اگرچه در سال های گذشته معمولا اردیبهشت ماه دوره نسبتاً آرامی برای بازار خودرو محسوب می شد، اما امسال روند متفاوتی شکل گرفت و قیمت ها در این ماه با جهش قابل توجهی مواجه شدند.
بررسی قیمت ها در پلت فرم های خرید و فروش خودرو نشان می دهد که بازار در روزهای اخیر با رشدهای ناگهانی و حتی غیرمنتظره ای روبرو بوده است. به طوری که برخی خودروهای داخلی و اقتصادی در فاصله کوتاهی چند صد میلیون تومانی گران شدند اما علت این التهاب در بازار خودرو چیست و چرا قیمت ها در اردیبهشت ماه به اصطلاح بالا رفت؟
سعید موتمنی، رئیس سابق اتحادیه نمایشگاههای خودرو تهران با تایید نوسانات بازار خودرو درباره دلایل این موضوع گفت: در حال حاضر که صحبت از این افزایش قیمت میشود، قیمت تنها یک خودرو مانند دناپلاس یا پژو 207 اتوماتیک به 3 میلیارد تومان رسیده است که یکی از مهمترین عواملی که در روزهای اخیر افزایش قیمت داشته است، افزایش قیمت بوده است. شرکت ها وقتی خودرو از کارخانه به بازار تزریق نمی شود، در واقع عرضه کاهش می یابد و این موضوع زمینه افزایش قیمت ها را فراهم می کند.
بررسی دقیق تر قیمت خودرو نشان می دهد که این افزایش تنها به یکی دو روز اخیر محدود نمی شود و چند هفته است که بازار در نوسان است. موتمنی توضیح می دهد: بعد از تعطیلات نوروزی شاهد بودیم که خودروها نسبت به روز گذشته گران تر تبلیغ می شدند، یعنی قیمت ها به سرعت افزایش می یابد، در چنین شرایطی مالکان خودرو و فروشندگانی که در سکوها آگهی فروش داشتند، قیمت خودرو را بالاتر از حد معمول اعلام کردند، به طوری که با اعلام قیمت های بیشتر در بازار، قیمت ها به تدریج با قیمت های جدید در بازار تعدیل می شود.
چگونه جلوی افزایش قیمت را بگیریم؟
نمونه ای از این روند افزایشی را می توان در برخی خودروها به وضوح مشاهده کرد. به عنوان مثال خودروی سهند دنده ای که در 15 اردیبهشت ماه یک میلیارد و 14 میلیون تومان قیمت داشت، در 18 اردیبهشت به یک میلیارد و 400 میلیون تومان افزایش یافت که به معنای حدود 386 میلیون تومان افزایش قیمت در عرض 2 روز است. اما موتمنی درباره نحوه ترمزگیری بر افزایش قیمت خودرو نیز توضیح می دهد: در صورت از سرگیری روند عرضه خودرو توسط شرکت ها، می توان بخش مهمی از این افزایش ها را به سرعت تعدیل کرد و قیمت ها به کانال های قبلی باز می گردد.
در چنین شرایطی به نظر می رسد خودرویی که قبل از جنگ ناجوانمردانه علیه ایران به نوعی به سمت مصرف گرایی پیش می رفت، دوباره به کالایی سرمایه ای برای حفظ ارزش پول تبدیل شده است. با این حال موتمنی می گوید: بسیاری از خریداران در واقع از بازار خارج شده اند و به دلیل کاهش قدرت خرید توان خرید خودرو را ندارند. در چنین شرایطی هنوز بخش کوچکی از جامعه در بازار حضور دارند. گروهی که یا برای حفظ ارزش دارایی خود خودرو می خرند یا با هدف تبدیل نقدینگی به کالا وارد معاملات می شوند. البته این سرمایه داران حدود 10 تا 15 درصد جمعیت را تشکیل می دهند و اکثریت مردم توانایی خرید و فروش خودرو را ندارند.
اما موتمنی تنها راه کنترل بازار را عرضه منظم خودرو میداند و میگوید: تجربه دورههای گذشته نیز نشان داده است که هرگاه جریان عرضه خودروسازان تقویت شود، قیمتها با سرعت قابلتوجهی عقبنشینی کردهاند، بنابراین اگر روند فاکتورسازی و تحویل خودرو به صورت منظم از سر گرفته شود، التهاب فعلی میتواند در کوتاهترین زمان ممکن فروکش کند، اما در کوتاهترین زمان ممکن است تا بازار کاهش یابد. محیط زیست
یکی از دلایل نوسانات قیمت ها در بازار خودرو ناشی از اتفاقاتی است که متاثر از حمله ناجوانمردانه آمریکا و اسرائیل به کشورمان است. آسیب به خطوط تولید خودروسازان، هجمه به صنعت فولاد و پتروشیمی و از سوی دیگر مسدود شدن مسیرهای واردات و کاهش سرعت واردات خودرو به دلیل حفظ امنیت بنادر و گمرکات از مهمترین دلایل کاهش عرضه خودرو است. از سوی دیگر برخی واسطه ها با سوء استفاده از شرایط موجود، خودروهای خود را گرانتر از قبل تبلیغ می کنند تا از این شرایط بهره مند شوند.
تقاضای سرمایه جایگزین تقاضای مصرفی می شود
مانی حدادی، کارشناس و پژوهشگر حوزه خودرو می گوید: خودرو به عنوان یکی از پرمصرف ترین و پرتقاضاترین کالاهای بازار، ناگزیر تحت تاثیر تحولات اخیر قرار گرفته است و آسیب وارده به برخی از صنایع فولاد و پتروشیمی به ویژه بخش هایی که در زنجیره تامین خودروسازان فعال هستند، هم اکنون در حال نشان دادن تاثیرات خود بر روی پلت فرم خرید و فروش سایر گروه ها بر روی پلت فرم خرید و فروش خودرو در سایر صنایع است. قیمتهای غیرواقعی برای خودروها برای سوق دادن ذهن بازار به سمت افزایش بیشتر قیمتها، عملاً اعدادی هستند که فقط نقش روانی دارند و هدفشان این است که از فضای بیثبات فعلی و ترس عمومی از آینده حداقل 30 درصد استفاده کنند.
حدادی تاکید می کند: مقصر نوساناتی که امروز در بازار خودرو شاهد هستیم، تنها دلالان نیستند، زیرا علاوه بر این گروه، برخی خریداران نیز با انگیزه حفظ ارزش دارایی خود وارد بازار شده اند. افرادی که فکر می کنند با تبدیل پول نقد به خودرو یا مسکن، آینده مالی خود را در برابر بحران های احتمالی بیمه می کنند. به این ترتیب حتی در ماه هایی که باید فصل رکود بازار باشد، تقاضای سرمایه جای تقاضای مصرفی را گرفته و به التهاب دامن زده است.
این در حالی است که کاهش واردات خودرو که به دلیل مسدود شدن مسیرهای واردات اتفاق افتاده، تاثیری بر نوسانات بازار خودرو ندارد. تا جایی که قیمت خودروهای مونتاژی و وارداتی در دو هفته اخیر رشد چشمگیری داشته است. حدادی اما تاکید می کند: بعید نیست در شرایط پسابرجام این اتفاقات رخ دهد چرا که اولویت اول کشور در شرایط کنونی عدم واردات خودرو است. بنابراین اگرچه واردات خودرو در شرایط فعلی متوقف نخواهد شد، اما قطعا از وضعیت گذشته کمتر خواهد بود. حتی با توجه به محدودیت های وارداتی که داریم، ممکن است در زمینه تامین قطعات خودروهای مونتاژ شده چالش هایی وجود داشته باشد که در شرایط پس از جنگ طبیعی است.
این کارشناس خودرو اگرچه بخشی از التهاب کنونی بازار خودرو را ناشی از جنگ با ایران و تنشهای منطقهای میداند، اما خاطرنشان میکند: ریشه اصلی بحران امروز انباشته شدن سالها تصمیمهای اشتباه است و تنها بخشی از آنچه امروز در بازار خودرو به چشم میخورد ناشی از تنشهای منطقهای است و بخشی دیگر مربوط به تصمیمهای اشتباهی است که در گذشته اتخاذ شده و بهعنوان سفارشسازی تکفروشی و قیمتگذاری در گذشته برای صنعت خودروسازی ایجاد شده است. به مسائلی که به دلیل تصمیمات اشتباه دولت های گذشته ایجاد شده و متأسفانه ترکیبی را ایجاد کرده است که با کوچکترین تحریکی بازار خودرو را دچار نوسان می کند، نگاه کنید.
نوسانات بازار خودرو تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟
حدادی در پاسخ به این سوال به تجربه سال های گذشته اشاره می کند و می گوید: هر موج قیمتی به جایی می رسد که بازار به اشباع می رسد. وقتی قیمت خودروی داخلی از مرزهای منطقی مثلاً از یک و نیم میلیارد به بیش از سه میلیارد تومان می گذرد، بعد از آن حتی روی کاغذ هم معامله ای صورت نمی گیرد. در آن مرحله بازار متوقف می شود و رکود جای رشد را در بازار می گیرد.
حدادی درباره آینده بازار خودرو نیز می گوید: اگر مذاکرات موفقیت آمیز باشد و جنگ تمام شود، احتمالا بازار آرام می شود، پس از پایان رسمی جنگ تحمیلی احتمالا ظرف ده تا پانزده روز بازار از التهاب خارج می شود و با نزدیک شدن به تابستان و بازگشت مقداری تقاضای واقعی، ممکن است شرایط به سمت تعادل نسبی پیش برود، اما اگر شرایط منطقه پیچیده تر شود، نوسانات بازار ادامه خواهد داشت.
