بعدی- شبکه سی ان ان به نقل از منابع گزارش داد که تلاش های دیپلماتیک فشرده همچنان در پشت صحنه بین واشنگتن و تهران ادامه دارد و گفت وگوهای کنونی بر یک «فرایند مرحله ای» متمرکز است. منابع آگاه گفته اند که دو طرف آن طور که در ظاهر به نظر می رسد فاصله چندانی با یکدیگر ندارند. به گفته این منابع، بخش اول هر توافق احتمالی بر بازگشایی تنگه هرمز بدون هیچ محدودیت و عارضه ای متمرکز خواهد بود. این منابع به شبکه مذکور تاکید کرده اند که میانجی ها دو طرف را برای دستیابی به توافق تحت فشار قرار می دهند. زیرا روزهای آینده بسیار مهم است.
به گزارش به گزارش میهن تجارت، این تحولات پس از به بن بست رسیدن مذاکرات صلح با ایران در پایان هفته رخ می دهد. دونالد ترامپ روز یکشنبه از تصمیم خود مبنی بر لغو سفر نمایندگان خود به پاکستان دفاع کرد و گفت که مقامات ایرانی در صورت تمایل «می توانند تماس بگیرند». وی بار دیگر تاکید کرد که جنگ با ایران ممکن است «خیلی زود پایان یابد».
عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران پس از دیدار در پاکستان و عمان به روسیه سفر کرد و با ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه دیدار کرد. عباس عراقچی اعلام کرد که با ولادیمیر پوتین درباره جنگ به تفصیل گفتگو کرده است. او پیش از این فهرستی از «خط قرمزها» را به مقامات پاکستانی ارائه کرده بود تا آنها را به ایالات متحده منتقل کنند. خطوطی که شامل «مسائل هسته ای و تنگه هرمز» می شود.
از سوی دیگر، امیر سعید ایروانی، سفیر ایران در سازمان ملل متحد، روز دوشنبه گفت تهران قبل از اینکه بتواند به ثبات اوضاع در خلیج فارس و منطقه کمک کند، به تضمین هایی در برابر حمله دیگری از سوی آمریکا و اسرائیل نیاز دارد. ایروانی در سخنان خود در جلسه شورای امنیت گفت: ثبات و امنیت پایدار در خلیج فارس و منطقه فراتر تنها با توقف دائمی تهاجم علیه ایران محقق می شود. نماینده ایران در سازمان ملل متحد تاکید کرد که این روند باید با ضمانتهای معتبر در خصوص عدم تکرار چنین اقدامی و همچنین احترام کامل به حقوق و منافع قانونی و حاکمیتی ایران حمایت شود.
ایران و آمریکا در زمینه فرسایش; صبر تهران در برابر شتاب ترامپ
دکتر محمد ابوالعینین، پژوهشگر روابط بین الملل معتقد است فلسفه مذاکره کننده ایرانی مبتنی بر خرید زمان است؛ در چارچوب همان صبر طولانی با الهام از مهارت «قالی باف»، در برابر ذهنیت مذاکره کننده آمریکایی که بر امضای سریع معاملات تکیه دارد.. ابوالعینین توضیح می دهد که ایران، در حالی که صبورانه مذاکرات را پیش می برد، به خوبی از نیاز مبرم دونالد ترامپ برای دستیابی به توافق آگاه است. ترامپ، که اساساً یک تاجر و فعال در زمینه املاک و مستغلات است، تمایل به معامله و انجام کارهای غیرپیچیدهای دارد که به جزئیات نمیپردازند.
از طرف دیگر، ایرانی ها در کار با جزئیات خوب هستند، راه طولانی را با آنها طی می کنند و هرگز از این روند خسته نمی شوند. مشکلی که در پیشنهادی که اخیرا مطرح شده به وضوح دیده می شود. ابوالعینین معتقد است که اگر به ذهنیت کسانی که از سال 2003 با تهران مذاکره کردند و این روند را تا توافق هسته ای 2015 ادامه دادند و سپس با اروپایی ها درباره سازوکار «بازگشت سریع» وارد گفت و گو شدند، نگاه کنید، مشخص می شود که دیپلمات ایرانی صبر طولانی دارد، غرق در جزئیات می شود و نمی خواهد معاملات سریع انجام دهد.
او گفت که ذهنیتی که مذاکره کنندگان آمریکایی را هدایت می کند، چه جی دی ونس، معاون رئیس جمهور، چه استیو ویتکاف، فرستاده ویژه، چه جرد کوشنر، داماد رئیس جمهور و پشت سر همه دونالد ترامپ. بستن سریع معاملات تضمین شده است; معاملاتی که مبتنی بر این تصور است که بیش از حد و شدت قدرت ایالات متحده به آن اجازه می دهد همه را مجبور به تبعیت کند. وی ادامه داد که ایرانی ها فشارهایی را که ترامپ در داخل با آن مواجه است، درک می کنند. در حالی که خودشان 47 سال است خود را با حصر و تحریم وفق داده اند و در نهایت سعی می کنند خود را طوری جلوه دهند که گویی در روند مذاکرات خللی وارد نمی کنند.
علی بیگدالی، تحلیلگر ایرانی و کارشناس سیاست خارجی در بیانیه ای گفت: روند مناقشه تهران و واشنگتن تغییر قابل توجهی داشته و از رویارویی مستقیم نظامی به جنگ اقتصادی تبدیل شده است. و آن در شرایطی است که ابزارهای فشار غیرنظامی از جمله محاصره دریایی علیه ایران تشدید شده است. بیگدلی توضیح داد که استراتژی فعلی دونالد ترامپ اساساً بر فشار اقتصادی متمرکز است. او این تحول را نشانه انتقال منازعه از حوزه نظامی به ابزارهای نفوذ مالی و تجاری می دانست. روندی که بار اقتصاد ایران را دوچندان می کند.
بیگدلی بر لزوم باز کردن درهای دیپلماسی توسط ایالات متحده تاکید کرد. وی خاطرنشان کرد: تحرکات منطقه ای عباس عراقچی به ویژه سفرهای وی به تعدادی از کشورها از جمله پاکستان، سلطان نشین عمان و روسیه به فعال شدن مجدد تلاش های دیپلماتیک کمک کرده است. این تحلیلگر ایرانی فرمول مذاکره را بر اساس اصل «اقدامات متقابل» پیشنهاد کرد. یعنی باید قبل از رفع محاصره، تنگه هرمز باز شود و پس از آن امکان ورود به بحث سایر موارد پیچیدهتر فراهم شود. وی در عین حال هشدار داد که دستیابی به توافق میان تهران و واشنگتن آسان نخواهد بود. زیرا محاصره دریایی ابزار اصلی فشار واشنگتن است.
علی بیگدلی در ادامه اظهارات خود تاکید کرد که ادامه وضعیت موجود ممکن است در مدت زمان کوتاهی بازارها را با بحران مواجه کند. در نتیجه اختلال در زنجیره تامین که پیامدهای منفی هم برای تولیدکنندگان و هم برای مصرف کنندگان خواهد داشت. وی تاکید کرد: تهران اکنون حساسیت این مرحله را درک کرده و به دنبال دستیابی به نوعی فرمول تفاهم است. به گفته وی، شکستن محاصره دریایی در شرایط کنونی بر سایر موضوعات از جمله پرونده هسته ای اولویت دارد. موردی که ممکن است بعداً در چارچوب یک مسیر مذاکره گسترده تر مطرح شود. وی در پایان گفت: ایران ممکن است آمادگی خود را برای بحث در مورد موارد اضافی از جمله تعلیق موقت عملیات غنی سازی اورانیوم نشان دهد.
ونس در روایت پنتاگون از جنگ ایران تردید دارد
مجله «آتلانتیک» به نقل از مقامات ارشد دولت دونالد ترامپ گزارش داد که جی دی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا درباره صحت اطلاعات ارائه شده از سوی پنتاگون درباره جنگ در ایران سؤالاتی را مطرح کرده است. بر اساس این نشریه، جی دی ونس بارها ارزیابی وزارت جنگ آمریکا از جنگ در ایران را زیر سوال برده و این سوال را مطرح کرده است که آیا پنتاگون از شدت آنچه که به نظر می رسد فرسایش جدی ذخایر موشکی آمریکا است، دست کم گرفته است.
چندین فرد آگاه نیز به این روزنامه گفته اند که ونس در گفتگوهای خود با ترامپ نگرانی هایی را درباره میزان دسترسی آمریکا به سامانه های موشکی خاص مطرح کرده است. به گزارش «آتلانتیک»، پیامدهای خروج گسترده ذخایر مهمات از نقطه نظر استراتژیک سنگین و خطرناک است. زیرا نیروهای آمریکایی برای دفاع از تایوان در برابر چین، کره جنوبی در برابر کره شمالی و اروپا در برابر روسیه به این ذخایر نیاز خواهند داشت.
در همین حال، این نشریه فاش کرد که ایران همچنان دو سوم نیروی هوایی، بیشتر قابلیتهای موشکی و بیشتر قایقهای تندرو خود را حفظ کرده است. همچنین در این گزارش آمده است که ایران هر روز سکوهای پرتاب موشک خود را دوباره فعال می کند و پس از آتش بس، نیمی از این سکوها دوباره در دسترس قرار گرفته است. در مقابل، این نشریه نوشت که کمبود جدی در برخی تسلیحات کلیدی، توانایی ایالات متحده برای ورود به جنگ های آینده را تضعیف کرده است.
پیچ تهران به سمت مسکو؛ تصویب مذاکرات دوجانبه با واشنگتن
در شرایطی که کانال مستقیم مذاکره واشنگتن و تهران به تدریج شتاب خود را از دست می دهد، ایران به سمت مسکو تمایل دارد تا رویکرد مذاکره را دوباره فرموله کند و آن را از چارچوب دوجانبه خارج کند. به گزارش مجله «نیوزویک»، این اقدام «تلاش آشکاری برای تقسیم بحران به مسیرهای چندگانه است؛ مسیرهایی که بتوان هرکدام را جداگانه مدیریت کرد، نه تلاش برای دستیابی به توافقی جامع در شرایط کنونی».
تحرکات اخیر ایران را نمی توان از درک فزاینده در تهران جدا کرد که مذاکرات دوجانبه با ایالات متحده دیگر برای مدیریت بحران چند بعدی کافی نیست. بحرانی که در آن پرونده های هسته ای با ملاحظات امنیتی، اقتصادی و ژئوپلیتیک آمیخته شده است. در همین زمینه، نیوزویک به نقل از حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر روابط بین الملل، می نویسد که تهران به سمت «بین المللی شدن» روند مذاکرات پیش می رود. به این معنا که طرفهای مختلف را وارد پروسه کنیم تا هر یک از طرفین به بخش خاصی از اختلاف رسیدگی کنند، نه اینکه تلاش کنند از طریق یک کانال به یک توافق جامع دست یابند. این رویکرد تعدد مقاصد دیپلماتیک عراقچی را در دوره اخیر توضیح می دهد. هدف از این مبادلات ایجاد شبکه ای از میانجیگری های موازی است که امکان توزیع فشار و مذاکره در سطوح مختلف را فراهم می کند. این به ایران فضای وسیع تری برای مانور در برابر فشار آمریکا می دهد.
در چارچوب این رویکرد، روسیه به عنوان طرفی معرفی میشود که توانایی مداخله در حساسترین پرونده را دارد. یعنی قضیه اورانیوم با غنای بالا که اصلی ترین نقطه اختلاف در مذاکرات است. بر اساس ارزیابی های نقل شده توسط این مجله، مسکو ممکن است مدلی مشابه آنچه در توافق هسته ای ایران در سال 2015 اجرا شد، احیا کند. زمانی که اورانیوم غنی شده به روسیه منتقل شد و در ازای آن، ایران سوخت هسته ای را برای استفاده غیرنظامی دریافت کرد. چنین راه حل میانی می تواند از شدت اختلاف فعلی بکاهد.
با این حال، این گزینه با پیچیدگی های سیاسی آشکاری مواجه است. در راس آنها مخالفت ایران با تحویل مستقیم مواد هسته ای خود به آمریکا است. علاوه بر این، محیط ژئوپلیتیک نیز به طور اساسی تغییر کرده است. زیرا روسیه دیگر یک میانجی سنتی نیست، بلکه طرفی است که درگیر رویارویی آشکار با غرب است. در این زمینه، ووک ووکسانوویچ، محقق روابط بینالملل، معتقد است که مسکو یک مزیت نادر دارد. که هنوز کانال های ارتباطی خود را با همه طرف ها حفظ می کند. اما در عین حال روسیه بر اساس محاسبات استراتژیک خود حرکت می کند. محاسباتی که هر نقش میانجی را به جای یک مداخله فنی محدود، بخشی از توازن گسترده تر می کند.
نقش احتمالی روسیه را نمی توان از محاسبات قدرت در سطح بین المللی جدا کرد. بر اساس گزارش نیوزویک، مسکو ممکن است ورود خود به پرونده ایران را فرصتی برای بازگشایی مذاکرات با غرب در مورد سایر موارد تلقی کند. در راس آنها جنگ در اوکراین و تحریم های اقتصادی اعمال شده علیه روسیه قرار دارد. این بدان معناست که میانجیگری روسیه، در صورت تحقق، کاملاً بی طرف نخواهد بود، بلکه بخشی از یک روند گسترده تر از چانه زنی سیاسی خواهد بود.
