کمبود و افزایش قیمت برخی داروها در ماه های اخیر بسیاری از بیماران را در تنگنا قرار داده است، موضوع دارو چندوجهی است به گونه ای که علاوه بر نرخ ارز، موضوع تحریم، واردات و تامین مواد اولیه و حتی افزایش قیمت حامل های انرژی نیز تاثیر مستقیمی بر روند تولید و عرضه دارو دارد.
به گزارش ایرنا، بر اساس بررسی ها و مشاهدات میدانی مراکز تولید و عرضه دارو، کمبود دارو به داروهایی مانند «کلادینیوم سی» و برخی آنتی بیوتیک ها رسیده است. در هفتههای اخیر برخی از شهروندان از نبود داروهایی مانند «آسنترا» و «استرادیول والرات» گلایه داشتند که برای تهیه این اقلام مجبور به جستجو در تمام داروخانههای محلی و دولتی هستند. البته در این میان مسئولان مربوطه در نظام سلامت موضوع کمبود در بازار دارو را قبول ندارند.
نکته قابل توجه اینجاست که در دوران جنگ تحمیلی سوم (به دلیل شرایط سخت حاکم)، به دلیل وجود ذخایر استراتژیک دارویی، کشور در زمینه تامین داروی مورد نیاز مردم با مشکل و کمبودی مواجه نشد و اکنون چرا باید در شرایط پس از جنگ شاهد کمبود باشیم، هرچند برخی کارشناسان معتقدند که این مشکل ناشی از کمبود ارز و کمبود نقدینگی سال گذشته است.
جالب اینجاست که سه ورقه (هر برگ 10 تایی) قرص استرادیول والرات 2 میلی گرم که نوعی استروژن است و برای درمان کمبود استروژن و نارسایی تخمدان و همچنین تنظیم اختلالات قاعدگی و بخشی از درمان های ناباروری (IVF) و تهیه دیواره رحمی حدود 4 تا هزار بیمه استفاده می شود. اما به دلیل آنچه کمبود نامیده می شود، در برخی از مراکز عرضه و به صورت غیر رسمی 500 هزار به یک به قیمت یک میلیون و 700 هزار تومان به فروش می رسد.
اگرچه برخی از این داروها قیمت بالایی ندارند و اتفاقاً در داخل کشور تولید می شوند، اما جست و جوی آزاردهنده برخی داروها، بیماران را با مشکل مواجه کرده است.
آنها باروری را تقویت می کنند، اما داروهای ساده IVF کمبود دارند
شهروندی که تحت درمان ناباروری قرار دارد در یکی از داروخانه های تهران گفت: دکتر قبل از انتقال جنین قرص «استرادیول والرات 2 میلی گرم» را به ضخامت دیواره رحم تجویز کرده است که اتفاقاً تولید داخل است و هزینه چندانی هم ندارد، اما امروز بیش از 7 ساعت است که فقط در سه نقطه از غرب تهران و شرق تهران برای خرید این دارو اقدام می کنم.
به گفته وی، مسئولان داروخانه می گویند که این دارو اصلا در دسترس نیست و هر چند وقت یک بار یک جعبه کوچک پیدا می کنند و در نهایت به هر بیمار یک برگه 10 تایی داده می شود.
این بیمار ادامه داد: این دارو تولید داخل است، چطور ممکن است چنین کمبودی وجود داشته باشد؟ در حالی که دکتر میگه حتی بعد از انتقال جنین باید 8 هفته مصرف بشه (روزی سه تا از این قرص ها رو باید بخورم و هر برگه سه روزه) بعد همه اینا برای بچه دار شدن تبلیغ میشه ولی داروهای مورد نیاز IVF تو بازار نیست البته از هزینه های ویزیت و سونوگرافی و بیمارستان و … بگذریم.
زمانی که سازمان غذا و دارو بدون هماهنگی با شرکت های بیمه، قیمت دارو را افزایش می دهد
علاوه بر برخی کمبودها، افزایش قیمت نیز بار مضاعفی را در شرایط سخت اقتصادی ایجاد کرده است، جالب اینکه ناهماهنگی اعلام افزایش قیمت دارو به بیمه های پایه به عنوان موضوعی مهم، شوک جدیدی را به بیماران وارد می کند؛ اما این افزایش قیمت در سال 1394 به صورت غیرمنتظره انجام شد. بحث افزایش قیمت دارو و دلایل آن یکی از جنبه های ماجراست، اما جنبه مهمتر این است که افزایش قیمت یا منطقی شدن قیمت ها ابتدا در سیستم های بیمه ای اعمال شود (برای افزایش سقف پوشش) و سپس به مقصد نهایی یا داروخانه ها برسد تا بیمار دچار مشکل نشود.
نکته مهم این است که در صورت عدم تمکین از سوی سازمان غذا و دارو، بیمار مجبور می شود دارو را با پوشش بیمه ای با قیمت قبلی تهیه کند و در نتیجه پرداخت از جیب خود افزایش می یابد.
پنجم اسفند ماه سال 1404 بود که محمدمهدی نشی، مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایران، دستور وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مبنی بر اعمال افزایش قیمت ابتدا در سامانه های بیمه ای و سپس ثبت در سامانه های غذا و دارو را ابلاغ کرد.
موضوعی که به نظر می رسد از سوی سازمان غذا و دارو اجرایی نشده و در یک ماه اخیر نیز بیماران را با شوک قیمتی مواجه کرده است و اخیرا مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایران در گفت و گو با خبرنگار ایرنا گفت: در ماه های اخیر برخی داروها با افزایش قیمت مواجه بودند اما بیمه ها از قبل در این خصوص اطلاعی نداشتند و در نتیجه سیستم های افزایش قیمت برای بیماران در این زمینه اجرا نشد و مشکلاتی را برای بیماران ایجاد کرد. تاکید کرد: از این پس تا زمانی که افزایش قیمت توسط بیمه ها پوشش داده نشده است، این افزایش ها نباید انجام شود تا برای بیمار مشکل ایجاد نشود.
دارو بستگی به نرخ ارز دارد
سال ها وزرای بهداشت و درمان و مسئولان نظام سلامت می گفتند بیش از 97 درصد داروها در کشور تولید می شود، اما وابستگی تولید و قیمت دارو به نرخ ارز را نمی توان کتمان کرد. در حالی که بیشتر مواد اولیه تولید دارو در کشور وارداتی بوده و در نتیجه به تغییرات نرخ ارز بستگی دارد.
وحید محلاتی، دبیر انجمن صنعت پخش دارو پیش از این گفت: حدود 50 درصد مواد اولیه مورد نیاز کارخانه های دارویی کشور توسط شرکت های ایرانی تولید می شود و بخش زیادی از مواد کمکی و بسته بندی نیز در داخل کشور تولید می شود. از طرفی همه این کارخانه ها برای واردات مواد پیش ساز باید ارز بگیرند.
وی افزود: بیشتر مواد اولیه تولید دارو در کشور به نوعی وارداتی است. یعنی ماده اولیه یا ماده جانبی دارو مستقیماً توسط کارخانه وارد می شود یا سازنده ماده اولیه، پیش ساز یا ماده جانبی را وارد می کند و سپس آن را به ماده اولیه تبدیل می کند و می فروشد. بنابراین وابستگی تولید دارو در کشور به نرخ ارز کامل است.
بیمه باید پوشش/نیاز به تامین منابع را پوشش دهد
در حالی که همه بر این باورند که افزایش قیمت دارو باید تحت پوشش بیمه ها قرار گیرد اما با توجه به تغییر نرخ ارز هنوز منابعی در اختیار بیمه ها قرار نگرفته است و این موضوع بدهی بیمه ها به داروخانه ها و در نتیجه کمبود نقدینگی را تشدید می کند. زنجیره تامین و توزیع دارو که در نهایت به بیمار آسیب می رساند.
سیدسجاد رضوی، معاون درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اخیرا در این خصوص گفته است: افزایش قیمت دارو در تعرفه بستری و بیمه ها در نظر گرفته شده است و با توجه به تفاوت نرخ ارز، دولت قول داده است که در بودجه بیمه لحاظ و پرداخت شود، اما ما به دنبال این هستیم که این مابه التفاوت نرخ ارز توسط بیمه ها به موقع پرداخت شود.
وی بیان کرد: سازمان برنامه و بودجه این اطمینان را داده است که تغییر نرخ ارز به سازمان های بیمه گر پایه پرداخت شود تا مشکلی پیش نیاید. مگر اینکه این هزینه ها به موقع پرداخت نشود که در این صورت پرداخت به مراکز درمانی و ارائه خدمات به بیماران دچار مشکل می شود.
مجلس به دنبال ترمیم بودجه بیمه است
رایزنی های مختلف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با دولت و مجلس به اینجا رسیده است و اکنون کمیسیون بهداشت و درمان به دنبال حل مشکلات منابع مالی حوزه سلامت است. چرا که در صورت عدم ترمیم بودجه بیمه، افزایش قیمت دارو می تواند در ماه های آینده مشکلات بیشتری را ایجاد کند.
حسن حسن نتاج یکی از اعضای کمیسیون بهداشت و درمان شورای اسلامی در این خصوص گفت: هفته گذشته با وزیر بهداشت جلسه داشتیم و در آن جلسه بحث دارو مطرح شد و گفته شد که باید برخی بودجه ها اصلاح و تکمیل شود تا بتوانیم به بیمه کشور کمک کنیم و مردم مجبور به خرید داروی گران نباشند.
عضوکمیسیون بهداشت و درمان شورای اسلامی ادامه داد: اکنون داروها گران شده و مردم با هزینه های زیادی دارو تهیه می کنند و باید به این موضوع رسیدگی شود. اصلاحیه ای در لایحه بودجه در نظر گرفته شود یا طرحی از طریق مجلس ارائه شود تا هر چه سریعتر این مشکل حل شود.
اصلاح قیمت دارو بدیهی است. منابع را به موقع فراهم کنید
به طور کلی می توان گفت که افزایش قیمت دارو یا اصلاح قیمت آن امری بدیهی است; زیرا قیمت حامل های انرژی و سایر نیازهای تولیدی افزایش یافته است و برای اینکه چرخ تولید بچرخد باید قیمت محصول نهایی نیز به همان نسبت افزایش یابد. نکته مهم این است که اگر منابع بیمه ای به موقع برای پوشش این افزایش قیمت ها تامین نشود، بیماران دچار مشکل می شوند و دولت و مجلس باید فکری به حال وضعیت دارو کنند.
این نکته ای است که معاون وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به شدت بر آن تاکید می کند و می گوید: افزایش قیمت داروها در تعرفه بستری و بیمه ها است و در خصوص نرخ ارز دارو نیز دولت قول داده است که مابه التفاوت در بودجه بیمه ای را در نظر گرفته و پرداخت کند، اما به دنبال این هستیم که این تفاوت در نرخ ارز به موقع پرداخت شود اگر بتوانیم مابه التفاوت نرخ ارز در بیمه ها پرداخت شود. با پرداخت به موقع دولت به بیمه های پایه مشکلی برای حمایت از بیماران نخواهیم داشت. این وعده را دولت داده است.
اگرچه برخی می گویند با وجود ذخایر استراتژیک دارو، در دوران جنگ تحمیلی سوم با مشکل کمبود دارو مواجه نبودیم، اما کمبودهای فعلی ناشی از کمبود نقدینگی و کمبود ارز در سال گذشته است. معضلی که تولید، توزیع، تامین دارو و بیمه ها را تحت تاثیر قرار داده و از همه مهمتر بیماران را در دردسر مضاعف قرار داده است.
