بازار خودرو؛ معلق بین جهش یا ریزش قیمت | کاکایی: آینده بازارها وابسته به نتایج پایان جنگ است

به گزارش اختاز نیوز، امیرحسن کاکایی کارشناس صنعت خودرو با اشاره به شرایط پس از جنگ و نوسانات ارزی از دو سناریو متفاوت برای آینده بازار خودرو می گوید.

سناریوهایی که یکی از آنها به جهش قیمت و دیگری افت شدید منجر می شود و این در حالی است که تولیدکنندگان داخلی نیز با حفظ جریان تولید تلاش می کنند پیام ثبات را به بازار برسانند.

گفت و گو با امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو و عضو هیات علمی دانشکده مهندسی خودرو دانشگاه علم و صنعت ایران را در اختازنیوز بخوانید.

****

* آقای کاکایی! با توجه به بحث واردات خودرو و بحث تخصیص ارز که دوباره مطرح شد، چه مشکلاتی ممکن است در این فضا پیش بیاید و دید شما از وضعیت بازار چیست؟

اول باید بگویم که قرار نبود واردات به معنای تخصیص ارز باشد. وقتی می گوییم تخصیص یعنی مثل گذشته که در سالن اول ارز 70 هزار تومانی داده می شد در حالی که چنین چیزی در نظر گرفته نشده بود. در واقع اجازه مبادله در سالن دوم و یا از جاهای دیگر مانند منابع مردمی وجود نداشت. بنابراین اساساً مفهوم تخصیص به آن معنا وجود ندارد.

دولت اعلام کرده بود که اجازه واردات تا سقف دو میلیارد دلار را می دهد. این بدان معنا نیست که ارزی وجود دارد که بخواهد تخصیص یابد، بلکه گفته می شود در بازار نسبتاً آزاد اما شفاف مانند تالار دوم این امکان وجود دارد. حال اینکه این موضوع چه تاثیری دارد و الان چه اتفاقی افتاده است، باید گفت در گذشته عده ای خودرو وارد می کردند اما هنوز به مردم تحویل نداده اند.

در مورد قیمت گذاری نیز باید توجه داشت که فروشنده موظف است اطلاعات مالی خود را در اختیار سازمان حمایت قرار دهد و طبق فرمول های سازمان اقدام به فروش کند تا گران فروشی رخ ندهد. یکی از ابهامات، نوسانات شدید نرخ ارز در روزهای اخیر است. به عنوان مثال نرخ ارز تا حدود 162 هزار تومان بالا رفت و سپس به حدود 154 هزار تومان بازگشت که به معنای تغییر حدود پنج درصدی است. دولت اعلام کرده است که برای مدت محدودی راه را برای تحویل خودروهای فعلی باز می کند، بنابراین این موضوع فعلا ارتباط مستقیمی با کل واردات خودرو ندارد.

آینده بازار خودرو به نتایج پایان جنگ بستگی دارد

اما اینکه آیا در آینده ارز وجود خواهد داشت یا خیر، بستگی زیادی به نتیجه جنگ دارد. در شرایط پس از جنگ این سوال مطرح می شود که آیا به وضعیت قبلی برمی گردیم یا خیر؟ واقعیت این است که به دلیل تورم بالا و آسیب به صنایع، دولت احتمالا مجبور خواهد شد محدودیت های بیشتری برای واردات اعمال کند.

در یک سناریو، اگر شرایط به صورت عادی اما با محدودیت پیش برود، قیمت دلار به صورت جهشی افزایش می یابد. در این صورت با کمبود واردات مواجه خواهیم شد و ارزش ریال کاهش می یابد که نتیجه آن افزایش شدید قیمت ها در بازار خودرو است.

اگر توافقی حاصل شود …

سناریوی دوم این است که توافق حاصل شود و بخشی از تحریم ها برداشته شود. در این صورت منابع مالی قابل توجهی آزاد خواهد شد. ارقامی بین 6 تا 40 میلیارد دلار وجود دارد. در چنین شرایطی به دلیل پدیده ای به نام «بیماری هلندی» ارزش ریال تقویت شده و قیمت دلار کاهش می یابد. در نتیجه واردات افزایش یافته و قیمت خودرو به شدت کاهش می یابد.

با این حال، سناریوی اول را محتمل تر می دانم. حتی در صورت توافق با توجه به تاخیر بیش از 15 ساله در سیستم مبادلات مالی، اجرای عملی آن حداقل یک سال زمان می برد.

در خصوص خودروهای تولید داخل ارزیابی شما از وضعیت تولیدکنندگان با توجه به آسیب های وارده به زیرساخت ها چیست؟

ببینید، هر سازنده خودرو یک “خط لوله” یا زنجیره تامین دارد. از فولاد گرفته تا قطعاتی که در انبارها یا کشتی ها هستند. خودروسازان معمولاً حداقل سه ماه موجودی دارند. با توجه به اینکه ما حدود 40 روز درگیر جنگ بودیم، طبیعی است که اغتشاشاتی به وجود بیاید.

سال گذشته عملکرد برخی خودروسازان بهتر بود و توانستند سرعت تولید و گردش مالی خود را افزایش دهند. به عنوان مثال تولید سایپا حدود 40 درصد کاهش یافت اما ایران خودرو حدود 15 تا 16 درصد افزایش تولید را تجربه کرد و اکنون با سه شیفت کاری فعالیت می کند.

اگر پول نقد وارد سیستم شود …

اگر پول نقد وارد سیستم شود، خودروساز می تواند به تولید ادامه دهد. در واقع این رفتار نشان دهنده تلاش برای مدیریت بحران است. یعنی به جای توقف، مسیرهای جایگزین برای تامین قطعات پیدا می شود، مثلا اگر مسیر دبی بسته است، مسیر دیگری انتخاب می شود.

در مورد واقعی بودن یا نبودن این فروش ها، اینطور نیست که خودروسازان بزرگ، به خصوص خودروسازانی که زیر ذره بین هستند، فروش خالی انجام دهند. این شرکت ها تحت کنترل هستند و تولید و موجودی آنها نظارت می شود. بنابراین در مورد خودروسازان داخلی می توان گفت که برنامه تولید پشت فروش است اما نمی توان با قاطعیت در مورد واردکنندگان اظهار نظر کرد.

در حال حاضر ایران خودرو به دلیل ساختار قویتر زنجیره تامین توانسته عملکرد بهتری داشته باشد. این شرکت با محاسبه ریسک و افزایش قیمت به تولید خود ادامه داده است. البته این بدان معنا نیست که همه خودروسازان چنین توانایی را دارند. دیگران ممکن است با محدودیت های بیشتری روبرو شوند.

آیا برای خودروهای ارائه شده متقاضی وجود دارد یا خیر؟

از سوی دیگر این سوال نیز مطرح است که آیا تقاضایی برای این خودروها وجود دارد یا خیر؟ با توجه به افزایش شدید قیمت ها به عنوان مثال قیمت پژو 207 به حدود یک میلیارد و 600 میلیون تومان رسید، این سوال جدی است. با این حال بخشی از بازار همچنان نقدینگی دارد و خرید انجام می شود.

در مجموع عملکرد ایران خودرو در این شرایط قابل توجه بوده است چرا که با ادامه تولید پیام ثبات را به بازار می دهد. اگر قرار بود تولید متوقف شود، این پیام به بازار می رسید که شرایط بحرانی است و این می تواند باعث افزایش بیشتر قیمت ها شود.

* به نظر شما وضعیت سایر خودروسازان چگونه است؟

به عنوان یک بخش خصوصی، آنها نیز باید بتوانند راه خود را پیدا کنند. سایپا شرایط متفاوتی دارد و از سال گذشته با چالش هایی مواجه است که ریشه در سال های گذشته دارد و اکنون با شرایط جنگی مصادف شده است.

با این حال، انتظار می رود سایر خودروسازان بزرگ نیز به تدریج از این روند پیروی کنند. ایران خودرو با توجه به گستردگی و گستردگی زنجیره تامین خود که حدود 500 تامین کننده را در بر می گیرد، توانسته این مسیر را طی کند.

اگر این دو خودروساز بزرگ بتوانند بر چالش ها فائق آیند، هم بازار با تنش کمتری مواجه می شود و هم تولید داخلی که ارزش افزوده ایجاد می کند، حفظ می شود. در نهایت باید راه‌های جدیدی برای دور زدن تحریم‌ها پیدا کرد و تا مشخص شدن شرایط آینده، تولید ادامه پیدا کرد.