در فوتبال امروزی سرعت در تغییر فاز از دفاع به حمله یکی از مهم ترین عوامل موفقیت تیم هاست. دیدار با گامبیا نشان داد که اگرچه پیروز شدیم اما هنوز با آرمان های فوتبالی فاصله داریم و باید در این مدت کوتاه بیشتر سرمایه گذاری کنیم. (به دلیل دیدار دوستانه با مالی پشت درهای بسته امکان تحلیل این دیدار وجود ندارد.)
تقریباً از زمان برونکو تا کنون و حتی با حضور کی روش روی نیمکت، تیم ملی به شدت به سیستم های تک حمله وابسته بوده است و به همین ترتیب، باشگاه ها و افکار عمومی و ذهنیت فوتبال، درک بهتری از این سبک بازی دارند. بازی با گامبیا اما نشان داد که امیر قلانوی به دلایل مختلف به ویژه توپ گیری بر اساس پرسینگ علاقه مند به بازی با دو مهاجم است، البته نوعی سیستم سیال در بازی تیم ملی دیده می شود که شکل دامنه حرکتی و شرح وظایف بازیکنان را به ویژه در فاز حمله و بازیکنان خط جلوی تیم تغییر می دهد.
باید بپذیریم که برای کادر فنی مهدی طارمی مهاجم قابل اعتمادی است و احتمالا به دلیل کهولت سن و حتی فشار بیشتر و ریکاوری بهتر در جام جهانی که فاصله بین بازی ها کمتر است، با استفاده از دو مهاجم از فشار روی طارمی بکاهند، اما واقعیت این است که با وینگرهای سرعتی باید در عمق حریف بازی کنیم تا برای رسیدن به هدفشان برنامه مدونی داشته باشیم.
شاید به نظر می رسد ملی پوشان و کادر فنی باید کمی در تفکر خود تجدید نظر کنند و بازی با مهاجم را هر چند با تعاریف متفاوت از این پست در برنامه اصلی خود قرار دهند، بازیکنانی که قابلیت اضافه شدن و البته مسئولیت پذیری در مراحل مختلف بازی را دارند.
بسیاری از تیم های بزرگ جهان دیگر تنها تحت سلطه مالکیت توپ نیستند، بلکه کیفیت “انتقال” یا انتقال سریع که روند بازی را تغییر می دهد، تحت سلطه قرار دارند. تیم ملی ایران در سال های اخیر نشان داده است که یکی از مهم ترین ویژگی های فنی اش قدرت بالایش در انتقال سریع از فاز دفاعی به فاز تهاجمی است. البته این انتقال مثبت باید در زمان های لازم و مناسب به انتقال منفی تبدیل شود تا ساختار و تعادل حمله و دفاع شکل بگیرد.
انتقال سریع به این معناست که تیم پس از دریافت توپ، در کمترین زمان ممکن حمله را آغاز کرده و قبل از بازگشت نظم دفاعی حریف به موقعیت گل برسد. ایران بارها در این بخش به ویژه مقابل تیم های قوی تر عملکرد موفقی داشته است. از انتقال سریع در خط دفاع گرفته تا احتمالا ضد پرس و مالکیت توپ و تشکیل حمله سریع روی دروازه حریف که بیشتر از ضد حمله تیم های مقابل را غافلگیر می کند.
یکی از عوامل اصلی موفقیت ایران در این سبک “انتقال مثبت سریع” حضور وینگرها و دونده های سرعتی در کناره ها است. وینگرها نقش بسیار مهمی در فوتبال انتقالی بازی می کنند، زیرا آنها فضای پشت مدافعان کناری حریف را هدف قرار می دهند. بازیکنان جناح ایران معمولاً توانایی استارت، حمل توپ با سرعت بالا و نفوذ مستقیم را دارند و همین امر ضد حملات این تیم را خطرناک می کند. وقتی توپ در وسط زمین به دست میآید، نگاه اول اغلب به سمت بالها و فرار وینگرها است.
به این اسامی دقت کنید: مهدی ترابی، محمد محبی، مهدی قائدی و علیرضا جهانبخش؛ چه ترافیک دلپذیری در این قسمت وجود دارد. بازیکنانی با تنوع فنی و البته سرعتی و عمدتا با تجربه بین المللی که برای هر خط دفاعی می توانند خطرناک باشند. از نکات مهم در استایل بازیکنان حاضر در اردو می توان به سرعت و انفجار عضلات، چیدن تک تک، در عمق قرار گرفتن و در عین حال پهن کردن خط جلوی تیم ملی، حفظ توپ و البته نقل و انتقالات مکرر اشاره کرد.
شاید تنها نکته منفی این خط تیم بحث درک و توجیه مسئولیت در فاز انتقال منفی و شرایط دفاعی حریفان باشد که در این مورد نیز به عملکرد کادر فنی برمی گردد.
در کنار وینگرها، نقش هافبک مرکزی بسیار حیاتی است. هافبک های تیم ملی وظیفه دارند بلافاصله پس از دریافت توپ، ریتم بازی را تغییر دهند. داشتن یک هافبک میانی که بتواند بازی را کنترل کند و در مواقع لزوم به ریتم بازی سرعت ببخشد از تعهدات اینگونه تیم هاست. دادن پاس های فیلترشکن که یکی دو خط مقابل از بازی خارج می شود. اولین پاس در انتقال بسیار مهم است. اگر این پاس سریع و دقیق باشد، ساختار دفاعی حریف به هم می خورد. هافبک های ایرانی معمولا سعی می کنند با پاس های عمیق یا تغییر سریع جهت بازی، وینگرها و مهاجمان را در موقعیت مناسب قرار دهند.
یکی دیگر از ویژگی های مهم هافبک های ایرانی دویدن و پوشش فضای میانی است. در فوتبال مدرن، پاس دادن فقط هجومی نیست. بلکه بازگشت سریع به دفاع نیز جزئی از آن محسوب می شود. هافبک های تیم ملی در بسیاری از مسابقات نقش پل بین دفاع و حمله را ایفا کرده اند و تعادل تیم را حفظ کرده اند.
از نظر تاکتیکی، ایران معمولاً در انتقال سریع با ساختار دفاعی فشرده موفقتر است. در این صورت پس از دریافت توپ، فضای بیشتری برای ضد حمله ایجاد می شود. این تیم با چند پاس کوتاه و سریع توپ را از مرکز به کناره ها می برد و سپس از سرعت وینگرها برای ضربه زدن به عمق دفاع حریف استفاده می کند.
این مدل بازی محدودیت هایی نیز دارد. وقتی حریف عقب نشینی می کند و فضاها را می بندد، انتقال سریع کمتر موثر می شود. در چنین شرایطی تیم ملی به خلاقیت بیشتر در خط هافبک و توانایی بالاتر در حملات مالکیت نیاز دارد.
به طور کلی قدرت انتقال سریع یکی از مهم ترین سلاح های تاکتیکی تیم ملی ایران محسوب می شود. سبکی که متکی بر وینگرهای سریع، هافبک های سخت کوش و ضدحملات سریع باشد، می تواند برای ایران در رقابت های بزرگ به ویژه جام جهانی تعیین کننده باشد.
