پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، نااطمینانی های اقتصادی نیز افزایش یافته است.
به گزارش دنیای اقتصاد، میزان مشارکت اقتصادی در تابستان 1404 و در پی وقوع جنگ به یکی از کمترین رقم ها در 20 سال اخیر رسیده است. همچنین نرخ اشتغال جمعیت 15 ساله و بالاتر در تابستان اخیر نسبت به تابستان 1403 بیش از 170 هزار نفر کاهش نشان می دهد.
10 روز از آغاز حمله آمریکا و اسرائیل به ایران می گذرد. در حالی که تخمین آغاز کنندگان این درگیری این بود که جنگ در مدت کوتاهی به پایان می رسد، اما در عرض چند روز، تحولات میدانی مسیر دیگری را نشان می دهد.
بنگاه های اقتصادی در چنین فضایی با کاهش تقاضا مواجه هستند. عدم اطمینان ناشی از جنگ رفتار مصرف کننده را تغییر می دهد و بسیاری از خانوارها خریدهای غیر ضروری را به تعویق می اندازند. از سوی دیگر تامین مواد اولیه برای تولیدکنندگان دشوارتر می شود.
محدودیت های حمل و نقل، اختلال در مسیرهای تجاری و عدم اطمینان در بازارها دسترسی به نهاده های تولید را دشوار می کند. در عین حال، زنجیره تامین نیز مختل می شود. زمانی که مسیرهای حمل و نقل محدود می شود یا هزینه های حمل و نقل افزایش می یابد، کالاهای تولیدی با هزینه بیشتری به دست مصرف کنندگان می رسد.
افزایش هزینه حمل و نقل، بیمه و تامین نهاده ها فشار قابل توجهی را بر ساختار هزینه شرکت ها وارد می کند. مجموع این عوامل باعث می شود که بسیاری از شرکت ها با افزایش هزینه ها و کاهش سود مواجه شوند. در چنین فضایی ادامه فعالیت برای برخی واحدهای اقتصادی با ابهام همراه است. یکی از نتایج احتمالی این وضعیت کاهش تولید و تعدیل نیروی کار است. اتفاقی که می تواند فشار بیشتری بر بازار کار وارد کند و معیشت خانواده ها را تحت تاثیر قرار دهد.
آمار مرکز آمار ایران در تابستان 1404 نشان می دهد که نرخ مشارکت هم همزمان با کاهش نرخ بیکاری کاهش یافته است. این نشان می دهد که با وجود افزایش جمعیت در سن کار، تعداد افراد در بازار کار کاهش یافته است.
هنگامی که اقتصاد با شوک هایی مانند رکود یا جنگ مواجه می شود، اولین گروه هایی که تحت تأثیر قرار می گیرند، آنهایی هستند که وضعیت اشتغال ناپایدارتری دارند. این گروه ها معمولاً در ابتدای صف تعدیل قرار می گیرند یا زودتر از سایرین بازار کار را ترک می کنند، زیرا از نظر امنیت شغلی آسیب پذیرتر هستند.
در حالی که نرخ بیکاری کل جامعه در تابستان 1404 نسبت به فصل مشابه سال قبل کاهش یافته است، نرخ بیکاری زنان در همین مدت یک واحد درصد افزایش یافته است.
این افزایش در شرایطی رخ داد که نرخ مشارکت زنان نیز یک درصد کاهش یافته است. مجموعه این دو شاخص نشان می دهد که برخی از زنان نه تنها نتوانسته اند شغلی پیدا کنند، بلکه از بازار کار نیز فاصله گرفته اند. چنین وضعیتی می تواند نشانه سخت تر شدن شرایط استخدامی این قشر باشد.
داده ها نشان می دهد که اثرات جنگ به طور مساوی در بازار کار توزیع نشده است. گروه هایی که پیش از این از نظر اشتغال در وضعیت ناپایدارتری قرار داشته اند، بیشتر در معرض کاهش فرصت های شغلی قرار دارند.
