سایه نااطمینانی بر بازار سهام؛ موج فعلی ورود پول ماندگار خواهد بود یا خیر؟

میهن تجارت- بورس تهران دیروز به یک پله کانال 4 میلیونی رفت و سایه نااطمینانی های سیاسی و ریسک های منطقه ای از بازار خارج نشده است. این در حالی است که ورود شدید پول واقعی، رشد چشمگیر شاخص ها و تشکیل صف های خرید در طیف گسترده نمادها نشان می دهد که بخشی از معامله گران اکنون وزن بیشتری به متغیرهای تورمی، ارزش سهام و امید به کاهش تنش داده اند. حال سوال اصلی این است که بورس چقدر می تواند ریسک جنگ را تحمل کند.

بررسی ها حاکی از غافلگیری بازار سهام از روز اول بازگشایی و همراهی با ورود ارز واقعی است. بنابراین در 5 روز معاملاتی اخیر میزبان حدود 20 سهم واقعی بوده است. تورم بالا و حمایت سیاستگذاران باعث شد شاخص بورس پس از بازگشایی بازار برخلاف انتظار وارد چرخه صعودی شود. این در حالی است که پول ورودی به بازار سهام توسط صندوق های طلا و نقره تامین نشده است. زیرا در این مدت صندوق های طلا نیز بیش از 600 میلیارد تومان پول دریافت کرده اند. به نظر می رسد که جریان پول از صندوق های با درآمد ثابت به سمت بورس سوق پیدا کرده است. این نشان می دهد که بخش مهمی از سرمایه های کوچک در حال حاضر از حالت تدافعی خارج شده و به سمت دارایی های پرریسک تر حرکت می کنند. در واقع سرمایه گذاران واقعی که قبلا در صندوق های با درآمد ثابت بودند، اکنون با تغییر انتظارات تورمی و افزایش جذابیت نسبی سهام ترجیح داده اند بخشی از منابع خود را به بورس منتقل کنند. این گردش نقدینگی می تواند سیگنالی از بازگشت تدریجی اعتماد به بازار سهام نیز باشد، هرچند نمی توان هجوم پول را فرآیندی باثبات و قطعی دانست. در چنین شرایطی رفتار پول هوشمند و ادامه یا توقف این جریان نقش تعیین کننده ای در جهت گیری آینده بازار خواهد داشت.

بازار چقدر ریسک جنگ را پشت سر می گذارد؟

پس از بازگشایی، بازار سهام رفتاری متفاوت از آنچه اکثر معامله گران انتظار داشتند، نشان داد. در شرایطی که بسیاری تصور می کردند فضای بلاتکلیفی سیاسی و سایه تنش های منطقه ای می تواند موجی از عرضه و خروج سرمایه ایجاد کند، جریان معاملات به تدریج به سمت تعادل و سپس تقویت تقاضا پیش رفت. به نظر می‌رسد برخی از فعالان بازار بر این باورند که پیش از تعطیلی بلندمدت، بازار سهام بخش مهمی از نگرانی‌های سیاسی را در کاهش قیمت‌ها تجربه کرده بود. بنابراین بازگشایی بازار با هیجان منفی مواجه نشد. در ماه های منتهی به تعطیلی بورس، بازار سهام تحت فشار جو روانی ناشی از تنش ها بود و بسیاری از سرمایه گذاران خروج از بازار را ترجیح دادند. همین موضوع باعث شد تا بازار سهام در مقایسه با بازارهایی مانند ارز و طلا ثابت بماند. اکنون اما برخی از معامله گران این رکود را فرصتی برای ورود مجدد می دانند. کارشناسان بر این باورند که ادامه رشد بورس همچنان در گرو تحولات سیاسی است. اگر فضای تنش دوباره تشدید شود یا چشم‌انداز مذاکرات مبهم‌تر شود، ممکن است بازار دوباره با احتیاط و افزایش عرضه مواجه شود. به همین دلیل بسیاری از سرمایه گذاران با نگاه کوتاه مدت و با احتیاط بیشتر در بازار فعالیت می کنند و همچنان اخبار سیاسی را به عنوان یکی از مهم ترین متغیرهای تاثیرگذار دنبال می کنند.

پشت صحنه خریدهای اخیر

البته برخی کارشناسان بر این باورند که رشد بازار صرفا ناشی از هیجان نیست و بخشی از تقاضای شکل گرفته ریشه در متغیرهای بنیادی دارد. بسیاری از شرکت ها در گزارش عملکرد ماهانه خود ارقامی را ثبت کردند که فراتر از انتظارات بازار بود. افزایش نرخ فروش، رشد درآمدها و حفظ حاشیه سود در برخی صنایع باعث شد تا معامله گران دوباره به سمت سهام بنیادی معطوف شوند. در این بین شرکت های غذایی، دارویی، سیمانی و برخی شرکت های کوچکتر بیش از سایر گروه ها مورد توجه قرار گرفتند. بخشی از این اقبال به دلیل افزایش نرخ‌هایی بود که این صنایع در ماه‌های گذشته دریافت کردند و بخشی دیگر به این دلیل که برخی از این شرکت‌ها در شرایط کنونی کمتر در معرض آسیب‌های ناشی از تنش‌های سیاسی و محدودیت‌های خارجی قرار دارند. از سوی دیگر، برخی از تحلیلگران معتقدند سیاستگذار نیز نقش مهمی در آرام نگه داشتن فضای بازار داشته است. بسته های حمایتی، مدیریت گشایش نمادها و کنترل هیجانات اولیه باعث شد بازار برخلاف انتظار اولیه وارد فاز حساس نشود. این موضوع تا حدی اعتماد از دست رفته سهامداران را بازگرداند و به بازگشت نقدینگی کمک کرد. علاوه بر این عوامل، نقش انتظارات تورمی را نیز نباید نادیده گرفت. رشد نرخ ارز، افزایش قیمت تمام شده جایگزینی دارایی ها و تورم شدید ماه های اخیر باعث شده برخی فعالان اقتصادی همچنان بازار سهام را ارزشمندتر از سایر بازارها ارزیابی کنند. بسیاری از سرمایه گذاران معتقدند که قیمت بسیاری از سهام هنوز نتوانسته خود را با تورم و رشد سایر دارایی ها هماهنگ کند.

ابهام در ورود پول

شاید مهم ترین سوال این روزهای بازار این باشد؛ آیا هجوم شدید پول واقعی به بازار سهام ادامه خواهد داشت یا بازار فقط درگیر یک هیجان کوتاه مدت است؟ واقعیت این است که بخشی از جریان‌های پولی اخیر ناشی از بازگشت خوش‌بینی به بازار و انتقال نقدینگی از صندوق‌های با درآمد ثابت به سهام بوده است. اما دوام این فرآیند مستلزم چندین شرط مهم است. اولاً اینکه فضای سیاسی به سمت تنش بیشتر پیش نرود و ثانیاً گزارش های مالی شرکت ها همچنان بتواند از قیمت های فعلی حمایت کند. از سوی دیگر، برخی کارشناسان هشدار می دهند که برخی از نمادهایی که این روزها با صف خرید همراه شده اند، از پشتوانه بنیادی قوی برخوردار نیستند و تحت تاثیر فضای مثبت کلی بازار رشد کرده اند. به همین دلیل احتمال افزایش عرضه و نوسان در برخی سهام دور از انتظار نیست.

بیشتر بخوانید: تقاضا برای صندوق های طلا بازگشته است

اما اگر شرایط فعلی حفظ شود و متغیرهای سیاسی و اقتصادی دچار شوک جدیدی نشوند، بازار سهام همچنان می تواند مقصد بخشی از سرمایه های خرد سرگردان باقی بماند. بورس تهران پس از 5 روز رشد متوالی وارد مرحله ای شده است که بسیاری از فعالان بازار در تلاش برای تحلیل عوامل موثر بر این رشد هستند. آیا بازار توافق را می پذیرد یا فقط بخشی از بقای خود را از سایر بازارها جبران می کند؟ یک کارشناس بازارهای مالی معتقد است بخشی از رشد اخیر ناشی از حمایت از سیاست ها و ورود معامله گران کوتاه مدت است.

فردین آقابزوری در گفت وگو با «دنیای اقتصاد» گفت: ابهامات سیاسی و ریسک های منطقه ای همچنان وجود دارد و نمی توان با قاطعیت از آغاز روند صعودی باثبات صحبت کرد. وی بیان کرد: در شرایط کنونی تقریبا همه بازارها بلاتکلیف هستند و چشم فعالان اقتصادی به سرنوشت مذاکرات، توافق احتمالی یا سناریوهای پرتنش تر معطوف است. هر بازار با توجه به سطح ریسک و حساسیت خود به اخبار واکنش نشان می دهد. اما در این بین بورس بالاترین ضریب حساسیت را دارد. به طوری که با کوچکترین اخبار مثبت یا منفی، جهت معاملات به سرعت تغییر می کند. فردین آقابزرگی افزود: بورس اگرچه در روزهای گذشته رشد قابل توجهی را تجربه کرد و فضای معاملات مثبت بوده است، اما به تدریج از آن هیجان یکپارچه اولیه فاصله خواهد گرفت. معمولاً بازار سرمایه بیش از حد واکنش نشان می دهد و معامله گران اغلب اخبار را پیش بینی می کنند.

به همین دلیل به محض مطرح شدن احتمال توافق یا کاهش تنش ها، بدون اینکه هنوز جزئیات مشخصی از این توافق منتشر شود، موجی از خوش بینی ها وارد بازار شده است. این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به وضعیت فعلی بورس گفت: بازار سرمایه در حال حاضر به دو قسمت تقسیم شده است. بخشی از بازار مربوط به شرکت هایی است که مستقیماً تحت تأثیر جنگ و تنش قرار گرفته اند و بسیاری از آنها هنوز بازگشایی نشده اند. به گفته وی، این گروه حدود 35 درصد ارزش بازار را تشکیل می دهد و تا زمانی که صورت های مالی و ابعاد واقعی خسارات مشخص نشود، قضاوت در مورد روند کلی بورس دشوار خواهد بود. از سوی دیگر، بخشی دیگر از شرکت ها نه تنها آسیب جدی ندیدند، بلکه حتی از فضای ایجاد شده نیز بهره مند شدند. شرکت هایی که مواد اولیه و زنجیره تولیدشان کمتر به واردات وابسته است و محصولاتشان در کشور تقاضای بالایی دارد در این مدت شرایط با ثبات تری را تجربه کردند و مورد توجه بازار قرار گرفتند. این کارشناس درباره متغیرهای موثر بر رشد اخیر بازار نیز توضیح داد: بخشی از جریان مثبت معاملات ناشی از بسته های حمایتی و هماهنگی نهادهای مالی و سیاست گذاران بازار سرمایه بوده است. حمایت از بازار رسما اعلام شد و نهادهای مالی مختلف در این فرآیند مشارکت کردند.

اما طبیعی است که برخی معامله گران و دلالان نیز از چنین فضاهایی برای نوسانات کوتاه مدت استفاده کنند.

فردین آقابوزوری با بیان اینکه تجربه بازار سرمایه نشان داده هرگاه خبری مبنی بر حمایت یا تزریق منابع منتشر می شود، برخی از فعالان به سرعت وارد معاملات می شوند، اظهار کرد: این وضعیت باعث می شود سهامداران از موج های موقتی ایجاد شده سوء استفاده کنند. بنابراین، همه رشدهای اخیر را نمی توان به بهبود اساسی شرایط نسبت داد. وی درباره ادامه ورود پول به بورس گفت: دوام جریان نقدی به شدت به تحولات سیاسی و کیفیت توافق احتمالی بستگی دارد. سرمایه گذاران حرفه ای در شرایطی که محیط کسب و کار با ریسک های بالایی همراه است معمولا با احتیاط بیشتری عمل می کنند و سرعت معاملات خود را کاهش می دهند. اما سوینگرها از این فضای ملتهب برای کسب سود استفاده می کنند.

این کارشناس تاکید کرد: هنوز نمی توان به طور قطعی گفت که بازار وارد روند صعودی ثابتی شده است. بخش قابل توجهی از انتظارات فعلی مبتنی بر گمانه زنی های سیاسی است و جزئیات روشنی از توافق احتمالی در دسترس نیست. واقعیت این است که در ماه های آینده با گذر از برخی رویدادهای مهم سیاسی و منطقه ای، مشخص خواهد شد که بازارها وارد چه فازی خواهند شد.

منبع: دنیای اقتصاد