رونن برگمان، روزنامهنگار معروف اسرائیلی در روزنامه عبری یدیعوت آحارونوت نوشت: «تصمیم در دست آمریکاییها است، ما نمیدانیم واقعاً چه اتفاقی میافتد. «بعضی اوقات حتی مطمئن نیستیم که با کدام طرف صحبت میکنیم و طرف مقابل کیست.» یک مقام ارشد امنیتی وضعیت کنونی اسرائیل در مذاکرات را به این دلیل توصیف میکند که «در حال حاضر مذاکرات بین ایالات متحده و ایران ادامه دارد. آمریکاییها، اما از طرف ایران – ما واقعاً نمیدانیم که با ایرانیها به کجا میرود.»
به گزارش سرویس بین الملل «انتخ»، در ادامه این مطلب آمده است: در اورشلیم اطلاعات کمی از مذاکرات با ایران و توافقات انجام شده در آن وجود دارد – و معمولا این اطلاعات یکی دو روز طول می کشد تا اینکه یکی از طرفین دوباره موضع خود را سخت کند. این اطلاعات اندک بسیاری از مقامات ارشد اسرائیل را به فکر گزینه سومی برای پایان دادن به دور کنونی جنگ با ایران انداخته است. گزینه ای متفاوت از دو سناریویی که تاکنون پیش بینی شده است – یعنی بازگشت به جنگ یا توافق بین آمریکا و ایران.
هر طرف پیروزی خود را اعلام می کند، سکوت با سکوت پاسخ داده می شود
اکنون مقامات ارشد اسرائیلی بر این باورند که وضعیت سوم نیز ممکن است: نوعی وضعیت موجود، با اعلام پیروزی هر یک از طرفین، آرامشی که با سکوت در خلیج فارس مواجه میشود. نه توافق، نه جنگ. در این سناریو، آمریکا به هر شکلی به فشار بر جمهوری اسلامی ادامه میدهد و ایران تا دور بعد از اورانیوم، موشکهای بالستیک و کمکهای خود به نیروهای نیابتی خود در خاورمیانه دست برنمیدارد – وضعیت کم و بیش به صفر رسیده است.
بسیاری در اسرائیل بر این باورند که گزینه سوم که به نظر آنها شر کوچکتر است، باید مورد حمایت قرار گیرد. اگرچه این گزینه شامل هیچ دستاورد محسوس و آشکار جنگی به جز آسیب به ایران نیست، اما به ایالات متحده و اسرائیل – یا حداقل اسرائیل، اگر دیگر علاقه ای به آن ندارد – این امکان را می دهد که گزینه عملیات نظامی در ایران را حفظ کنند.
از سوی دیگر، برخی منابع با این احتمال مخالفت میکنند و ادعا میکنند که این دقیقاً همان چیزی است که اسرائیل قول داده بود که پس از 7 اکتبر دیگر تکرار نکند: به زنجیره بیپایانی از «دورهای بیوقفه» برنگردد.
شکستی که منجر به حذف اسرائیل از مذاکرات شد
اسرائیل و آمریکا برای سرنگونی حکومت ایران وارد جنگ شدند. رهبران این دولتها، همراه با بخشهایی از ارتش، امنیت ملی و جوامع اطلاعاتی در هر دو طرف، سعی میکنند چیز دیگری بگویند، اما حقیقت در نهایت آشکار شد، که در اسناد و ارائههایی نوشته شده است که عملیات هری غرش و خشم حماسی را در 28 فوریه آغاز کرد.
حتی بدون این اسناد – همراه با شهادت مقامات ارشد که جلسه اتاق وضعیت کاخ سفید بین بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ را بازگو می کنند، جایی که رئیس موساد در یک تماس ویدیویی رمزگذاری شده طرحی برای سرنگونی دولت ایران ارائه کرد – وقایع جنگ تنها به یک نتیجه اشاره دارد.
یک مقام ارشد اطلاعاتی اسرائیل مدعی است: “هیچکس رهبر یک دولت مستقر را نمی کشد مگر اینکه قصد سرنگونی آن دولت را داشته باشد.” وی توضیح می دهد: هیچکس به نیروهای بسیج حمله نمی کند که شاید در آینده مردم ایران تصمیم به قیام بگیرند، این مثل این است که ایرانی ها فرمانده کلانتری را بکشند و بگویند شرایط را برای تصرف نخست وزیری در بیت المقدس فراهم می کنند.
از همان لحظه ای که مشخص شد حکومت ایران در آستانه فروپاشی نیست و هر طرف دیگری را مقصر دانست، آمریکا اسرائیل را از مذاکرات کنار گذاشت. نه تنها اسراییل را در بحث در مورد زمان و شرایطی که جنگ به پایان می رسد، وارد نکرد، نه تنها به ادعاها یا درخواست های اسرائیل برای مذاکره در مورد اکثر موضوعات گوش نداد – بلکه ایالات متحده اصلاً اسرائیل را از تحولات آگاه نکرد.
باید فرض کرد که اگر طرح سرنگونی دولت موفق می شد (و برخی در اسرائیل ادعا می کنند که هنوز شانس موفقیت وجود دارد)، رویکرد واشنگتن در قبال اسرائیل کاملاً متفاوت خواهد بود و اورشلیم به یک شریک کامل و مطلوب در میز تصمیم گیری تبدیل می شد.
اما اینطور نیست و اسرائیل از میز دور نگه داشته شده است. سخنراني رئيس ستاد مشترك ارتش آمريكا در پايان درگيري به ويژه تكاندهنده بود كه وي از مشاركت همه يگانها، يگانها و فرماندهان انبار تشكر كرد و فهرست ويژهاي از تشكرات «شكاي ما» كشورهاي خليج فارس را قرائت كرد و آنها را يكي يكي نام برد، اما نامي از مقامات اسرائيلي نبرد.
نزدیک شدن به یک چارچوب اجماع – و فروپاشی آن
با توجه به اطلاعاتی که اسرائیل از شرکای دیپلماتیک خود، رسانههای آزاد و اطلاعات اندکی که از آمریکا به دست میآورد، یکی از دو موضوعی که نخستوزیر آن را حیاتی تعریف کرده است – برنامه موشکی ایران – اصلاً روی میز مذاکره نیست. ایرانی ها اعلام کرده اند که این موضوع برای آنها خط قرمز است و به صراحت اعلام کرده اند که قصد ندارند از چیزی چشم پوشی کنند که حداقل در حال حاضر که (هنوز) سلاح هسته ای ندارند، تنها توانایی آنها برای پاسخ به برتری هوایی مطلق اسرائیل و آمریکاست.
در سناریویی که اکنون در اسرائیل در حال بررسی است، ایران از شر اورانیوم غنی شده ای که در اختیار دارد – بیشتر آن 60 درصد و حدود 20 درصد – که برای ساخت حدود 12.5 بمب هسته ای کافی است خلاص خواهد شد. ایران این کار را یا با رقیق کردن مواد به غلظت بسیار پایین یا انتقال آن به کشور دیگری تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام میدهد. علاوه بر این، قرار است ایران متعهد به توقف غنی سازی برای مدت طولانی باشد، با فاصله ای بین 5 سالی که ایران پذیرفته و 20 ساله ای که آمریکا خواستار آن است. میانجی ها در پاکستان پیشنهاد سازش را داده اند. در مقابل، قرار است ایران از لغو کامل تمامی تحریم ها و سایر مزایای اقتصادی برخوردار شود.
اما بر اساس تفاهم موجود در اورشلیم، این سناریو پیش نمیرود، بلکه سناریوی توافق محدودی که از ایران از طریق پاکستان به آمریکا منتقل شده، تسریع شده و محتملترین گزینه به نظر میرسد. اگرچه شانس موفقیت آن در 24 ساعت گذشته کاهش یافته است، اما این احتمال همچنان وجود دارد – به ویژه در مذاکرات منعطف و منعطف بین طرفین.
در این سناریو، توافقی جزئی وجود دارد که شامل پایان جنگ و بازگشایی تنگه میشود. این توافق با اعلامیه ایران مبنی بر عدم تولید سلاح هستهای و لغو تحریمهای آمریکا همراه خواهد بود و تنها پس از اعلام پایان جنگ، مذاکرات برای بحث در مورد موضوعات هستهای باقیمانده آغاز میشود.
اینها نکات اصلی پیشنهادی بود که از ایران از طریق پاکستان به آمریکا منتقل شد و به نظر می رسید عملاً اجرایی شود، اما در 24 ساعت گذشته این موضوع نیز با واکنش مواجه شده است.
به دلیل بحران در مذاکرات، اسرائیل و آمریکا در حال آماده سازی قابل توجهی برای بازگشت به جنگ هستند. در دو هفته گذشته، بسیاری از اسرائیلیهایی که به آسمان نگاه کردهاند، ترن هوایی عظیمی از تانکرهای سوخت آمریکایی را در مسیر فرودگاه بن گوریون دیدهاند. آمادگیهای رزمی و آمادهباش بالا در روز استقلال در اوج خود بود، زمانی که به نظر میرسید ترامپ هر لحظه دستور حمله میدهد، اما با تمدید مجدد ضربالاجل ایران، تنشها اندکی کاهش یافت.
مقام ارشد: در شرایط کنونی، بین حمله ای که چیزی را تغییر نمی دهد و معامله تحقیرآمیز و وحشتناک با ایران، احتمالاً بهتر است گزینه سوم را میهن تجارت کنیم – نوعی فریز تا دفعه بعد.
ارزیابی در اسرائیل این است که با توجه به بحران قابل توجهی که هر دو دولت در مورد ذخایر موشک های رهگیر خود تجربه می کنند، حتی اگر ترامپ دستور حمله بدهد، حمله چشمگیری که او می گوید «تمدن ایران را نابود می کند» انجام نمی شود. آنچه که بر اساس ارزیابیهای انجام شده اتفاق خواهد افتاد، یک نمایش یکباره، پر سر و صدا و وحشت زده دیگر است، با هدف تلاش برای دستیابی به معامله بهتر از آنچه اکنون میتواند بپذیرد. در چنین شرایطی به گفته مقامات ارشد اسرائیلی – که این موضع را به همتایان خود در فرماندهی مرکزی آمریکا رسانده اند – بهتر است اصلا حمله نکنیم. به گفته آنها، اگر قرار نیست تمام قد نروید، بهتر است اصلا نروید.
با این حال، این دو قرارداد چارچوبی باعث ایجاد حیرت در اسرائیل شده است. بر اساس ارزیابی مقامات ارشد، توافق با ایران که به طور کامل با غنیسازی هستهای، زیرساختها و سامانههای موشکی سروکار نداشته باشد، خطرناکتر از راهحل خواهد بود. از نظر آنها، لغو تحریمها به ایران اجازه میدهد تا اقتصاد را باثبات کند، پیروزی را اعلام کند، قدرت خود را احیا کند، و شاخههای نیابتی خود را در منطقه، در درجه اول حزبالله، احیا کند. آنها این اقدام را اقدامی می دانند که می تواند ایران و محور نیروهای تحت امرش را نجات دهد.
منابع بر این باورند که در چنین شرایطی، اسرائیل این درگیری را در وضعیتی بدتر از آنچه که در آن آغاز کرده بود، پایان خواهد داد. زیرا این توافق به بالهای حکومت ایران جان تازهای میبخشد، پشتوانه مالی آن را فراهم میکند و به آن مصونیت دیپلماتیک در برابر حمله اعطا میکند. و در مقابل آن، همانطور که این مقام ارشد گفته است، “بین حمله ای که صرفاً برای نمادگرایی است و بازی های سیاسی داخلی ترامپ که چیزی را تغییر نمی دهد، و معامله تحقیرآمیز و وحشتناک با ایران، احتمالاً ارزش دارد گزینه سوم را میهن تجارت کنیم – نوعی توقف، تا دفعه بعد.”
