تفاوت‌ بزرگ ترامپ و جورج بوش؛ بنزین ۵ دلاری ترمز جنگ ایران و آمریکا را می‌کشد؟

بعدی- این روزها که خبر جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در راس رسانه های دنیاست، همه دنیا از کابوس رایجی به نام بنزین لیتری 5 دلار و نفت 200 دلار صحبت می کنند.

به گزارش فردا؛ گروهی از تحلیلگران بر این باورند که گرانی سوخت در غرب سرانجام سیاستمداران واشنگتن را مجبور به پذیرش آتش بس خواهد کرد، اما آیا واقعاً قیمت پمپ بنزین چنین قدرتی دارد و می تواند شلیک موشک را متوقف کند؟ برای پاسخ به این سوال شاید بهتر باشد به 23 سال پیش برگردیم، به مارس 2003 و روزهایی که سقوط صدام حسین وضعیت مشابهی را در بازارهای انرژی ایجاد کرد.

تحلیل بازار نفت در جنگ عراق؛ نقش پیش بینی قیمت 200 دلار

در آستانه حمله آمریکا به عراق در سال 2003، وحشت بزرگی بر سر بازار نفت به وجود آمد. بسیاری پیش بینی می کردند که در غیاب نفت عراق، قیمت ها به ارقام نجومی می رسد، اما واقعیت به زودی متفاوت شد. قیمت نفت در روزهای قبل از جنگ به دلیل «پریمیوم ریسک» (ریسک کارمزد) بالا رفت و درست با شلیک اولین گلوله ها، بازار آرام شد زیرا تاجران متوجه شدند که جریان نفت از کشورهای دیگر مانند عربستان سعودی جایگزین شده و قرار نیست جنگ به کل خلیج فارس سرایت کند.

چرا ژئوپلیتیک نبرد اخیر با بحران 2003 متفاوت است؟

تفاوت بزرگ درگیری های امروزی در خلیج فارس با زمان صدام حسین را می توان در ژئوپلیتیک نبرد جستجو کرد. در سال 1382 جنگ در داخل مرزهای عراق مهار شد، اما در اسفند 1404 با جنگ شبکه ای مواجه هستیم. برخلاف صدام، ایران ثابت کرده است که توانایی نفوذ به شریان های اصلی انرژی در کل منطقه را دارد.

تفاوت اصلی اینجاست. زمانی که صدام سقوط کرد، قیمت بنزین در آمریکا تنها 10 درصد نوسان داشت، اما از 9 تا 18 مارس با جهش قیمتی 28 درصدی مواجه شدیم. اولین اشتباه محاسباتی دونالد ترامپ احتمالا این بوده است!

فشار سوخت به کاخ سفید؛ چرا قیمت بنزین علیه ترامپ کار می کند؟

گروهی از تحلیلگران طرفدار آتش بس بر یک استدلال ساده اقتصادی تاکید می کنند و می گویند غرب نمی تواند تورم ناشی از سوخت را تحمل کند.

تاثیر قیمت بنزین بر انتخابات آمریکا و محبوبیت دونالد ترامپ

قیمت هر گالن بنزین در کالیفرنیا در 10 روز اول جنگ از 5 دلار گذشت. برای آمریکایی ها، بنزین به سوخت خودروها محدود نمی شود و می تواند سرنوشت انتخابات را تعیین کند. کاخ سفید به خوبی می داند که اگر قیمت سوخت برای یک ماه در این سطح بماند، محبوبیت سیاسی دونالد ترامپ به عنوان اولین قربانی سیاسی کاهش خواهد یافت.

به همین دلیل است که لابی های اقتصادی در واشنگتن برخلاف جنگ عراق، این بار نه برای ادامه جنگ، بلکه برای مهار بحران تلاش می کنند. آنها معتقدند که هزینه اقتصادی یک پیروزی فرضی بر ایران بسیار بیشتر از سود سیاسی آن خواهد بود.

تفاوت وقایع امروز خلیج فارس با زمان صدام حسین را می توان در ژئوپلیتیک نبرد جستجو کرد، جایی که ایران توانایی قطع شریان های انرژی اصلی منطقه را دارد.

چرا بحران سوخت در آسیا و استرالیا با اروپا و آمریکا متفاوت است؟

مدل فروش بنزین در نقاط مختلف دنیا متفاوت است و به همین دلیل در اسفند 1404 در گوشه و کنار دنیا به طرز عجیبی شاهد اثرات افزایش قیمت بنزین هستیم.

مکانیسم قیمت گذاری سنگاپور و بحران ذخیره سازی بنزین در استرالیا

قیمت بنزین در استرالیا بر اساس میانگین متحرک قیمت سنگاپور است. به همین دلیل شوک های لحظه ای جنگ با تاخیر یک تا دو هفته ای به پمپ بنزین های سیدنی و ملبورن رسیده و اکنون زمزمه هایی مبنی بر پایان ذخایر گاز استرالیا در 30 روز آینده به گوش می رسد.

تاثیر فوری نوسانات نفت بر بازار سوخت اروپا

در آمریکا و اروپا، بر خلاف آسیا، قیمت ها در زمان واقعی تعیین می شود. وقتی ساعت 2 بامداد خبر اصابت موشک به نفتکش در دریای عمان پخش می شود، قیمت ها در پمپ بنزین های لندن از ساعت 7 صبح تغییر می کند. به همین دلیل است که فشار فوری برای آتش بس در غرب وجود دارد.

مقایسه شوک بازار جهانی سوخت در سال 2003 با سال 2026

بیایید نگاهی به اعداد بیاندازیم تا عمق فاجعه را بهتر درک کنیم. مقایسه تغییرات قیمت بنزین در 10 روز اول دو جنگ بزرگ تاریخ خاورمیانه برای نشان دادن وضعیت کافی است.

توجه: جدول به وضوح نشان می دهد که برخلاف سال 2003، بازار انرژی در سال 2026 نتوانسته است خود شیر را تضمین کند. محاصره تنگه هرمز و تهدید تاسیسات نفتی آرامکو شرایط را به ضرر جنگ طلبی ترامپ و نتانیاهو تغییر داده است.

سناریوهای پیش رو؛ آیا اقتصاد جنگ را ترمز می کند؟

این سوالی است که علاوه بر واشنگتن و تل آویو، اندیشکده های سراسر جهان را نیز به خود مشغول کرده است. واقع گرایی سیاسی به ما چه می گوید؟

سناریوی اول؛ عقب نشینی اجباری برای جلوگیری از فروپاشی اقتصاد اروپا

در این سناریو، طرفداران آتش بس دست بالا را دارند. قیمت بنزین 3 یورو در هر لیتر در آلمان می تواند برای دولت های اروپایی بسیار مضر باشد. تحلیلگران مستقل بر این باورند که اگر ایران بتواند تنها دو هفته دیگر جریان صادرات نفت به منطقه را مختل کند، غرب اسرائیل را مجبور به عقب نشینی برای نجات اقتصاد خود خواهد کرد. در این مدل، اقتصاد بر اندیشه های جنگ طلبانه آمریکا و اسرائیل پیروز می شود.

سناریوی دوم؛ کنار آمدن با شرایط جنگ

اما یک دیدگاه واقع بینانه نیز وجود دارد. آمریکا در سال 2003 علیرغم هشدارهای اقتصادی به عراق حمله کرد زیرا هدف آن تغییر نظم منطقه بود. اگر در اسفند 1404 ترامپ و نتانیاهو نقاب بردارند و رک و پوست کنده بگویند قیمت بنزین دیگر برایشان مهم نیست، دیگر دولت ها متوجه می شوند که باید شرایط را بپذیرند و به سراغ اقتصاد جنگی، جیره بندی سوخت و حتی سرکوب اعتراضات داخلی بروند و منتظر بمانند تا سرنوشت جنگ مشخص شود.

بنزین؛ داور نهایی یا تماشاگر جنگ؟

مقایسه داده های اقتصادی نشان می دهد که پتانسیل مخرب جنگ اسفند 1404 برای اقتصاد جهان حداقل 5 برابر جنگ عراق در سال 2003 است و در آن سال جهان بدون نفت عراق می توانست دوام بیاورد، اما در مارس 2026 جهان بدون امنیت خلیج فارس نمی تواند نفس بکشد.

تاریخ بارها ثابت کرده است که وقتی ماشه کشیده می شود، منطق ریاضی جای خود را به منطق باروتی می دهد. قیمت بنزین در روزهای آینده (تا پایان مارس 1404) تعیین خواهد کرد که آیا آتش بس و سپس بازگشت به میز مذاکره امکان پذیر است یا اینکه ترامپ و نتانیاهو ترجیح می دهند شاهد سوختن نظم قدیمی جهان در خانه های امن خود باشند. تاکنون مشخص شده است که سرنوشت جنگ افروزی آمریکا و اسرائیل نه در میدان جنگ، بلکه در خیابان های نیویورک و برلین رقم خواهد خورد. زمانی که شهروندان عادی دیگر توان پرداخت هزینه بنزین را ندارند.