در دهه 1920، آلبرت اینشتین به همراه فیزیکدان مجارستانی لئو زیلارد ایده انقلابی در صنعت تبرید ارائه کردند. ایده ای که بعدها به «یخچال جذبی اینشتین زیلارد» معروف شد.
در آن زمان هنوز یخچال های خانگی بسیار خطرناک بودند. بسیاری از آنها از گازهای سمی و نشتی مانند دی اکسید گوگرد و متیل کلرید استفاده می کردند. گزارش هایی مبنی بر مسمومیت و حتی مرگ خانواده ها بر اثر نشت این گازها منتشر شد و همین نگرانی ها منجر به طراحی سیستمی کاملا ایمن شد.
شاهکار مهندسی: یخچال بدون موتور و بدون قطعات متحرک
هدف اصلی این پروژه حذف کامل قطعات متحرک بود. زیرا کمپرسورها و پمپ های مکانیکی در یخچال های اولیه بزرگترین عامل خرابی و نشت گاز محسوب می شدند.
نتیجه طراحی یخچال جذبی کاملاً متفاوتی بود که موتور یا قطعات متحرک نداشت. این سیستم با استفاده از ترکیب سه ماده شامل آمونیاک، آب و یک گاز کمکی (مانند بوتان) کار می کند.
نکته شگفت انگیز در مورد این طراحی این بود که برای کار به برق نیاز نداشت و فقط توسط یک منبع حرارتی ساده مانند شعله گاز فعال می شد. این ویژگی باعث می شد احتمال خرابی مکانیکی و نشت گاز به حداقل برسد و ایمنی آن بسیار بیشتر از یخچال های آن زمان باشد.
چرا این اختراع گسترش پیدا نکرد؟
با وجود ثبت اختراع و حتی همکاری صنعتی (از جمله ارتباط با شرکت الکترولوکس)، این طرح هرگز به تولید انبوه نرسید.
دلیل اصلی این بود که در اواخر دهه 1920، گاز فریون وارد بازار شد. گازی که در آن زمان بی خطر و بسیار پایدار به حساب می آمد. این کشف باعث شد که صنعت تبرید به سمت سیستمهای فشردهسازی الکتریکی روی بیاورد، زیرا هم ارزانتر و هم از نظر انرژی کارآمدتر بودند.
در نتیجه، یخچال جذبی اینشتین-زیلارد کنار گذاشته شد و تنها به عنوان یک اختراع جالب اما غیرتجاری در تاریخ باقی ماند.
بازگشت یک ایده قدیمی
امروزه با آشکار شدن اثرات مخرب گازهای مبرد بر لایه ازن و بحران گرمایش جهانی، نگاه ها دوباره به سمت فناوری های بدون گازهای گلخانه ای معطوف شده است.
یخچال های جذبی، به ویژه نسخه های مدرن آنها، دوباره مورد توجه قرار گرفته اند. زیرا بدون نیاز به برق پرقدرت و بدون استفاده از گازهای مخرب می توانند در مناطق دورافتاده برای نگهداری دارو و مواد غذایی بسیار مفید باشند.
ایده ای که بیش از یک قرن پیش توسط انیشتین و زیلارد طراحی شده بود، امروز به عنوان راه حلی ممکن برای آینده ای پایدار دوباره ظهور می کند.
