بر اساس آمارهای رسمی در سال گذشته، حدود 62 درصد از تولید خودروهای سواری کشور به برندهای ایرانی، 20 درصد به برندهای چینی و 18 درصد به برندهای فرانسوی اختصاص داشته است.
به عبارت دیگر سهم برندهای فرانسوی در تولید خودروی کشور تنها 2 درصد کمتر از سهم برندهای چینی است. آن هم در شرایطی که سال هاست پژو و رنو رسما از ایران خارج شده اند.
به گزارش دنیای اقتصاد، این آمار ممکن است در نگاه اول متناقض به نظر برسد. چگونه ممکن است خودروسازانی که بیش از یک دهه است به طور مستقیم در ایران فعال نیستند، همچنان نزدیک به یک پنجم تولید خودروی کشور را به خود اختصاص دهند؟
پیش از بازگشت تحریم های آمریکا در سال 2017، بسیاری از کارشناسان بر این باور بودند که همکاری با پژو و رنو می تواند زمینه ساز نوسازی صنعت خودروی ایران باشد. اما با خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریم ها، پژو و رنو نیز مانند بسیاری از شرکت های اروپایی از بازار ایران خارج شدند.
اما خروج آنها به معنای حذف کامل فرانسه از صنعت خودروسازی این کشور نیست. تفاوت اصلی فرانسوی ها با بسیاری از شرکای خارجی دیگر این بود که آنها در طول چند دهه حضور خود در ایران فقط خودرو فروخته بودند.
اما پلتفرم، دانش فنی، شبکه ساخت قطعات و زیرساخت تولید را نیز پشت سر گذاشتند. به همین دلیل بخش قابل توجهی از خودروهای تولید شده در کشور امروزه هنوز ریشه فرانسوی دارند.
نگاهی به محصولات کنونی ایران خودرو این موضوع را به خوبی نشان می دهد. خانواده پژو 207، انواع محصولات مبتنی بر پلت فرم پژو و حتی خودروهایی که امروزه با برند ایرانی به فروش می رسند، همچنان بر اساس زیرساخت هایی تولید می شوند که از همکاری با پژو نشات می گیرد.
در واقع آنچه امروز به عنوان سهم 18 درصدی فرانسه در تولید خودروی ایران دیده می شود، حاصل سرمایه گذاری جدید یا حضور مستقیم خودروسازان فرانسوی نیست، بلکه حاصل میراث صنعتی و فنی است که طی چندین دهه همکاری شکل گرفته است.
بسیاری از قطعه سازان و تامین کنندگان ایرانی در سال های همکاری با پژو شکل گرفتند و توسعه یافتند. حتی پس از خروج این شرکت نیز خطوط تولید متوقف نشد و خودروسازان ایرانی توانستند بر اساس همین زیرساخت به تولید خود ادامه دهند.
از سوی دیگر حضور چینی ها در خودروسازی ایران ماهیت دیگری دارد. رشد سهم چین در تولید خودرو این کشور عمدتاً به دهه گذشته بازمی گردد. دوره ای که همزمان با تشدید تحریم ها و خروج شرکای اروپایی، خودروسازان چینی به مهم ترین گزینه همکاری شرکت های ایرانی تبدیل شدند.
امروزه بخش بزرگی از تولید خودروسازان خصوصی بر اساس محصولات چینی است، اما اکثر خودروهای چینی به صورت مونتاژ CKD تولید می شوند. اگرچه این مدل همکاری توانسته بخشی از نیازهای بازار را برآورده کند، اما هنوز به انتقال گسترده فناوری یا توسعه پلتفرم های مشترک منجر نشده است.
به همین دلیل برخی کارشناسان معتقدند اگر روزی همکاری خودروسازان چینی با ایران متوقف شود، بخش بزرگی از سهم فعلی آنها نیز از بین خواهد رفت. زیرا برخلاف فرانسوی ها هنوز زیرساخت فنی عمیق این همکاری ها در کشور شکل نگرفته است.
چینیها امروز سهم بیشتری از بازار دارند، اما هنوز مشخص نیست که آیا آنها میتوانند همان تاثیری که فرانسویها در پنج دهه گذشته روی صنعت خودروسازی ایران گذاشتند یا خیر.
