انتخاب‌های غذایی با چاشنی احساسات و تجربه‌های زیسته

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، بعضی روزها همه چیز با یک انتخاب ساده شروع می شود. از لحظه ای که فرد مقابل یخچال می ایستد یا در میان قفسه های فروشگاه به دنبال غذای مورد علاقه خود می گردد. شاید در ظاهر این انتخاب تنها پاسخی به گرسنگی باشد، اما گاهی اوقات احساساتی در پشت آن پنهان است که خود شخص از آن آگاه نیست. خستگی یک روز طولانی، اضطراب یک تصمیم مهم، یک خاطره قدیمی غمگین یا حتی شادی یک اتفاق خوشایند. به همین دلیل غذا در زندگی انسان نه تنها یک نیاز بیولوژیکی، بلکه بخشی از تجربیات روزمره، احساسات و داستان های نانوشته ای است که هر فردی با خود به همراه دارد.

گاهی غذا فقط روی میز معنی ندارد و بوی غذا در آشپزخانه، خاطره جمع های خانوادگی، تشویق والدین به خوردن غذا یا حتی اصرارها و مخالفت های دوران کودکی همگی در شکل گیری رابطه فرد با غذا نقش دارند. این رابطه از همان سال های اول زندگی آرام آرام شکل می گیرد و به مرور زمان با عواطف، خاطرات و شرایط روحی افراد گره می خورد تا جایی که گاهی یک بشقاب غذا می تواند یادآور آرامش و گاه بازتابی از حال و هوای درونی افراد باشد.

غذا جزئی از نیازهای روزانه انسان محسوب می شود، اما در پس هر انتخاب غذایی مجموعه ای از عوامل روانی، عاطفی، اجتماعی و حتی تجربیات دوران کودکی نهفته است. بسیاری از افراد تجربه کرده اند که در روزهای پر استرس سراغ غذاهای خاصی می روند یا زمانی که احساس آرامش و رضایت بیشتری می کنند در برنامه غذایی خود انتخاب های متفاوتی انجام می دهند و همین تجربیات ساده روزمره نشان می دهد که بین تغذیه و دنیای احساسات انسان ارتباطی فراتر از ارضای نیازهای فیزیکی وجود دارد.

در سال‌های اخیر محققان توجه بیشتری به این رابطه نشان داده‌اند و معتقدند غذا نه تنها سوخت بدن است، بلکه بخشی از فرآیندهای پیچیده روان‌شناختی انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و از سوی دیگر، احساسات، عواطف، خاطرات و شرایط روحی افراد نیز می‌تواند بر نوع و میزان غذایی که انتخاب می‌کنند تأثیر بگذارد و به همین دلیل بررسی رابطه بین تغذیه و خلق و خوی یکی از موضوعات مهم در مطالعات روانی شده است.

این رابطه از همان سال های اول زندگی شکل می گیرد و تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله محیط خانواده، روش های تربیتی، الگوهای رفتاری والدین و تجربیات عاطفی قرار می گیرد. حتی برخی تحقیقات نشان می دهد که پایه های اساسی این رابطه می تواند قبل از تولد و در دوران بارداری آغاز شود و تحت تأثیر تجربیات مختلف به تکامل خود ادامه دهد.

آیا غذا بر خلق و خو تأثیر می گذارد یا خلق و خوی انتخاب های غذایی را تعیین می کند؟ / غذا ارتباط عمیقی با احساسات، روان، تجربه زیسته و سبک زندگی انسان دارد

احمد پدرام، روانشناس و مشاور خانواده با اشاره به اینکه همیشه یک سوال مهم مطرح بوده است. آیا غذا بر خلق و خوی ما تأثیر می گذارد یا خلق و خوی ما انتخاب های غذایی ما را تعیین می کند؟، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: این موضوع در مطالعات روانشناسی تغذیه به عنوان رابطه مزاج و غذا مورد توجه قرار گرفته است. گاهی اوقات نوع غذایی که مصرف می کنیم بر احساسات ما تأثیر می گذارد و گاهی اوقات این وضعیت روحی ما است که ما را به انتخاب برخی غذاها سوق می دهد.

وی با بیان اینکه به همین دلیل نمی توان تغذیه را صرفاً یک رفتار جسمانی دانست و غذا با احساسات، روان، تجربه زیسته و سبک زندگی انسان ارتباط عمیقی دارد، می افزاید: به همین دلیل وقتی صحبت از تغذیه کودک یا نوجوان می شود، صحبت تنها در مورد غذا خوردن نیست، بلکه مجموعه ای از رفتارها، احساسات، تجربیات خانوادگی، الگوهای تربیتی و سبک زندگی است.

این روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه اگر خانواده با آرامش، تفاهم و انعطاف بیشتری این موضوع را مدیریت کنند، امکان برقراری رابطه سالم تری بین کودک و غذا بسیار بیشتر می شود، اظهار می کند: نوع تغذیه مادر در دوران بارداری می تواند آینده کودک را تحت تاثیر قرار دهد و برخی تحقیقات نشان داده است که آنچه مادر در دوران بارداری مصرف می کند در شکل گیری برخی ترجیحات غذایی کودک در آینده نقش دارد.

تأثیر تغذیه مادر در دوران شیردهی بر تجربه چشایی شیرخوار / تغذیه تحت تأثیر محیط، تفاوت های فردی، ژنتیک و ساختار بیولوژیکی

پدرام با بیان اینکه تغذیه مادر می تواند بر تجربه چشایی نوزاد در دوران شیردهی نیز تاثیر بگذارد، ادامه می دهد: به همین دلیل ارتباط کودک با غذا موضوعی نیست که فقط از سر سفره نشستن شروع شود، بلکه ریشه آن از سال های اولیه زندگی و حتی قبل از تولد شکل می گیرد و از طرفی بدن انسان توانایی تنظیم نیازهای خود را تا حد زیادی دارد.

وی با بیان اینکه در برخی از مطالعات در مورد تغذیه رایگان به این نکته نیز اشاره شده است که اگر کودک در محیطی آرام و بدون استرس انتخاب کند، گاهی بدن او به طور طبیعی به سمت غذای مورد نیازش می رود، گفت: ممکن است زمانی که بدن به آهن بیشتری نیاز دارد، میل به مقداری غذا بیشتر شود یا بدن به طور طبیعی به سمت رفع کمبودهای خود حرکت کند.

این روانشناس و مشاور خانواده با بیان اینکه این موضوع تنها محدود به نیازهای جسمی نیست، می افزاید: تغذیه انسان متاثر از محیط، تفاوت های فردی و ساختار بیولوژیکی و ژنتیکی او است و به همین دلیل نمی توان برای همه افراد نسخه یکسانی در نظر گرفت و شرایط روحی، تجربیات، فرهنگ خانوادگی و الگوهای رفتاری والدین می تواند در انتخاب غذایی افراد تاثیرگذار باشد.

رابطه پیچیده و دو طرفه بین تغذیه و شرایط/خلق روحی افراد چه تاثیری بر انتخاب غذا دارد؟

سامیه طاهری، روانشناس و مشاور خانواده وی با بیان اینکه تغذیه و خلق و خو رابطه دو طرفه و پیچیده ای دارند و تحقیقات نشان می دهد آنچه افراد می خورند می تواند بر احساسات، عواطف و حتی طرز فکر آنها تأثیر بگذارد، به خبرنگار به گزارش میهن تجارت گفت: مواد مغذی مختلفی در تولید انتقال دهنده های عصبی مانند سروتونین، دوپامین و نورآدرنالین که مسئول تنظیم خلق و خوی ضروری هستند، نقش دارند و به همین دلیل رژیم غذایی غنی از چربی، مواد معدنی غنی از چربی و ویتامین ها، نقش مهمی در تولید انتقال دهنده های عصبی دارند. می تواند به بهبود سلامت روان و افزایش احساس رضایت و آرامش کمک کند.

وی با بیان اینکه از نظر روانشناسی کمبود برخی مواد مغذی ممکن است با علائمی مانند افسردگی، اضطراب و تحریک پذیری همراه باشد، می افزاید: به عنوان مثال کمبود ویتامین های گروه B، آهن یا امگا 3 می تواند بر عملکرد مغز تأثیر بگذارد و باعث کاهش انرژی ذهنی و جسمی شود و مصرف زیاد غذاهای فرآوری شده، قندهای ساده و قندهای ساده با افزایش مصرف نوشیدنی های شیرین همراه با افزایش وزن است.

این روانشناس و مشاور خانواده با اشاره به اینکه از سوی دیگر خلق و خو در انتخاب غذایی افراد نیز تاثیرگذار است، تصریح کرد: بسیاری از افراد در هنگام استرس، غم و اندوه که به غذا خوردن احساسی معروف است، به سراغ غذاهای پرکالری و شیرین می روند و در این حالت غذا برای رفع گرسنگی جسمی مصرف نمی شود، اما ممکن است در کوتاه مدت باعث کاهش احساس ناراحتی در آنها شود. در دراز مدت می تواند منجر به مشکلات جسمی و روحی شود.

سایه استرس های روزانه، مسائل شغلی، مشکلات و تبلیغات رسانه ای بر الگوی تغذیه افراد/رژیم غذایی مناسب می تواند به حفظ تعادل روانی کمک کند.

طاهری ادامه می دهد: از طرفی روحیه مثبت و احساس رضایت روانی با انتخاب غذایی سالم تری همراه است و افرادی که از سلامت روانی بهتری برخوردار هستند، توجه بیشتری به کیفیت تغذیه خود دارند و به احتمال زیاد میوه، سبزیجات و غذاهای مقوی را در برنامه غذایی خود قرار می دهند. این انتخاب های سالم به نوبه خود می توانند سطح انرژی، تمرکز و احساس خوب بودن را افزایش دهند و یک چرخه مثبت بین تغذیه و سلامت روان ایجاد کنند.

وی با بیان اینکه عوامل اجتماعی و فرهنگی نیز در این زمینه نقش بسزایی دارند، می گوید: استرس های روزمره، فشار شغلی، مشکلات خانوادگی و حتی تبلیغات رسانه ای می تواند بر روحیه افراد و در نتیجه الگوی غذایی آنها تأثیر بگذارد. برخی افراد تحت فشار روانی اشتهای خود را از دست می دهند، در حالی که برخی دیگر پرخوری می کنند، بنابراین رفتارهای غذایی نه تنها نتیجه نیازهای جسمانی است، بلکه تحت تأثیر عوامل روانی و محیطی نیز قرار می گیرد.

این روانشناس و مشاور خانواده می افزاید: تغذیه و خلق و خوی رابطه متقابل و موثری دارد. یک رژیم غذایی مناسب می تواند به حفظ تعادل روانی کمک کند و از طرفی حالت عاطفی فرد نیز بر نوع و میزان غذایی که مصرف می کند، تاثیر می گذارد. آگاهی از این رابطه می تواند به افراد کمک کند تا سلامت جسمی و روانی خود را با انتخاب غذاهای سالم تر و مدیریت بهتر احساسات خود بهبود بخشند.

آنچه از تحقیقات روانشناسی و نظرات کارشناسان برمی آید این است که تغذیه را نمی توان تنها بر اساس نیازهای جسمانی تعریف کرد. انتخاب های غذایی انسان نتیجه تعامل پیچیده بین نیازهای بیولوژیکی، شرایط روانی، محیط خانواده، تجربیات گذشته و ویژگی های فردی است. عواملی که در کنار هم الگوی تغذیه هر فرد را تشکیل می دهند.

رابطه غذا و خلق و خو رابطه ای یک طرفه نیست و همانطور که نوع تغذیه می تواند بر عواطف، انرژی روانی و کیفیت زندگی تاثیر بگذارد، وضعیت روانی افراد نیز نقش تعیین کننده ای در تصمیم گیری های غذایی آنها دارد و به همین دلیل دانستن این رابطه می تواند به درک بهتر بسیاری از رفتارهای روزمره انسان کمک کند.

ایجاد یک فضای آرام، حمایتی و بدون فشار در هنگام برخورد با غذا می تواند زمینه ساز شکل گیری رابطه سالم تر بین کودک و تغذیه باشد. رابطه ای که اثرات آن تا سال های آینده ادامه خواهد داشت. سلامت روان و تغذیه دو حوزه مجزا از یکدیگر نیستند، اما به طور مشترک بر کیفیت زندگی انسان تأثیر می گذارند و هر چه بیشتر از این ارتباط عمیق مطلع شویم، تصمیمات آگاهانه تری برای ارتقای سلامت جسم و روان و تربیت نسل هایی با سبک زندگی سالم تری اتخاذ می شود.