جدول جدید منتشر شده توسط مرکز آمار ایران تصویر روشنی از تغییرات قیمت مواد غذایی از سال 1400 تا پاییز 1404 ارائه می دهد. تصویری که نشان می دهد تورم مواد غذایی دیگر محدود به کالاهای وارداتی یا اقلام لوکس نیست و حالا از سیب زمینی و پیاز گرفته تا حبوبات و میوه جات را درگیر کرده است. بررسی روند فصلی و سالانه این جدول نشان می دهد که اقتصاد خانوار ایران در چهار سال اخیر با موج های پی در پی افزایش قیمت مواجه بوده و امنیت غذایی اقشار متوسط و کم درآمد بیش از گذشته تحت فشار بوده است.
به گزارش اعتماد، تحلیل داده های مرکز آمار ایران از تغییرات قیمت برخی از محصولات غذایی منتخب نشان می دهد که از سال 1400 تا پاییز 1404 بسیاری از اقلام اساسی با افزایش قیمت قابل توجهی مواجه بوده اند. به گونه ای که برخی کالاها رشد بیش از 70 درصدی را تجربه کرده اند. این روند حاکی از تداوم فشار تورمی بر سبد مصرف خانوارها به ویژه در بخش مواد غذایی است.
در میان اقلام مورد بررسی، رب گوجه فرنگی با ثبت رشد 55.7 درصدی در سال 1400 یکی از بالاترین افزایش قیمت ها را تجربه کرده بود که این کالا در سال 1401 با گران شدن 76.2 درصدی مواجه شد اما در سال 1402 رشد آن کاهش یافت و به 17.1 درصد رسید. اما در سال 1404 قیمت رب گوجه فرنگی دوباره افزایش یافت و در پاییز امسال به 7/8 درصد رسید.
شکر نیز در سال 1400 رشد 4/69 درصدی را به ثبت رساند و در سال 1401 به میزان 8/60 درصد افزایش یافت و اگرچه در سال 1402 شتاب افزایش قیمت شکر کاهش یافت و به 5/37 درصد رسید اما در سال 1404 مجدداً روند صعودی ادامه یافت. قیمت شکر نیز در این مدت نوسانات زیادی داشت. قیمت این محصول در سال 1400 67.9 درصد و در سال 1401 74.5 درصد افزایش یافت.
در بخش حبوبات، عدس از جمله محصولاتی بود که جهش شدید قیمت را تجربه کرد. قیمت عدس در سال 1400 به میزان 3/58 درصد رشد کرد و در سال 1403 به 6/57 درصد رسید و این روند در پاییز 1404 ادامه یافت. لوبیا چیتی نیز از دیگر اقلامی بود که در این سال ها افزایش قیمت چشمگیری داشت. نرخ تورم این کالا در سال 1400 معادل 56.6 درصد و در سال 1403 حدود 54.6 درصد بوده است.
در گروه سبزی ها سیب زمینی بیشترین نوسان را به خود اختصاص داد. قیمت سیب زمینی در سال 1400 به میزان 74.4 درصد و در سال 1401 بیش از 106 درصد افزایش یافت که اگرچه رشد آن در سال 1402 به 1.1 درصد کاهش یافت، اما در سال 1403 با رشد 59.4 درصدی مجدداً افزایش یافت و در پاییز 1404 قیمت آن 35.2 درصد افزایش یافت.
گوجه فرنگی نیز در این سال ها مسیر پرنوسانی را طی کرد. این محصول در سال 1400 حدود 7/57 درصد و در سال 1401 حدود 4/43 درصد رشد قیمتی داشت که در سال 1402 رشد آن به 39 درصد رسید و در تابستان همان سال 3/60 درصد افزایش را به ثبت رساند. البته در زمستان 1403 افت 1/8 درصدی گوجه فرنگی گزارش شد اما در پاییز 1404 باز هم رشد 4/73 درصدی را تجربه کرد که بالاترین میزان در بین اقلام مورد بررسی است.
در بازار میوه قیمت سیب زرد در سال 1400 به میزان 2/34 درصد و در سال 1401 به میزان 9/62 درصد افزایش یافت. این کالا نیز در سال 1403 با رشد 30.6 درصدی و در پاییز 1404 به افزایش 20.7 درصدی رسید. این کالا در سال 1400 حدود 25.5 درصد و در سال 1402 بیش از 51.7 درصد رشد قیمتی را به ثبت رساند.
افزایش قیمت گوشت طی دهه اخیر را نیز می توان در نظر گرفت، رقمی که در دهه گذشته نسبت به ده سال قبل بین 3000 تا 4000 درصد گزارش شده است. گزارش ها نشان می دهد که طی سال 1402 قیمت گوشت قرمز بیش از 150 درصد افزایش یافته است. قیمت مرغ طی چند سال گذشته با افزایش قیمت قابل توجهی همراه بوده است. در سال 1389 قیمت هر کیلوگرم مرغ 4500 تومان بود که این رقم در سال 1405 به 800 هزار تومان در هر کیلوگرم رسید و 177.7 برابر شده است.
رضا کنگری رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی استان تهران در خصوص دلایل افزایش قیمت در سال های اخیر می گوید: افزایش قیمت کالاهای اساسی در سال های اخیر بیش از هر موضوع دیگری متاثر از رشد هزینه های تولید و توزیع است. علاوه بر این افزایش دستمزد و حقوق، رشد هزینه های بیمه، حمل و نقل و هزینه های جانبی طبیعتاً هر ساله بر قیمت نهایی کالا تأثیر می گذارد.
به گفته رئیس اتحادیه بانکداران، افزایش قیمت برخی کالاها موضوع جدیدی نیست و هر سال با رشد هزینه های جاری اقتصاد تکرار می شود. او معتقد است؛ بخش مهمی از افزایش قیمت ها مربوط به کمبود کالا نیست، بلکه نتیجه افزایش هزینه های عملیاتی در زنجیره تامین و توزیع است.
