میهن تجارت- معاملات بورس پس از حدود 40 روز کاری همچنان متوقف است. موضوعی که مخالفان و موافقانی دارد. برخی گمانه زنی ها حاکی از احتمال بازگشایی از شنبه آینده است.
محسن خدابخش، نایب رئیس سابق هیئت مدیره سازمان بورس در ویژه برنامه «رصد» اختاز آنلاین که به زودی منتشر می شود، تصویر بسیار پیچیده تری از پشت صحنه این تأخیر ارائه کرد و توضیح داد که چرا بازگشایی بورس در شرایط فعلی مانند «فشار دادن دکمه» نیست.
بازار عادی نیست
خدابخش تاکید کرد: شرایط فعلی بازار به هیچ وجه عادی نیست و تصمیم برای بازگشایی با ضوابط دوره های عادی قابل بازنگری نیست. وی تصریح کرد: علاوه بر خود بازار، موسسات مالی، شرکت های بزرگ، سرمایه گذاران حقیقی و حقوقی نیز در عواقب این وضعیت دخیل هستند. پیامدهایی که با تعطیلی طولانی مدت بازار تشدید شده است. خدابخش گفت: تاب آوری موسسات مالی یکی از ارکان مهم بازار است و این تعطیلی طولانی مدت به طور مستقیم بر این تاب آوری فشار وارد می کند. وی افزود: اگر قرار است بازار پس از بحران دوباره نقش آفرینی کند، باید مراقب بود که موسسات مالی از این دوره فرسایشی آسیب جدی نبینند.
نقدینگی و شفافیت؛ دو اصل که آسیب دیده است
خدابخش گفت: سال هاست که به عنوان رکن بازار سرمایه به نقدینگی تکیه کرده ایم. وی افزود: بازاری که تعطیل است نقدینگی خود را از دست می دهد و این با فلسفه بازار منافات دارد. وی درباره شفافیت نیز گفت: شفافیت و دسترسی برابر به اطلاعات همیشه اصول اساسی ما بوده است اما اکنون که بازار بسته است طبیعتا این تعادل اطلاعاتی به هم می خورد.
خدابخش تصریح کرد: طیف های مختلفی در بین سرمایه گذاران وجود دارد، برخی نیاز به نقدینگی فوری دارند و خواهان بازگشایی سریع بازار هستند و برخی دیگر ترجیح می دهند بازار در فضای نامطمئن بسته بماند. وی تصریح کرد: ریسک را پشت سر گذاشته و وارد فضای بلاتکلیفی شده ایم و بلاتکلیفی چیزی نیست که بتوان با تکنیک های مرسوم مدیریت ریسک کنترل کرد.
لزوم ایجاد تعادل بین ذینفعان
خدابخش تاکید کرد: اکنون مهم ترین وظیفه سیاست گذار ایجاد تعادل بین ذینفعانی است که سال ها بازار سرمایه را همراهی کرده اند. وی توضیح داد: نمی توان تنها تقاضای گروهی را ملاک قرار داد، باید بر اساس منافع کل بازار تصمیم گیری شود. خدابخش یادآور شد: اگر تدابیر لازم در روزهای پس از آتش بس طراحی می شد، شاید فرصت خوبی برای بازگشایی ایجاد می شد. وی افزود: وقتی تدابیری اندیشیده نشود لزوماً گشایش بازار راه حل نیست و حتی می تواند تبعات بیشتری را به دنبال داشته باشد.
مشکل دستورالعمل های نوشته شده برای روزهای آرام
خدابخش گفت: بسیاری از دستورالعمل ها برای اوقات عادی نوشته می شود نه برای روزهایی که هفته ها بازار تعطیل است. وی با بیان مثالی گفت: در زمان نگارش بخشنامه مشتقات دامنه نوسان پنج درصد بود و الان سه درصد است، همچنین ملاک بازگشایی قیمت آخرین روز معاملات است که فعلاً پاسخگو نیست. شرایط امروز با هیچ یک از سناریوهایی که مقررات برای آن طراحی شده است مطابقت ندارد.» خدابخش تصریح کرد: اصل باید بر گشایش بازار باشد اما آیین نامه جدید باید حول این اصل طراحی شود تا گشایش کمترین آسیب را به همراه داشته باشد.
بیشتر بخوانید: نقره مقصد جدید سرمایه گذاران بازار صندوق های طلا و نقره است
خدابخش توضیح داد: گشایش همزمان همه نمادها ممکن است بازار را شوکه کند. وی ادامه داد: شرکت هایی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم آسیب دیده اند و یا چشم انداز منفی دارند نباید در کنار صنایع کم ریسک باز شوند. وی گفت: دارایی های اساسی باید در اولویت قرار گیرد. صنایعی که در یک ماه گذشته آسیب ندیده اند یا حتی گزارش فروش مثبتی داشته اند می توانند جزو اولین گروه هایی باشند که بازگشایی می شوند. خدابخش هشدار داد: اگر بدون برنامه نمادهای سنگینی مانند فولاد مبارکه همزمان با سایر نمادها افتتاح شوند، ممکن است بازار تلاطم غیرقابل پیش بینی را تجربه کند.
بازگشایی بدون بازنگری در افشا امکان پذیر نیست
خدابخش تاکید کرد: در شرایط فعلی نمی توان مانند زمان عادی افشای حداکثری داشت. وی تصریح کرد: سرمایه گذار امروز بیش از هر چیز باید بداند که تاثیر مالی رویدادهای اخیر چیست، شاید لازم باشد افشاگری را به موارد موثر محدود کرد، وی تصریح کرد: بورس همچنان ابزارهای نظارتی لازم را دارد و بعدا می تواند صحت افشاگری ها را تشخیص دهد اما در این مرحله باید از انتشار جزئیاتی که فقط باعث التهاب می شود خودداری کنیم.
پیچیدگی بازار امروز؛ از اوراق مشتقه گرفته تا وجوه اهرمی
خدابخش با بیان اینکه بازار امروز بسیار پیچیده تر از گذشته است، گفت: وجود صندوق های اهرمی، ابزارهای مشتقه و محصولات مختلف مالی مدیریت بازگشایی را با مشکل مواجه کرده است، افزود: تا زمانی که بازار باز نشود، عرضه و تقاضا شکل نمی گیرد و امکان تنظیم بازار وجود ندارد. قیمت واقعی همیشه در نقطه تلاقی عرضه و تقاضا است. خدابخش تصریح کرد: فضای نظرات تحلیلگران و مشاوران بازار وجود دارد و باید از این ظرفیت استفاده کرد. کارشناسانی هستند که سال ها در این بازار کار کرده اند و نظرات آنها می تواند در این دوره حیاتی باشد.
آیا بازار باید زودتر باز می شد؟
خدابخش در پاسخ به سوال پایانی برنامه گفت: اگر تدابیر لازم در روزهای پس از آتش بس مهیا می شد، بله، فرصت بازگشایی زودتر فراهم می شد. وی افزود: اما زمانی که این اقدامات تدوین نشود، بازگشایی زودهنگام بی فایده است و حتی می تواند مشکل را بزرگتر کند. خدابخش تصریح کرد: اکنون اصل بر گشایش بازار است اما با یک برنامه ریزی دقیق، گام به گام و با ملاحظات فنی.
منبع: اقتصاد آنلاین
