مرتضی مکی درباره مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام آباد گفت: مذاکرات اسلام آباد با مذاکرات قبلی ایران و آمریکا در 47 سال گذشته چه به صورت پنهان و چه آشکار بسیار متفاوت است. این مذاکرات پس از جنگ 40 روزه صورت می گیرد که محاسبات امنیتی و اقتصادی را در سطح منطقه و جهان تغییر داده است.
این کارشناس سیاست خارجی خاطرنشان کرد: دو طرف در شرایطی پای میز مذاکره نشسته اند که جمهوری اسلامی ایران مبنای دستور کار را مشخص کرده است. پیش از این ترامپ با طرحی 15 ماده ای درصدد دستیابی به نوعی جنگ تحمیلی سوم بود و طبیعی بود که تهران این پیشنهاد را نپذیرفت و در نهایت و در ادامه جنگ با یأسی که آمریکایی ها از واکنش های گسترده و غافلگیرکننده ایران نصیبشان شد، مجبور به برقراری آتش بس شدند که نباید بر اساس طرح های ایران بسیار مهم باشد.
وی با بیان اینکه دستور کار ایران در مذاکرات مشخص است، گفت: 10 ماده تقریباً خطوط قرمزی است که ایران بر اساس آن به دنبال توافق است. زیرا مذاکرات به بن بست رسیده و طرفین پس از جنگ 40 روزه به دنبال توافق هستند.
مکی تاکید کرد: آمریکایی ها به دنبال جدیت در این مذاکرات هستند و می خواهند دستاوردی از جنگ تحمیلی به ایران داشته باشند تا آن را به افکار عمومی جامعه جهانی بفروشند، حتی اگر این اهداف اهداف نمادین باشد.
وی با اشاره به ترکیب هیات های مذاکره کننده ایران و آمریکا در مذاکرات اسلام آباد گفت: هیات جمهوری اسلامی در سطح بالایی با بیش از 70 نفر از بخش های مختلف سیاسی، امنیتی و مالی ایران در این مذاکرات شرکت کرد و این نشان دهنده جدیت ایران در مذاکرات است. طرف مقابل یعنی جی دی ونس معاون اول رئیس جمهور آمریکا در سطح یک هیئت بلندپایه حدود 300 نفری به اسلام آباد آمده است و این نشان می دهد که طرف مقابل نیز برای مذاکره جدی سیاسی، امنیتی و مالی با ایران آمده است.
وی یادآور شد: در مذاکراتی که در آغاز و پایان سال گذشته بین هیئتهای ایرانی و آمریکایی در عمان و رم انجام شد، هیئت آمریکایی با حضور ویتکاف و کوشنر که هفتهای یک بار با آقای عراقچی مذاکره میکردند و هفتهی بعد دوباره میآمدند، در سطح بسیار پایینتری قرار گرفت و در این بین گمانهزنیهای زیادی مطرح شد و در نهایت جنگ تحمیلی آمریکاییها به ایران وارد شد. اما با توجه به اینکه در انتقاد از تجاوزات علیه ایران با فشارهای سیاسی زیادی از داخل آمریکا و جامعه جهانی روبرو بوده و با توجه به اینکه ادامه جنگ هزینه های زیادی را برای آمریکایی ها و جامعه جهانی به همراه خواهد داشت، به دنبال خروج از این جنگ است.
این کارشناس مسائل بین الملل تصریح کرد: با توجه به اینکه جمهوری اسلامی ایران دستاوردهایی از این جنگ به دست آورده است، به دنبال حفظ و نقد این دستاوردها است و انگیزه های بالایی برای توافق وجود دارد.
وی خاطرنشان کرد: سناریوهای مختلفی در خصوص این مذاکرات مطرح شده است. به نظر می رسد آمریکایی ها به دنبال خروج از این مذاکرات با هزینه بسیار کمتر و دستاورد بسیار بالاتر هستند و برخی خطوط قرمز و امتیازات مورد نظر ایران را نمی دهند و در نهایت نتیجه مورد انتظار حاصل نمی شود. آنها به هر حال سناریوهای خاص خود را دارند.
مکی تصریح کرد: نگاه بدبینانه ای به مذاکرات وجود دارد اما در مذاکرات فعلی ایران و آمریکا تحولی رخ داده که در مذاکرات گذشته وجود نداشت و آن اینکه ایران در این جنگ 40 روزه به دستاوردهایی دست یافته است که محاسبات و معادلات منطقه و جهان را به هم ریخته است. کنترل تنگه هرمز اهرم قدرتمندی برای ایران است که می تواند ضمانت اجرایی برای هرگونه توافق با آمریکایی ها و گامی در پیشبرد مذاکرات باشد که البته وجود دارد و این موضوع بسیار مهم در این دوره از مذاکرات ایران و آمریکایی هاست.
وی ادامه داد: از سوی دیگر متغیرهایی وجود دارد; درست است که ترامپ شخصیتی خودشیفته و غیرقابل پیش بینی است، اما در عین حال در مقایسه با گذشته، آنقدر که نتانیاهو انتظار دارد بازی نمی کند که بتواند روند مذاکرات ایران و آمریکا را مختل و مانع تراشی کند.
این تحلیلگر مسائل خارجی گفت: اسرائیل یکی از بازندگان و مخالفان اصلی مذاکرات ایران و آمریکا بوده، هست و خواهد بود. اسرائیل اهداف بلندمدتی نسبت به ایران دارد که قطعاً هدف نهایی آن فروپاشی و تجزیه ایران است که در دو جنگ تحمیلی به آن نرسیده است و این هدف هرگز از آرمان ها و رویاهای اسرائیلی ها دور نخواهد شد و اینها متغیرهایی هستند که همیشه در فضای سیاسی و امنیتی منطقه و جهان وجود دارند، با توجه به اینکه روابط بین آمریکا و اسرائیل همواره تاثیرات متفاوتی بر صلح و سازش خواهد گذاشت. فرآیند امنیتی
وی گفت: فشارهایی که در چند هفته گذشته از داخل آمریکا به ترامپ وارد شده، نارضایتی از افزایش قیمت حامل های انرژی و تاثیرات آن بر زنجیره تامین کالاها و بخش های مختلف اقتصادی و کشاورزی این کشور را بر جای گذاشته است. در سطح بین المللی هیچ یک از متحدان آمریکا حاضر به همکاری و همراهی با ترامپ نشدند و در این مدت دولتمردان اروپایی و حتی کشورهای آسیای شرقی به شیوه های مختلف انتقاد خود را از عملکرد و هزینه های ترامپ در قبال متحدانش ابراز کردند.
مکی گفت: آخرین انتقادها انتقاد نخست وزیر انگلیس، شریک ویژه آمریکا در جهان است که نشان می دهد کشورهای جهان از این نوع رفتارها و نوع برخوردها و سیاست های آمریکا بسیار ناراضی هستند. اینها متغیرهایی هستند که نسبت به گذشته می توانند به پیشرفت مذاکرات خوش بین باشند. در عین حال به دلیل شخصیت غیرقابل پیش بینی و خودشیفته ترامپ، باید دست ها روی ماشه باشد و هر امکانی را از سوی ترامپ در مورد روند مذاکرات داشته باشیم، زیرا او در جریان مذاکره به ایران حمله کرد و تا زمانی که توافق حاصل نشود، نمی توان به طور قطع گفت که این جنگ تمام شده است.
