بعدی- پس از اعلام ترامپ مبنی بر پایان عملیات دریایی در تنگه هرمز، برخی منابع خبری مدعی شدند که توافقی درباره پایان جنگ ایران و آمریکا در راه است. با توجه به اینکه ایران و آمریکا پس از جنگ 40 روزه اکنون در وضعیت آتش بس قرار دارند، بسیاری از کارشناسان زمان از سرگیری جنگ و یا برعکس آغاز مذاکرات جدید توافق را گمانه زنی کردند.
بر اساس گزارش فردا، پیچیدگی های مذاکرات ایران و آمریکا بر موضوعات مهمی مانند مسائل منطقه ای و نیروهای نیابتی، مسائل موشکی و مسائل هسته ای متمرکز است. اما برای نشستن بر سر میز مذاکره ابتدا باید ضمانت خروج از وضعیت معلق فعلی مشخص شود. به گفته برخی تحلیلگران، سفر عراقچی به چین نشانه آغاز برخی تغییرات در بخش میانجیگری ایران و آمریکاست. اما برخی دیگر معتقدند که این سفرها نمی تواند تاثیر قابل توجهی داشته باشد.
امیرعلی ابوالفتح کارشناس مسائل آمریکا و تحلیلگر مسائل بین الملل در گفتگو با به گزارش میهن تجارت این موارد را بررسی کرده است:
توقف عملیات آمریکا در تنگه هرمز به چه معناست؟
امیرعلی ابوالفتح به به گزارش میهن تجارت او گفت: بحث این نیست که چه کسی نمی خواهد موافقت کند، زیرا ظاهرا همه به دنبال توافق هستند. موضوع این است که نوع توافق مورد نظر طرفین تا چه حد با یکدیگر در تضاد است. آنچه ما و طرف مقابل می گوییم کاملاً با یکدیگر متفاوت است. ما می خواهیم به توافقی برسیم که ما دوست داریم و آنها هم توافق خودشان را می خواهند. بر این اساس چون امکان رسیدن به فصل مشترک وجود ندارد، توافقی حاصل نمی شود. بنابراین هر اقدامی که از جنگ گرفته تا خط کشی های سیاسی و عقب نشینی صورت می گیرد در راستای یافتن راهی جدید است..»
وی در خصوص شرایط کنونی و جنگ افروزی و صلح گفت: از نظر من اکنون در میانه جنگ هستیم. اینکه عده ای بپرسند جنگ می شود یا نه، اشتباه است. سوال را باید دقیقتر پرسید. باید بپرسیم که گلوله ها شلیک شده یا نه؟ در واقع باید بیشتر مراقب باشیم. این سؤال که بگوییم آیا جنگ خواهد شد یا نه، خیلی کلی است. در در حال حاضر گلوله شلیک نمی شود، اما مشخص نیست این وضعیت تا کی ادامه خواهد داشت. همانطور که مارکو روبیو اخیرا گفت، ما شلیک نمی کنیم مگر اینکه ایرانی ها به سمت ما شلیک کنند. در ادبیات رسمی ما هم چنین ضرب المثلی وجود دارد زیرا بارها اعلام شده که کشوری نیستیم و نیستیم که جنگ را آغاز کنیم. بنابراین نتیجه می گیریم که طرفین تصمیم گرفته اند فعلا به همدیگر شلیک نکنند، اما چه زمانی حملات شروع می شود یا این تصمیم تا چه زمانی ادامه خواهد داشت، فقط افرادی که در اتاق جنگ هستند و از فرماندهان درجه یک محسوب می شوند، می دانند. بنابراین نمی توان با قطعیت گفت که آیا توقف عملیات آمریکا در تنگه هرمز آرامش قبل از طوفان است یا خیر..»
یک توافق جدید می تواند به سرعت امضای روی کاغذ شکل بگیرد
این کارشناس مسائل آمریکا در خصوص سفر عراقچی به چین و نقش این کشور در میانجیگری احتمالی تهران و واشنگتن گفت: چین تنش های خاص خود را با آمریکا دارد. حتی می توان گفت بخشی از جنگی که آمریکا با ایران شکل داده است، به تضعیف چین نیز منجر شده است. درست است که چین مستقیماً درگیر جنگ نیست، اما پیامدهای این جنگ بعد از ایران، کشورهای منطقه، اسرائیل و آمریکا بیشترین تأثیر را بر چین دارد. چین نمی تواند تاثیر فوق العاده ای بر روند موجود بگذارد. چین تمام تلاش خود را می کند، نفوذ دارد، بزرگترین قدرت اقتصادی جهان است و مزایای بسیار دیگری دارد. اما اینکه می گویند به محض صحبت آقای عراقچی با چینی ها همه چیز حل می شود اشتباه است.. ایران تلاش می کند از همه ظرفیت های دیپلماسی استفاده کند. اما تصور اینکه مشکلات انباشته شده با یک سفر یا دو سفر حل شود معقول نیست.»
وی گفت: داشتن یا نداشتن میانجی یا مذاکره مستقیم یا غیرمستقیم مهم نیست. مهمترین مسئله «اراده» است. اگر ایالات متحده آمریکا اراده موافقت داشته باشد، امکان دستیابی به توافق در کمترین زمان ممکن است. طرف های مذاکره بر مواضع خود پافشاری می کنند و تا زمانی که هرکدام تا حدی از مواضع خود عدول نکنند، توافقی حاصل نمی شود. اگر این اراده در واشنگتن محقق شود، به محض اینکه ترامپ کاغذی را امضا کرد و با خروج از برجام تحریم ها را برگرداند، می تواند یک برگه امضا کند و وارد توافق شود. مشکل اینجاست که ترامپ میخواهد هر آنچه گفته و میخواست محقق شود. او سطح خواسته هایش را به حداکثر رسانده و فکر می کند اگر کوتاه بیاید، شکست خورده است.. وقتی او ادعا می کند که ایران باید پرچم سفید تسلیم را در دست بگیرد، معلوم است در ذهنش چه می گذرد. در غیر این صورت، حتی اگر امتیازات کمی به ایران داده شود، به خصوص اگر سرنوشت اورانیوم غنی شده ایران مشخص نباشد، ترامپ احساس شکست خواهد کرد.
چرا مسائل ایران و آمریکا پیچیده تر شده است؟
این تحلیلگر درباره تلاش ترامپ برای تحقق خواسته هایش گفت: تا زمانی که ترامپ احساس پیروزی نکند، حاضر نیست مواضع خود را زیر پا بگذارد، ترامپ به شدت اصرار دارد که به نتیجه برسد، زیرا در منطق ذهنی او این نهادینه شده است که آمریکا قدرت مطلق جهان است و در هر موضوعی که انتخاب کند، سایر کشورها و ایران نیز باید مطیع و مطیع جهان باشند. ذهنیت در مغز ترامپ وجود دارد، او فکر می کند که همه چیز باید بسیار ساده، سریع و در دسترس باشد. تصور ساده ترامپ از توافق با خواسته های بلند او در تضاد است. نمی توان حداکثر مطالبات را داشت و انتظار توافق سریع داشت. ترامپ جنگی را آغاز میکند، میکشد، خسارت مادی وارد میکند و سپس انتظار دارد که همه چیز به سرعت به توافق منجر شود.»
وی افزود: اگر واشنگتن بخواهد می تواند مانند زمان اوباما وارد توافق شود و همه چیز به سرعت انجام شود. آمریکایی ها نسبت به زمان تشکیل برجام بسیار سخت گیرتر شده اند و این بار نه تنها موضوع هسته ای و موشکی را برجسته کردند، بلکه موضوع تنگه هرمز را نیز اضافه کردند و صحبت در مورد آن ماه ها طول می کشد. جزئیات زیادی وجود دارد که باید در نظر گرفته شود و یک به یک مرتب شود. هر بخش باید تعیین تکلیف شود، تعریف شود و از این پس چگونه مدیریت شود. مسائل هسته ای در سال 2015، زمانی که شرایط بسیار ساده تر از امروز بود، 150 صفحه متن مکتوب را اشغال کرد. امروز مسائل موشکی، منطقه ای و تنگه هرمز نیز پیچیدگی های خاص خود را دارد و نه تنها تک تک کلماتی که نوشته می شود، بلکه نقل قول ها و دوره ها نیز مطرح می شود. با این وضعیت، ادعای ترامپ مبنی بر اینکه همه چیز را خیلی سریع جمع خواهد کرد، کارساز نبوده و نخواهد بود.»
