میهن تجارت- تداوم تنشهای نظامی و قرار گرفتن اقتصاد ایران در وضعیت مبهم «بدون جنگ، بدون توافق» با ابهامات جدی در فضای تصمیمگیری در بازارهای مالی مواجه شده است. وضعیتی که در آن رفتار سرمایه گذاران بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر ریسک های سیاسی، انتظارات تورمی و چشم انداز نامطمئن سیاست قرار دارد.
در چنین فضایی، نوسانات اخیر در بازارهایی مانند ارز، طلا، مسکن و حتی بورس، سؤالات جدیدی را در مورد مسیر پیش روی این بازارها و استراتژی مناسب برای فعالان اقتصادی ایجاد کرده است.
در همین راستا «اقتصاد نیوز» در گفتگو با محمد نوربخش، تحلیلگر بازار سرمایه به بررسی سناریوهای احتمالی آینده، منطق تحولات اخیر بازار و توصیه های کاربردی برای سرمایه گذاران در این مقطع پرداخته است.
* آقای نوربخش! روند بازارها در هفته های آینده با ادامه وضعیت «بدون جنگ بدون توافق» را چگونه می بینید؟
در حال حاضر بازارهایی مانند بورس تعطیل هستند. در صورت بازگشایی، هیجان ناشی از جنگ و مسائل قبلی باعث فشار فروش می شود که تقریبا قطعی است. به نظر من بازار ارز و طلا صعودی خواهد بود و به خصوص اگر آتش بس اعلام شود یا حصر رفع شود، این افزایش بیشتر خواهد شد. در غیر این صورت به دلیل تقاضای احتیاطی روند صعودی است.
بازار مسکن و سایر موارد هم زیر سایه کاهش عرضه ریال است و به نظر من همه اینها به معنای خروج پول است. به این معنا که حجم بازار پول در بخش بلندمدت و سودآور کاهش می یابد، اما سایر بازارها و بازارهای دارایی برای سپر تورم صعودی خواهند بود.
* در چند روز اخیر شاهد رشد بیشتر قیمت ارز و سکه بودیم. آیا تقاضای جدیدی وارد بازار شده است یا عامل دیگری باعث رشد قیمت شده است؟
این رشد به دلیل تقاضای احتیاطی است. ابتدا باید با این سوال شروع کنیم که چرا اصلا قیمت دلار کاهش یافت؟ منظورم این است که چرا در زمان جنگ دلار 165 تومانی به 140 تومان کاهش یافت؟ اگر از مواردی که می گفتند برای عرضه دلار 120 تومانی باید ایران چک یا چک 1 میلیون تومانی بدهید، بگذریم، باید پرسید چرا قیمت کاهش یافت؟
در نتیجه جنگ تقاضا برای قاچاق به صفر رسید
دلیل کاهش قیمت دلار این بود که به دلیل جنگ تقاضا برای قاچاق صفر شد. یعنی دیگر امکان قاچاق وجود نداشت. ایران سالانه حداقل 15 میلیارد دلار واردات قاچاق دارد و وقتی این رقم در مقطعی به صفر می رسد، تقاضا برای ارز در بازار آزاد، سیاه یا غیررسمی به شدت کاهش می یابد.
به همین دلیل شاهد کاهش در این بخش بودیم. اما با گذشت زمان ابعاد خسارات و بحث حصر اقتصادی مطرح شد که باعث ورود مطالبه احتیاطی شد. ما هنوز آن تقاضای قاچاق را نداریم، اما تقاضای احتیاطی یعنی چه؟ یعنی فردی که مثلاً یک میلیارد تومان در حسابش بود و سود دریافت می کرد، حالا می بیند که قیمت ملک در برخی جاها بین 30 تا 50 درصد افزایش یافته و قیمت خودرو افزایش یافته است. در حالی که قیمت دلار ثابت میماند، برای اینکه از این افزایشها عقب نماند، فرد سعی میکند خود را «هج» کند (که به معنای پوشش ریسک است) و وارد یک تقاضای احتیاطی شود. به خصوص که جنگ تمام نشده است. به همین دلیل فکر می کنم این عوامل در کنار هم باعث افزایش بیشتر نرخ ارز می شوند.
دلار و طلا بهترین گزینه خواهند بود
* در سناریوی توافق کدام بازارها بیشترین پتانسیل رشد یا اصلاح قیمت را دارند؟
من فکر می کنم اگر توافق صرفاً به معنای آتش بس باشد – یعنی بگویند جنگ نیست اما تحریم ها برداشته نشود که محتمل ترین گزینه هم هست – باز هم در ابتدا شاهد افزایش نرخ ارز خواهیم بود. زیرا خسارت وارده به کشور شوخی نیست.
* سرمایه گذاران در صورت سناریوی توافق باید از چه دارایی هایی دوری کنند؟
ما باید تعریف کنیم که توافق به چه معناست. آیا فقط نبود جنگ است یا رفع تحریم ها؟ این دو حالت بسیار متفاوت هستند. اگر توافق فقط به معنای پایان جنگ باشد و هیچ تحریمی برداشته نشود و به وضعیت قبل از جنگ برگردیم، به نظر من دلار و طلا بهترین گزینه خواهد بود و بازار مسکن وارد رکود شدید خواهد شد. همچنین با توجه به خسارات وارده باید مدتی منتظر کاهش شاخص بورس باشیم.
بیشتر بخوانید: الزامات تجدید ساختار فولاد و پتروشیمی با مختصات بورس
حتی اگر جنگ پایان یابد، این نگرانی وجود دارد که در پی سیاستهای سختتر، اقتصاد بسیار بستهتر شود. یعنی تغییرات در بالای لایه های سیاسی اقتصاد را وارد فاز امنیتی می کند. مثلاً ممکن است بگویند پتروشیمی ها اگر صادرات دارند، دلارهایشان را بعد از جنگ تحویل بدهند تا فولاد مبارکه را بازسازی کنیم. اما به قیمتی که می گوییم. در این صورت چیزی به نام بورس وجود نخواهد داشت.
موضع دولت در قبال خسارات وارده به شرکت های بورسی چیست؟
* با توجه به نزدیک شدن فصل انتشار گزارش های سالانه و برگزاری مجامع، وضعیت شرکت های بورسی را با توجه به تعطیلی معاملات چگونه ارزیابی می کنید؟ آیا بازگشایی باید منوط به گزارش های جدید باشد؟
در خصوص بازگشایی بازار، سازمان بورس به عنوان نهادی حامی منافع سهامداران خرد، همانگونه که دولت موظف به پرداخت خسارت به واحدهای مسکونی خسارت دیده (به دلیل عدم دفاع) است، از دولت تقاضای شفاف سازی در مورد شرکت های بورسی کند. سازمان باید بپرسد موضع دولت در قبال خسارات وارده به شرکت های بورسی چیست؟ بازگشایی باید منوط به روشن شدن این موضوع باشد. مثلاً اعلام کنند که تمام سهام سهامداران خرد فولاد مبارکه را به قیمت قبل از جنگ می خرند. اگر این اتفاق بیفتد، فردا می توانند بازار را بازگشایی کنند. اما اگر این حمایت صورت نگیرد، بازگشایی بسیار دردناک خواهد بود و کاهش قیمت ها به همه شرکت ها سرایت می کند.
زیرا وقتی مثلا فولاد مبارکه با صف فروش مواجه می شود، مدیر صندوق باید سهام سالم را بفروشد و برای پاسخ به ابطال ها با صف فروش مواجه شود. بنابراین بازگشایی کار چندان آسانی نیست و به اقدامات حمایتی و شفافیت دولت بستگی دارد.
در حال حاضر ورود به بازار طلا و دلار کم ریسک ترین سرمایه گذاری است
* با توجه به شرایط فعلی اقتصاد ایران (تورم، نقدینگی، رکود نسبی در برخی بازارها)، آیا می توان استراتژی سرمایه گذاری ترکیبی را پیشنهاد داد که در هر دو سناریو ریسک کمتری داشته باشد؟
من فکر می کنم وارد شدن به طلا و دلار کم ریسک ترین سرمایه گذاری در حال حاضر است. باید وارد فاز کاملا محتاطانه شد زیرا به نظر می رسد در اقتصاد وارد «تونل وحشت» می شویم.
اقتصاد از تعادل خارج شده و باید دوباره تعادل خود را پیدا کند
چه توصیه عملی برای سرمایه گذاران خرد دارید تا در مواجهه با سناریوهای مختلف تصمیمات احساسی نگیرند؟
تصمیمات فوری در هیچ شرایطی، خوب یا بد، سرگرم کننده نیستند و اکنون شرایط دشوارتر شده است. تمرکز اصلی باید روی عدم سرمایه گذاری کلان تا 6 ماه آینده باشد مگر در حوزه طلا و ارز.
اقتصاد از تعادل خارج شده است و باید دوباره تعادل خود را پیدا کند. این فرآیند برندگان و بازندگان زیادی دارد که تشخیص آن به تخصص بالایی نیاز دارد. افرادی که تحلیلگر نیستند باید بیشتر مراقب باشند.
منبع: اخبار اقتصاد
