجام دهد؛ اما چنین اقدامی بسیار تنش زا و تشدید کننده خواهد بود.
علاوه بر این، پالایشگاه های پتروشیمی و صنایع پایین دستی خلیج فارس نیز به مقادیر زیادی آب شیرین نیاز دارند.
محمد محمود گفت: مهمترین مصرف آب برای انسان آب آشامیدنی است اما در مقایسه با مصارف صنعتی و کشاورزی این میزان بسیار کمتر است، گفت: صنایع منطقه خلیج فارس بسیار آب بر هستند.
ایران تاکنون خویشتنداری نشان داده است
کارشناسان می گویند هنوز کارخانه های آب شیرین کن مورد هدف قرار نگرفته اند که نشان می دهد ایران تاکنون با خویشتنداری عمل کرده است.
با ادامه جنگ، مشخص شد که ایران اهدافی مانند:
تاسیسات راداری آمریکا
مجتمع های دیپلماتیک
زیرساخت انرژی
هدف قرار داده است
روز جمعه، بزرگترین پالایشگاه نفت بحرین پس از حمله ایران آتش گرفت.
به گفته هندرسون، «به نظر می رسد استراتژی ایران در حال حاضر ایجاد هزینه اقتصادی با هدف قرار دادن زیرساخت های انرژی خلیج فارس است».
آسیب پذیری تنگه هرمز
در روزهای اخیر بحث پیوستن مستقیم کشورهای خلیج فارس به حمله آمریکا به ایران کاهش یافته است. آسیب پذیری آنها در آب ممکن است یکی از دلایل این احتیاط باشد.
ایران در مورد تنگه هرمز پیام های متناقضی ارسال کرده است. گذرگاه باریکی که بحرین، کویت، قطر و امارات برای صادرات انرژی و واردات کالا و مواد غذایی به آن وابسته هستند.
در عمل، تنگه هرمز تقریباً با بسته شدن غیررسمی مواجه شده است، زیرا شرکت های بیمه غربی از ارائه پوشش بیمه خطر جنگ امتناع می ورزند و در نتیجه تنها تعداد کمی از کشتی ها جرات عبور از آن را دارند.
خطر کمبود مواد غذایی
بسته شدن تنگه هرمز و اختلال شدید در سفرهای هوایی، کشورهای حوزه خلیج فارس را در برابر کمبود مواد غذایی آسیب پذیر کرده است.
هندرسون گفت: بیش از 80 تا 90 درصد مواد غذایی در برخی از کشورهای حاشیه خلیج فارس وارداتی است که کل مدل اقتصادی آنها بر پایه واردات است و بستن مسیرهای کشتیرانی و بنادر این سیستم را مختل می کند.
وی افزود: “دولت ها تلاش می کنند تا از این اتفاق جلوگیری کنند، اما به ناچار خریدهای وحشتناک در بازارها وجود خواهد داشت.”
با این حال، کشورهای خلیج فارس – به ویژه امارات – کالاهای اساسی را برای حدود سه تا شش ماه ذخیره کرده اند.
وابستگی حتی در کشاورزی
کشورهای حوزه خلیج فارس نیز بخش عمده ای از واردات مواد غذایی خود را به حمل و نقل هوایی متکی هستند.
برخی از تحلیلگران اشاره می کنند که این کشورها بخش کشاورزی نسبتاً قوی را توسعه داده اند. به عنوان مثال، امارات و عربستان سعودی قطب های منطقه ای تولید لبنیات هستند.
اما حتی گاوهای آنها به خوراک وارداتی وابسته هستند. امارات متحده عربی مصرف کننده بزرگ یونجه وارداتی از ایالت آریزونا در آمریکا است.
خطر افزایش قیمت مواد غذایی
حتی اگر ایران مستقیماً این مراکز را هدف قرار ندهد، جنگ می تواند مدل اقتصادی منطقه را مختل کند.
به عنوان مثال، شرکت قند خلیج در دبی صاحب بزرگترین پالایشگاه شکر بندری جهان است. این شرکت سالانه:
1.6 میلیون تن شکر خام وارد می کند
حدود 1.3 میلیون تن شکر تصفیه شده صادر می کند
این شرکت روز پنجشنبه به رویترز گفت که کارخانه هنوز در حال فعالیت است و دو سال شکر خام در انبار دارد.
