بعدی- به تازگی اکران فیلم «سرزمین پدری» در جشنواره کن 2026 آغاز شده است، اثری که به جای روایت تاریخ جنگ، افرادی را به تصویر می کشد که معنای وطن و وطن را فراموش کرده اند.
بر اساس این گزارشبرخی فیلم ها تاریخ را روایت می کنند و برخی دیگر روح زخمی تاریخ را. «سرزمین پدری» پاولیکوفسکی را می توان از آن دست آثاری دانست که بیشتر از وقایع سیاسی پس از جنگ جهانی دوم، از اضطراب یک تمدن شکست خورده صحبت می کند. فیلمی سیاه، سفید و غمگین که آلمان در سال 1949 را نه تنها به عنوان یک کشور ویران، بلکه به عنوان یک ذهن شکسته نشان می دهد.
پاول پاولیکوفسکی در «سرزمین پدر» بار دیگر به سرزمین آشنای خود در «آیدا» و «جنگ سرد» بازمیگردد. قلمرو خاطره، تاریخ و سکوت های سنگین در میان مردمی که زیر سایه ایدئولوژی ها زندگی می کنند. اما این بار به جای شخصیت های داستانی، سراغ یکی از مهم ترین شخصیت های ادبی قرن بیستم، توماس مان و دخترش اریکا رفت. انتخابی که جسورانه و مخاطره آمیز است زیرا مرز بین واقعیت تاریخی و بازسازی دراماتیک را از همیشه باریکتر می کند.
فیلم در سال 1949 شروع می شود، زمانی که جنگ جهانی دوم به تازگی به پایان رسیده است و نظم جدیدی بین شرق و غرب در حال ظهور است. پس از سال ها تبعید در آمریکا، توماس مان، نویسنده برنده نوبل، پس از سقوط آلمان نازی برای دریافت جایزه گوته به آلمان بازمی گردد. او با دخترش اریکا سفری را در آلمان آغاز می کند. سفری که در لایه های زیرین آن تقابل با گذشته، گناه و فروپاشی روابط انسانی است.
در این میان رابطه «توماس» و دخترش به محور عاطفی فیلم تبدیل می شود. “اریکا” نه تنها یک دختر، بلکه محافظ پدر تاریخ است. او سال ها از آبروی پدرش در برابر اتهامات سیاسی دفاع کرده است اما در این سفر شکاف های داخلی این رابطه آشکار می شود. «اریکا» زنی است که بین وفاداری و خشم گم شده است. «توماس» نیز پدری است که در سایه افکار و تضادهای اخلاقی خود زندگی می کند.
جنگ هنوز تمام نشده است
کارگردان با هوشمندی آلمان پس از جنگ را بین دو کابوس به تصویر می کشد، از یک سو هنوز نازیسم از خیابان ها پاک نشده است و از سوی دیگر کمونیسم با وعده مدینه فاضله جایگاهی محکم در شرق اروپا پیدا کرده است.
«مان» در فرانکفورت با افرادی روبهرو میشود که زمانی با هیتلر و دستگاه نازی همکاری میکردند و حالا لباسهای نو میپوشند. در شهری دیگر، کمونیسم از آینده ای روشن صحبت می کند، در حالی که پشت این آینده چیزی جز سرکوب نیست.
پاولیکوفسکی فیلم را با امضای بصری همیشگی خود ارائه می کند. فریم های بسته، نسبت ابعاد آکادمی کلاسیک و تصویر سیاه و سفید نقره ای که نوعی فاصله احساسی ایجاد می کند. در همان صحنه آغازین، وقتی دوربین از پنجره بیوک به ویرانه های آلمان پس از جنگ نگاه می کند، مخاطب وارد دنیایی می شود که گذشته نه تمام شده است و نه قابل بازیابی. دنیایی که ویرانه هایش هنوز حرف می زنند.
یکی از ویژگی های مهم «سرزمین پدری» استفاده مداوم از فضای خالی در کادر است. شخصیت ها اغلب در نیمه پایینی تصویر هستند و فضای خالی گسترده ای بالای آنها وجود دارد. این انتخاب شکل را می توان به عنوان استعاره ای از فشار تاریخ، تسلط ایدئولوژی ها یا حتی حضور ارواح گذشته تفسیر کرد. اما در نهایت آنچه بیش از همه احساس می شود کوچکی انسان در برابر ساختارهای عظیم سیاسی و تاریخی است.
از نظر بازیگری، «سرزمین پدری» یکی از قوی ترین بازی ها را در کارنامه بازیگران اصلی خود ارائه می دهد. هانس زیکلر در نقش توماس مان مردی را به تصویر می کشد که از درون با حداقل حرکت و حداکثر کنترل در حال فروپاشی است. در عین حال «ساندرا هولر» در نقش «اریکا» با نگاه های سرد و واکنش های کنترل شده بار عاطفی فیلم را به دوش می کشد.
با این حال مهم ترین سوال درباره «سرزمین پدری» این است که آیا پاولیکوفسکی توانسته به عمق روانی این شخصیت های تاریخی نفوذ کند یا خیر؟ برخی از منتقدان ممکن است بر این باور باشند که فاصله زیبایی شناختی فیلم مانع از همذات پنداری کامل آنها با شخصیت ها شده است. سبک سرد و مینیمال کارگردان اگرچه امضای اوست اما گاهی باعث می شود احساسات زیر لایه فرم مدفون شود.
در نهایت «سرزمین پدری» اثری است که بیش از آن که بخواهد پاسخ دهد، سؤال می کند. در واقع فیلم درباره کجای خانه است؟ درباره اینکه چگونه انسان ها می توانند در دنیایی که دائماً مرزها و ایدئولوژی ها را تغییر می دهد به نقطه تعادل برسند.
