روستای پامنار در 25 کیلومتری شهرستان دزفول و در منطقه تاریخی شهیون و در حاشیه دریاچه سد دز و بین رشته کوه های زاگرس قرار دارد. روستایی با طبیعت بکر، پیشینه تاریخی و فرهنگ بومی که امروزه به یکی از متنوع ترین مقاصد گردشگری طبیعی در جنوب کشور تبدیل شده است.
پامنار قبل از ساخت سد دز در دهه 40 یکی از مناطق پر رونق شمال خوزستان به شمار می رفت. وجود رودخانه دز، زمین های حاصلخیز، باغ های خرما، چشمه های فراوان و موقعیت خاص جغرافیایی شرایط مناسبی را برای زندگی و کشاورزی مردم منطقه فراهم کرده بود.
به دلیل آبگرفتگی سد دز، بخش زیادی از روستاها و زمین های منطقه زیر آب رفت و بسیاری از اهالی مجبور به مهاجرت شدند، اما بخشی از مردم با احداث روستای جدید پامنار، زندگی و فرهنگ بومی خود را حفظ کردند. امروزه چشم انداز دریاچه سد دز، پوشش گیاهی متنوع، حیات وحش ارزشمند و جاذبه هایی مانند قلعه شاداب و آسیاب های قدیمی پامنار را به یکی از زیستگاه های طبیعی مهم کشور تبدیل کرده است.
یکی از مهم ترین ویژگی های این منطقه وجود گونه ارزشمند و نسبتا کمیاب «جغد ماهی خوار» است. پرنده ای کمیاب که رصدش برای پرنده نگرها و عکاسان حیات وحش اهمیت ویژه ای دارد و همه ساله علاقه مندانی از سراسر ایران و حتی برخی کشورها برای دیدن و ثبت تصاویری از این گونه به پامنار سفر می کنند.
علاوه بر جغد ماهی خوار، گونه های متنوع دیگری از پرندگان نیز در اطراف دریاچه سد دز و ارتفاعات منطقه مشاهده شده است که پامنار را به یکی از جذاب ترین مناطق پرنده نگری در جنوب کشور تبدیل کرده است. همچنین گونه هایی مانند بز و بز در ارتفاعات اطراف این روستا مشاهده شده است که بر اهمیت زیست محیطی و طبیعی منطقه می افزاید.
وجود این گونه های جانوری نشان از سلامت اکوسیستم و غنای زیستی پامنار دارد. هنر سنتی «کاپوبافی» در کنار ظرفیتهای طبیعی، مهمترین شاخص فرهنگی و اقتصادی این روستا محسوب میشود. زنان روستا با استفاده از گیاهان محلی محصولاتی مانند سفره، سبد و غذاهای سنتی تولید می کنند که علاوه بر بازارهای داخلی به کشورهای خارجی نیز صادر می شود.
حفظ این هنر بومی در کنار مهمان نوازی مردم و توسعه اقامتگاه های بومی از مهمترین ویژگی های فرهنگی پامنار است. وجود طبیعت بکر، تنوع زیستی، زیستگاه گونه های ارزشمند، ظرفیت بالای پرنده نگری، پیشینه تاریخی، فرهنگ بومی، صنایع دستی ریشه دار و توسعه گردشگری طبیعی از مهم ترین دلایلی است که روستای پامنار را به یکی از گزینه های ثبت جهانی روستاهای گردشگری تبدیل کرده است.
