به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، نور آبی صفحه نمایش تلفن همراه، چهره کودک را در تاریکی اتاق روشن کرده است. انگشتانش به طور مداوم روی صفحه حرکت می کنند و هر چند ثانیه یک بار تصویر جدید، خبر جدید یا ویدیویی متفاوت جلوی چشمانش می آید. آن طرف اتاق، والدین هم مشغول تلفن هایشان هستند، خانه ای که همه کنار هم نشسته اند، اما همه در دنیایی جدا زندگی می کنند.
این تصویر دیگر صحنه عجیب و نادری نیست، فناوری آرام آرام و بی صدا وارد خانه ها شده و جای خود را در زندگی روزمره باز کرده است. بچه ها قبل از اینکه خوب خواندن و نوشتن را بیاموزند، کار با موبایل و تبلت را یاد می گیرند و دریچه بزرگی به دنیای اطلاعات در مقابلشان باز می شود.
در این میان سوال مهمی مطرح می شود که آیا کودکان تنها مصرف کننده محتوا هستند یا توانایی تشخیص حقیقت از دروغ، واقعیت از شایعه و آگاهی از فریب های رسانه ای را دارند؟ پاسخ این سوال را باید در جایی جست و جو کرد که اولین درس های زندگی در آنجا آموخته می شود.
رشد سریع فناوری های ارتباطی سبک زندگی خانواده ها را به طرز چشمگیری تغییر داده است. اگر در گذشته، مدرسه و خانواده منبع اصلی دانش کودکان بود، امروزه تلفن همراه و شبکه های اجتماعی نیز به بازیگران مهمی در عرصه آموزش تبدیل شده اند و این تغییر فرصت ها و تهدیدهای جدیدی را برای نسل جدید به ارمغان آورده است.
کودکان و نوجوانان هر روز با حجم زیادی از اطلاعات، تصاویر و پیام های رسانه ای مواجه می شوند. در میان این انبوه محتوا، تشخیص اخبار واقعی از دروغ، تبلیغات پنهان از اطلاعات واقعی، و واقعیت از شایعه، بدون داشتن سواد رسانه ای دشوار خواهد بود.
کارشناسان حوزه آموزش معتقدند آموزش سواد رسانه ای را نباید تنها به مدارس واگذار کرد. خانواده به عنوان اولین نهاد تربیتی جامعه، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری نگرش، باورها و مهارت های رسانه ای کودکان دارد و می تواند آنها را برای حضور مسئولانه در فضای مجازی آماده کند.
خانواده اولین و مهمترین محیط آموزشی کودکان است/ مهمترین جنبه های سواد رسانه ای توانایی تحلیل و ارزیابی پیام های رسانه ای است.
ریحانه صادقی، روانشناس و مشاور خانواده و عضو سازمان نظام روانشناسی کشور به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه در دنیای امروز که رسانه ها و شبکه های اجتماعی جزء لاینفک زندگی مردم شده اند، اهمیت سواد رسانه ای بیش از هر زمان دیگری احساس می شود، گفت: کودکان و نوجوانان هر روز با حجم زیادی از اطلاعات، تصاویر و پیام های مختلف مواجه می شوند و بدون آگاهی کافی ممکن است در تشخیص درست و نادرست بودن این مطالب با مشکل مواجه شوند.
وی با بیان اینکه خانواده اولین و مهمترین محیط تربیتی کودکان است، می افزاید: بسیاری از رفتارها، نگرش ها و مهارت های کودکان در خانه شکل می گیرد و سواد رسانه ای نیز از این قاعده مستثنی نیست. والدینی که اطلاعات بیشتری در مورد رسانه دارند می توانند نقش موثری در هدایت فرزندان خود داشته باشند.
این روانشناس و مشاور خانواده و عضو سازمان نظام روانشناسی کشور با بیان اینکه یکی از مهم ترین جنبه های سواد رسانه ای توانایی تحلیل و ارزیابی پیام های رسانه ای است، تصریح می کند: والدین می توانند با صحبت در مورد اخبار، برنامه های تلویزیونی یا محتوای آنلاین، کودکان را به تفکر انتقادی تشویق کنند، این روش به کودکان کمک می کند تا چیزی را بدون بررسی آن نپذیرند.
فراهم کردن حضور امن کودکان در فضای مجازی / سواد رسانه ای؛ ابزاری برای زندگی آگاهانه در عصر دیجیتال
صادقی ادامه می دهد: خانواده با آموزش اصول استفاده صحیح از اینترنت می تواند زمینه حضور امن کودکان را در فضای مجازی فراهم کند. آشنایی با خطرات انتشار اطلاعات شخصی، عدم اعتماد به منابع ناشناس و رعایت حریم خصوصی از جمله مواردی است که باید در محیط خانواده مورد توجه قرار گیرد.
وی با بیان اینکه رفتار والدین نیز در شکل گیری عادات رسانه ای کودکان تاثیر مستقیم دارد، می گوید: کودکانی که مشاهده می کنند والدین خود زمان مشخصی را به استفاده از تلفن همراه و شبکه های اجتماعی اختصاص می دهند، بیشتر به مدیریت صحیح زمان در فضای دیجیتال پایبند خواهند بود و در واقع آموزش عملی گاهی موثرتر از هر توصیه ای است.
این روانشناس و مشاور خانواده و عضو سازمان نظام روانشناسی کشور با بیان اینکه سواد رسانه ای نه تنها یک مهارت آموزشی است، بلکه ابزاری برای زندگی آگاهانه در عصر دیجیتال است، می افزاید: خانواده ها با ایفای نقش فعال در این عرصه می توانند فرزندانی مسئولیت پذیر، آگاه و توانا تربیت کنند که توانایی تشخیص و انتخاب درست در مواجهه با حجم وسیع اطلاعات را داشته باشند.
خانه؛ سواد رسانه ای مدرسه اول / مهارت شناسایی منابع معتبر را به کودکان آموزش دهید
زهرا سادات کاظمی، روانشناس و مشاور آموزشی وی با بیان اینکه گسترش فناوری های ارتباطی باعث شده تا کودکان و نوجوانان از سنین پایین با انواع رسانه ها ارتباط برقرار کنند، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: تلفن همراه، شبکه های اجتماعی و بسترهای اینترنتی فرصت های زیادی برای یادگیری ایجاد کرده است اما در کنار این فرصت ها چالش های زیادی را نیز ایجاد کرده است و در چنین شرایطی سواد رسانه ای به یکی از مهم ترین نیازهای نسل جدید تبدیل شده است.
وی با بیان اینکه آموزش سواد رسانه ای نباید به مدارس محدود شود، می افزاید: خانه اولین جایی است که کودک نحوه برخورد با اطلاعات و اخبار را می آموزد و اگر والدین در این زمینه نقش فعالی داشته باشند، کودکان آمادگی بیشتری برای ورود به فضای وسیع رسانه پیدا می کنند.
این روانشناس و مشاور تربیتی تصریح می کند: امروزه بسیاری از اخبار و اطلاعات بدون تایید در فضای مجازی منتشر می شود و کودکی که مهارت شناخت منابع موثق را نیاموخته است ممکن است تحت تاثیر شایعات یا اطلاعات نادرست قرار گیرد. والدین می توانند با آموزش بررسی اخبار و معرفی منابع موثق این مهارت را در فرزندان خود تقویت کنند.
در عصر انفجار اطلاعات، موفقیت کودکان تنها به دسترسی به فناوری بستگی ندارد
کاظمی با بیان اینکه گفت و گوی مستمر والدین و فرزندان درباره محتوای رسانه ها نیز بسیار حائز اهمیت است، ادامه می دهد: زمانی که اعضای خانواده درباره موضوعات روز، فیلم ها یا اخبار منتشر شده در فضای مجازی تبادل نظر می کنند، فرصت مناسبی برای آموزش غیرمستقیم و افزایش آگاهی کودکان فراهم می شود.
وی با اشاره به اینکه از سوی دیگر تعیین قوانین مشخص برای استفاده از ابزارهای دیجیتال می تواند به ایجاد تعادل بین زندگی واقعی و مجازی کمک کند، می گوید: مدیریت زمان حضور در شبکه های اجتماعی و تشویق کودکان به حضور در فعالیت های فرهنگی، ورزشی و اجتماعی از جمله اقداماتی است که خانواده ها می توانند در این زمینه انجام دهند.
این روانشناس و مشاور آموزشی می افزاید: در عصر انفجار اطلاعات، موفقیت کودکان تنها در گرو دسترسی به فناوری نیست، بلکه به توانایی استفاده آگاهانه از آن نیز بستگی دارد. خانواده ها با آموزش سواد رسانه ای می توانند زمینه رشد نسلی را فراهم کنند که نه تنها مصرف کننده محتوا، بلکه تحلیلگر و انتخاب کننده آگاه اطلاعات است.
امروزه بسیاری از خانواده ها سعی دارند علاوه بر نظارت بر استفاده فرزندان از رسانه ها، مهارت تحلیل و ارزیابی محتوا را نیز به آنها بیاموزند. مهارتی که می تواند به ابزاری مهم برای تصمیم گیری آگاهانه و زندگی مسئولانه در آینده تبدیل شود.
واقعیت این است که نمی توان فناوری را از زندگی امروز حذف کرد و کودکان به ناچار بخشی از زندگی خود را در فضای دیجیتال سپری خواهند کرد. آنچه مهم است نحوه مواجهه آنها با این فضا و آمادگی آنها برای استفاده درست از امکانات رسانه ای است.
در این میان خانواده ها بیش از هر نهاد دیگری می توانند نقش هدایتگر را ایفا کنند و گفت و گوهای روزمره، تعیین چارچوب های خاص برای استفاده رسانه ای و الگوبرداری صحیح از سوی والدین از جمله اقداماتی است که می تواند تاثیرات ماندگاری بر رفتار رسانه ای کودکان داشته باشد.
سواد رسانه ای تنها به معنای شناخت ابزارهای دیجیتال نیست، بلکه به معنای توانایی تفکر، پرسش و تحلیل است. کودکی که این مهارت را در محیط خانواده بیاموزد در برابر شایعات، فریب های رسانه ای و محتوای مضر مقاومت بیشتری خواهد داشت.
شاید مهمترین درس عصر دیجیتال این باشد که تربیت کودکان دیگر محدود به دنیای واقعی نیست. آینده متعلق به خانواده هایی است که در کنار آموزش ارزش های انسانی، فرزندان خود را نیز برای آگاهی، مسئولیت پذیری و هوشمندی در دنیای رسانه آماده می کنند.
مهم ترین سرمایه گذاری برای خانواده ها در عصر دیجیتال، خرید گجت های پیشرفته یا محدود کردن دسترسی فرزندانشان به فناوری نیست، بلکه آموزش نحوه استفاده از آن است. نسلی که در خانه پرسش، تحقیق و ارزیابی اطلاعات را بیاموزد، نه تنها در آینده قربانی موج شایعات و اطلاعات نادرست خواهد شد، بلکه به شهروندی آگاه، مسئولیت پذیر و تاثیرگذار تبدیل خواهد شد که می داند قبل از هر کلیک، هر اشتراک گذاری و هر قضاوتی باید فکر کرد.
منبع : به گزارش میهن تجارت
