بعدی- غرامت مالی به یکی از مهمترین نقاط اختلاف در مذاکرات ایران و آمریکا تبدیل شده است. به گفته منابع آگاه، این موضوع از حساسیت ویژه ای برای دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا برخوردار است. ترامپ میخواهد هر توافق احتمالی با ایران بسیار قویتر از توافق هستهای 2015 در دوران باراک اوباما دیده شود و از هرگونه اقدامی که یادآور آن توافق باشد اجتناب میکند.
بر اساس گزارش CNN، یک مقام آمریکایی آشنا به روند مذاکرات به سی ان ان گفته است که ایران از طریق میانجیگران اعلام کرده است که می خواهد بخشی از غرامت مالی که می خواهد بلافاصله پس از تفاهم اولیه دو طرف آزاد شود و این موضوع نباید به مراحل بعدی مذاکرات موکول شود.
با این حال، مقامات دولت ترامپ نگران هستند که آزادسازی داراییها در چنین مرحلهای یکی از مهمترین اهرمهای واشنگتن علیه تهران را از بین ببرد یا حداقل تضعیف کند.
به گفته مقامات آمریکایی، حفظ این اهرم برای ورود به فاز دوم مذاکرات ضروری است. مرحله ای که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا از آن به عنوان «مذاکرات بسیار فنی» درباره جزئیات برنامه هسته ای ایران یاد کرد.
بر اساس این بیانیه، ترامپ به اعضای تیم مذاکره کننده خود تاکید کرده است که هر توافق احتمالی باید به طور قابل توجهی قوی تر از توافق 2015 به نظر برسد. وی همچنین خواستار پرهیز از هرگونه اقدامی که می تواند به تحویل «مقدار کلان پول نقد» به ایران تعبیر شود، خودداری شود. عبارتی که ترامپ سال هاست از تصمیم دولت اوباما برای پرداخت غرامت مالی به ایران انتقاد کرده است.
بر اساس این گزارش، منابع آگاه می گویند رئیس جمهور آمریکا به مشاوران خود گفته است که هیچ توافقی را امضا نمی کند که در آن آمریکا مستقیماً به ایران پول پرداخت کند. زیرا چنین اقدامی به سرعت با توافق دوران اوباما مقایسه خواهد شد.
در قرارداد 2015 حدود 1.7 میلیارد دلار از دارایی های مسدود شده ایران آزاد شد. این در حالی است که طبق گزارش ها، ایران در مذاکرات جاری حدود 12 میلیارد دلار طلب کرده است.
با توجه به اینکه بعید به نظر می رسد ایران با توافق بدون غرامت مالی موافقت کند، مقامات آمریکایی اذعان دارند که این موضوع علاوه بر جنبه مالی و اجرایی به نحوه ارائه و پیام رسانی عمومی نیز مربوط می شود.
در ادامه این گزارش آمده است که در این راستا مشاوران دولت آمریکا در حال بررسی گزینه هایی هستند که بر اساس آن کشورهای ثالث از جمله قطر در روند آزادسازی منابع مالی ایران نقش آفرینی کنند تا آمریکا از پرداخت مستقیم پول به تهران خودداری کند.
یکی دیگر از گزینه های مورد بحث، آزادسازی دارایی های ایران با محدودیت های خاص است. این بدان معناست که این منابع فقط برای اهداف بشردوستانه قابل استفاده هستند. در این سناریو، پول مستقیماً به دست فروشندگان مورد تایید دارو، غذا و کالاهای کشاورزی می رود و نه به دولت ایران.
منابع آگاه همچنین از بررسی طرح ایجاد صندوق سرمایه گذاری برای ایران خبر داده اند. صندوقی که پس از توافق نهایی دو طرف، میلیاردها دلار برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران تامین خواهد کرد. بر اساس این طرح، آمریکا در تامین مالی این صندوق مشارکت نخواهد داشت و بیشتر منابع آن توسط کشورهای حوزه خلیج فارس تامین خواهد شد.
در همین حال، کاخ سفید مدعی شده است که ایران تا زمانی که ذخایر اورانیوم غنی شده خود را تحویل ندهد، هیچ کمک مالی دریافت نخواهد کرد. در این زمینه مقامات آمریکایی از عبارت «بدون گرد و خاک، بدون دلار» به عنوان خط قرمز واشنگتن یاد کرده اند.
بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ هفته گذشته در جلسه کابینه خود مدعی شد: “ما کنترل پولی را داریم که آنها ادعا می کنند مال آنهاست. ما کنترل آن پول را حفظ خواهیم کرد. تا زمانی که آنها کار درست را انجام دهند، به آنها اجازه می دهیم پول خود را داشته باشند. اما در حال حاضر، ما این کار را نمی کنیم.”
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا نیز مدعی شده است که لغو فوری تحریم ها انجام نخواهد شد.
او در جلسه استماع کنگره در روز چهارشنبه گفت: “هیچ نکته ای برای امضا وجود ندارد، اما در نهایت همه چیز بر اساس شرایط خواهد بود.” تحریمهایی که مستقیماً با برنامه هستهای مرتبط هستند، مورد بحث قرار خواهند گرفت – اگر واقعاً به همه چیزهایی که ما از آنها میخواهیم رسیدگی کنند – اما این بخشی از مذاکرات خواهد بود. در مرحله اول نخواهد بود.”
به این ترتیب موضوع غرامت مالی و نحوه آزادسازی دارایی های ایران همچنان یکی از موانع اصلی در مسیر دستیابی به توافق تهران و واشنگتن محسوب می شود. موضوعی که هم با ملاحظات سیاسی داخلی آمریکا گره خورده است و هم با مکانیسم های اجرایی هر توافق احتمالی.
