رسانههای ایران روز جمعه گزارش دادند که جمهوری اسلامی پیشنهاد جدیدی برای پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز به آمریکا ارسال کرده است. ساعاتی بعد ترامپ گفت که از پیشنهاد ایران راضی نیست. دلیل نارضایتی ترامپ چیست؟ چه مانعی بر سر راه رسیدن به این توافق وجود دارد؟
به گزارش یورونیوز به نقل از وال استریت ژورنال، نشانه هایی از آمادگی برای سازش در پیشنهاد جدید ایران دیده می شود و تهران از برخی شروط قبلی خود عقب نشینی کرده است.
پیشنهاد 14 ماده ای ایران
به گفته آگاهان، ایران پیشنهاد کرده است که شرایط تهران برای بازگشایی تنگه هرمز همزمان با تضمین آمریکا برای پایان دادن به حملات و رفع محاصره بنادر ایران مورد مذاکره قرار گیرد. این در حالی است که ایران پیش از این لغو محاصره آمریکا را پیش شرط مذاکره اعلام کرده بود. ایران همچنین پیش از این از ایالات متحده خواسته بود تا پیش از گفتگو درباره مدیریت تنگه هرمز و برنامه هسته ای ایران، بر سر شرایط پایان جنگ به توافق برسد.
به گفته لارنس نورمن، روزنامه نگار وال استریت ژورنال، پیشنهاد جدید ایران در 14 بند ارائه شده است که یک فرآیند دو مرحله ای را پیشنهاد می کند. در مرحله اول، موضوع تنگه هرمز و مدیریت نهایی آن همزمان با مفاد پایان جنگ و تعهدات آمریکا برای پایان دادن به حملات مورد بررسی قرار می گیرد. مرحله دوم به بحث در مورد محدودیت های برنامه هسته ای ایران در ازای کاهش تحریم ها اختصاص دارد.
به گفته منابع آگاه، ایران به میانجی ها اطلاع داده است که در صورت موافقت واشنگتن با این پیشنهاد، آماده است اوایل هفته آینده هیأتی را برای مذاکره به پاکستان بفرستد.
با این حال دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا روز جمعه پیش از سفر به فلوریدا گفت که از پیشنهاد جدید ایران راضی نیست و افزود: آنها چیزهایی می خواهند که من نمی توانم با آن موافقت کنم.
ترامپ همچنین ساعتی بعد در جریان سخنرانی در فلوریدا گفت: آنها با توافقی که ما میخواهیم موافقت نمیکنند و ما باید کار را به درستی به پایان برسانیم. ما قرار نیست زودتر عقب نشینی کنیم و بعد از سه سال شاهد ظهور مجدد مشکل باشیم.
ریچارد نفیو، مذاکرهکننده ارشد سابق آمریکا با تهران که اکنون در دانشگاه کلمبیا به سر میبرد، درباره پیشنهاد ایران گفت: «فکر میکنم این پیشنهاد انگیزههای همه طرفها را همسو میکند، زیرا هم آمریکا و هم ایران به نوعی کاهش محدود فشار اقتصادی را دریافت میکنند و در عین حال مسائلی را که ثابت شده بسیار دشوارتر و زمانبرتر هستند، به تأخیر میاندازند.»
دلیل مخالفت ترامپ چیست؟
دونالد ترامپ بارها اعلام کرده است که یکی از اهداف اصلی حملات آمریکا به ایران، جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هسته ای بوده است. وی همچنین تاکید کرد که هرگونه توافق با ایران باید شامل برنامه هسته ای ایران باشد. با این حال، اگرچه پیشنهاد جدید ایران شامل خروج تهران از برخی مواضع خود از جمله محاصره و بازگشایی تنگه هرمز است، اما همچنان مانند پیشنهاد قبلی، مذاکرات هسته ای را به مرحله بعدی موکول می کند.
ترامپ قبلاً به آکسیوس گفته بود که تحریم بنادر ایران را لغو نخواهد کرد زیرا در این صورت اهرم اصلی خود را برای وادار کردن ایران به تسلیم ذخایر اورانیوم غنیشده و کنار گذاشتن غنیسازی اورانیوم از دست خواهد داد.
“ما در جنگ هستیم زیرا فکر می کنم شما با من موافق هستید که نمی توانیم اجازه دهیم … [آنها] سلاح هسته ای بدست آورید.»
در جریان مذاکرات اسلام آباد، آمریکا از ایران خواست غنی سازی اورانیوم را به مدت 20 سال کنار بگذارد و ذخایر اورانیوم غنی شده خود را تحویل دهد. با این حال، تهران می گوید که حاضر نیست قبل از حل شدن بقیه مسائل از جمله تنگه هرمز، محاصره و تضمین آمریکا مبنی بر عدم از سرگیری حملات، درباره برنامه هسته ای بحث کند.
باراک راوید، خبرنگار اکسیوس و تحلیلگر سیانان، روز جمعه گفت: فکر میکنم موضوع اصلی که ترامپ میخواهد در پیشنهاد ایران ببیند، تمایل به امتیاز گرفتن در مورد برنامه هستهای است. این موضوع در این پیشنهاد نبود. ایران در حال حاضر از ورود به این موضوع خودداری می کند و نمی خواهد در این زمینه هیچ امتیازی بدهد. در این مرحله فقط می خواهند این موضوع را به آینده موکول کنند».
چه گزینه هایی روی میز ترامپ است؟
برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) روز پنجشنبه گزینه هایی را برای از سرگیری حملات نظامی علیه ایران به ترامپ ارائه کرد.
رئیس جمهور آمریکا روز جمعه در پاسخ به این سوال که چه گزینه هایی برای رویارویی با ایران دارد، گفت: ما گزینه هایی داریم، آیا می رویم و آنها را در هم می کوبیم و برای همیشه از بازار خارج می کنیم یا برای رسیدن به توافق تلاش می کنیم؟ وی افزود که ترجیح می دهد به توافق برسد.
دنی سیترینویچ، رئیس سابق شعبه ایران سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل و محقق شورای آتلانتیک در شبکه اجتماعی X نوشت: در این مرحله دولت [آمریکا] با دو گزینه اصلی روبرو است که هیچ کدام مطلوب نیست. اولین گزینه تشدید تنش نظامی است. اما هیچ کس نمی تواند با قطعیت عواقب گسترده تر آن را به ویژه برای اقتصاد جهانی پیش بینی کند. حتی در آن صورت نیز بعید است که چنین اقدامی به نتایج قاطعی منجر شود یا به سقوط رژیم منجر شود.»
وی افزود: گزینه دوم، دستیابی به توافق از طریق مذاکره است؛ چنین توافقی مستلزم آن است که دولت [آمریکا] امتیاز قابل توجهی می دهد.”
سیترینوویچ همچنین گفت: “در همین حال، بعید است فشار اقتصادی به تنهایی نتایجی را که پرزیدنت ترامپ انتظار دارد به دست آورد؛ حداقل نه در چارچوب زمانی وعده داده شده. در عمل، دولت خود را در موقعیتی قرار داده است که همه گزینه های موجود مشکل ساز هستند.”
گرگوری برو، تحلیلگر گروه اوراسیا، گفت: «گزارشهای اوایل هفته، تا آنجا که ما میدانیم، نشان داد که ترامپ قصد دارد به محاصره ادامه دهد و ببیند آیا موضع ایران پس از یک ماه فشار بیشتر تغییر میکند یا خیر». اما اظهارات امروز او نشان می دهد که دیدگاه او مبهم تر شده است. یا بازگشت به جنگ، یا رسیدن به توافق».
