تفاهم‌نامه در گام‌های نهایی؟

شمارش معکوس برای امضای تفاهم نامه احتمالی ایران و آمریکا آغاز شده است و همزمان با افزایش رایزنی های دیپلماتیک، مقامات خارجی از نزدیک شدن به توافق صحبت می کنند؛ توافقی که قرار است راه را برای مذاکرات فنی در مرحله 60 روزه پس از پایان جنگ هموار کند.

به گزارش دنیای اقتصاد، گمانه زنی های اخیر مبنی بر امکان امضای تفاهم در کمتر از یک روز حکایت از شمارش معکوس دیپلماتیک بی سابقه ای دارد که در آن برخلاف تنش های روزهای گذشته در حوزه، سیگنال های مثبتی از سوی بالاترین مقام های سیاسی صادر می شود. به نظر می رسد پس از یک دوره تقابل سخت، اکنون اراده ای برای انتقال پرونده از «میدان» به «میز مذاکره» وجود دارد.

شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان در تازه ترین گمانه زنی درباره زمان احتمالی امضای تفاهم نامه ایران و آمریکا از احتمال نهایی شدن آن در 24 ساعت آینده خبر داد. جمعه شب مقامات ایران و آمریکا از گمانه زنی هایی درباره زمان امضای این تفاهم نامه خبر دادند. وزیر امور خارجه کشورمان با بیان اینکه هیچ گاه این تفاهم نامه تا این حد به نهایی شدن نزدیک نشده بود، ابراز امیدواری کرد که این تفاهم نامه در چند روز آینده محقق شود. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا نیز اعلام کرد که همچنان معتقد است توافق با ایران در دسترس است و ممکن است تا پایان هفته یا دوشنبه امضا شود.

البته دیروز اسماعیل بقایی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی نیز توضیح داد که باید منتظر زمان دقیق امضای تفاهم نامه باشیم. اگرچه فردا (امروز یکشنبه است) این اتفاق نخواهد افتاد، اما احتمال وقوع این اتفاق در روزهای آینده نیز منتفی نیست. وی افزود: با توجه به تعلل طرف مقابل باید در اظهار نظر در این زمینه احتیاط کرد. در این میان خبرگزاری رویترز به نقل از مقامات آگاه مدعی شد که جی دی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، توافقنامه صلح با ایران را امضا خواهد کرد. جمعه شب بر اساس گزارشی که وال استریت ژورنال به نقل از یک مقام آمریکایی منتشر کرده است، جی دی ونس قرار است برای امضای یادداشت تفاهم بین جمهوری اسلامی ایران و آمریکا به ژنو سفر کند. بر اساس این گزارش، پس از امضای تفاهم نامه، مذاکرات فنی در مورد مسائل باقی مانده و حل نشده باید در اسلام آباد ادامه یابد.

آماده سازی اسلام آباد

نخست وزیر پاکستان که کشورش به عنوان میانجی بین تهران و واشنگتن تلاش های زیادی برای به نتیجه رساندن گفت وگوهای دو طرف انجام داد، روز شنبه در پیامی درباره احتمال یادداشت تفاهم ایران و آمریکا در برنامه X نوشت: ما بیش از هر زمان دیگری به توافق صلح نزدیک شده ایم.

تشدید مشورت ها قبل از رسیدن به تفاهم

دیروز رایزنی طرف های منطقه ای و بین المللی برای تفاهم احتمالی ایران و آمریکا شدت گرفت. کاظم غریب آبادی معاون وزیر امور خارجه در برنامه ایکس نوشت: امروز (شنبه) در نشست مشترک با سفرای روسیه و چین در تهران، آخرین تحولات مربوط به پیش نویس یادداشت تفاهم اسلام آباد؛ مشارکت راهبردی ایران، چین و روسیه و تداوم هماهنگی و اراده قوی بین سه کشور مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.

محمد اسحاق دار معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه پاکستان برای دومین بار طی 24 ساعت گذشته با ایگنازیو کاسیس وزیر امور خارجه سوئیس گفتگو کرد و از پیشرفت دلگرم کننده در جهت تفاهم بین آمریکا و ایران استقبال کرد و ابراز امیدواری کرد که تلاش های کنونی به زودی به صلح و ثبات در منطقه کمک کند. همزمان اسحاق دار با همتای مصری خود بدر عبدالعطی تماس تلفنی برقرار کرد و در مورد تلاش های جاری برای پایان دادن به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران گفتگو کرد. وزیر امور خارجه عراق و مدیرکل آژانس در تماسی تلفنی تاکید کردند که اولویت اصلی ملت‌های منطقه برقراری صلح، ثبات و جلوگیری از تشدید تنش‌های نظامی است.

جزئیات قرارداد به زبان عراقچی

اما عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران جمعه شب در برنامه گفت و گوی ویژه خبری نسخه ایرانی این تفاهم نامه را اعلام کرد. عراقچی با اشاره به اینکه حرکتی را آغاز کرده ایم که به پایان آن نزدیک شده ایم، گفت: نتیجه این حرکت، تفاهم نامه 14 ماده ای است که ترجیح می دهم در زمان نهایی شدن آن به تفصیل صحبت کنم. وی با اشاره به مذاکرات در حال انجام در کشور به تشریح جزئیات این توافق گفت: در این مذاکرات که منجر به پایان جنگ می شود، دو مرحله پیش بینی شده است؛ مرحله اول تفاهم نامه است، سپس پس از امضای تفاهم نامه، مذاکرات برای مرحله دوم آغاز می شود و در مرحله دوم به توافق نهایی خواهیم رسید.

عراقچی تصریح کرد که بحث هسته ای را به توافق نهایی موکول کرده ایم. وی در توضیح این موضوع گفت: ما به دلایل مختلف این کار را انجام دادیم، مطالبات آنها در موضوع هسته ای قابل قبول نبود، موضوعات دیگری را که قابل توافق بود به مرحله اول آوردیم و موضوع هسته ای را به مرحله دوم موکول کردیم، در مرحله دوم، موضوع هسته ای و لغو تحریم ها علیه ایران و یکی دو موضوع دیگر مورد بررسی قرار می گیرد و توافق نهایی حاصل می شود. “یادداشت تفاهم اسلام آباد”، پایان جنگ در همه جبهه ها از جمله در لبنان اعلام می شود. ما هرگز لبنان و حزب الله را فراموش نکردیم زیرا آنها در کنار ما جنگیدند.»

عراقچی در تشریح بخشهای مهم این تفاهم نامه و تعهدات طرف مقابل گفت: آنها قول خواهند داد که دیگر جنگی را آغاز نکنند و از تهدید و زور استفاده نکنند. وی با بیان اینکه دو طرف به حاکمیت یکدیگر احترام می گذارند، گفت: فکر می کنم این اولین بار در ۴۷ سال گذشته است که آمریکا به حاکمیت ایران احترام می گذارد و متعهد می شوند که در امور داخلی ایران دخالت نکنند و به حاکمیت کشور احترام بگذارند. عراقچی تصریح کرد: بحث رفع انسداد تنگه هرمز، رفع محاصره دریایی، دور بعدی مذاکرات، رفع تحریم ها، موضوع بازسازی ایران در قالب طرح توسعه اقتصادی و موارد دیگری که اتفاق خواهد افتاد و دارایی های بلوکه شده ایران در تفاهم نامه ذکر شده است.

متون منتشر شده معتبر نیستند

عراقچی همچنین با اشاره به اینکه اسرائیل در رأس دشمنان این توافق قرار دارد و به دنبال بهانه ای برای برهم زدن آن است، گفت: اگر اکنون بیش از حد وارد جزئیات شویم، فضای رسانه ای التهابی ایجاد می شود که امضای توافق نامه را با مشکل مواجه می کند، افزود: در روزهای اخیر رسانه ها متن هایی را درباره متن تفاهم نامه منتشر کردند، اما هیچ کدام از این متون صحت ندارد و ما گمانه زنی ها را تایید نمی کنیم. توصیه می کنیم در کشور آرامش وجود داشته باشد تا بتوانیم بهترین توافق را امضا کنیم.» رئیس دستگاه دیپلماسی خاطرنشان کرد: توافقی وجود ندارد که یک طرف 100 برده داشته باشد و طرف دیگر صفر داشته باشد و اگر راه مذاکره را انتخاب کنید، با بدهکار موافقت می کنید.

ما هزینه سرویس تنگه هرمز را دریافت می کنیم

وزیر امور خارجه ایران همچنین درباره وضعیت تنگه هرمز پس از توافق گفت: تنگه هرمز تحت حاکمیت ایران و عمان است. گرفتن عوارض پذیرفته نیست اما چرا هزینه خدمات؟ آنچه برای ما مهم است؛ این سیستم مدیریت تنگه هرمز است، اول از همه باید مشخص شود که با چه کسی است. خدمات ارائه شده دیگر رایگان نخواهد بود.» وی همچنین درباره محاصره دریایی آمریکا گفت که محاصره آمریکا باید به طور کامل رفع شود.

عراقچی همچنین درباره وضعیت دارایی های بلوکه شده توضیح داد که دارایی های بلوکه شده ایران طبق تفاهم نامه ای که امضا شده است آزاد می شود و هیچ یک از دارایی های ما نمی تواند مسدود بماند. وزیر امور خارجه در پایان درباره زمان و مکان این تفاهم گفت: به محض اتمام آخرین مراحل مذاکرات، این توافقنامه و امضای آن اعلام می شود، هر یک از طرفین تفاهم نامه را از راه دور امضا می کنند و سپس اعلام می شود که این تفاهم نامه به امضای دو طرف رسیده است. چند روزه »

تعهدات باید انجام شود

همچنین روز گذشته شاهد موضع برخی مسئولان کشورمان در خصوص تفاهم نامه احتمالی بودیم. به گزارش خبرگزاری تسنیم ، محمدباقر قالیباف رئیس تیم مذاکره کننده ایران در پستی به زبان انگلیسی در صفحه شخصی خود در کانال ایکس به ادعاهای کذب ترامپ پاسخ داد. هیچ راه دیگری برای توافق نزدیک پیش رو وجود ندارد. هرکس هر چه بکارد بالاخره درو می کند.» محسن رضایی، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در دوران دفاع مقدس نیز گفت که ترامپ با آزادسازی 24 میلیارد دلار از دارایی های بلوکه شده ایران موافقت کرده است اما به صراحت این موضوع را اعلام نمی کند.