جان کالابرس استاد روابط بین الملل دانشگاه آمریکا در یادداشتی در اندیشکده آمریکایی «خاورمیانه» نوشت: شی جینپینگ رئیس جمهور چین و نواز شریف نخست وزیر وقت پاکستان در جریان سفر آوریل ۲۰۱۵ خود به اسلام آباد، کریدور اقتصادی چین و پاکستان (CPEC) را به خود اختصاص داد. کلنگ زنی کرد که یکی از پروژههای در دست اجرا در چهارچوب ابرپروژه کمربند و راه چین است. این پروژه که ارزش اولیه آن 46 میلیارد دلار برآورد شده است، به سرعت 62 میلیارد اعتبار را به خود اختصاص داده است که معادل یک پنجم کل ناخالص داخلی پاکستان است و در آن پروژه های متعدد و عظیم انرژی و زیرساختی است که به کریدور اقتصادی چین می رسد. و پاکستان متصل می شود.
به گزارش گروه بین الملل «میهن تجارت»، در ادامه این مطلب آمده است: مقامهای پاکستانی کریدور اقتصادی چین و پاکستان را یکی از ستونهای کلیدی روابط مستحکم کشورشان با چین میدانند و بر دستور کار پاکستان برای توسعه ارتباطات منطقهای و گسترش توسعه پایدار تاکید دارند. این کریدور میتواند باعث افزایش توجه شود و در عین حال، بخشی از ایجاد مشکل از مشکل، ایجاد دهها هزار فرصت شغلی جدید باشد. گوادر که در منطقه منطقهک دهانه تنگه هرمز در دریای عرب قرار گرفته و زمانی یک بندر متروکه بود، به عنوان بخشی از توسعه کریدور اقتصادی دو کشور احیا شده و در سال ۲۰۲۱ به صورت کامل بهره برداری از آن آغاز شد. مقامهای پاکستانی اکنون گوادر را “گل سرسبد” کردور اقتصادی چین و پاکستان تلقی میکنند.
با این وجود، گوادر هنوز پتانسیلهای خود را به طور واقعی تبدیل نمیکنند و به عنوان یک قطب ترانسیتی و ترانشیپمنت منطقهای تبدیل میشوند. این بندر همچنین اقتصادی محلی را آنگونه که انتظار میرفت شکوفا نساخته، باعث میشود ارتباطات جهانی پاکستان نگشته و دسترسی مستقیم چین به اقیانوس هند را فراهم کند. آشفتگی سیاسی و عدم امنیت میتوان پروژه گوادر را از مسیر خود خارج ساخت و پتانسیل کردور اقتصادی چین و پاکستان را تضعیف کرد. این در حالی است که خود این پروژه با چالشهای متعددی از جمله برنامههای زمان بندی شده، بحران و حوادث تروریستی است. سوال اینجاست که آیا میتوانید در بندر گوادر و بهبود بخشیدن به وضعیت اجتماعی، اقتصادی و امنیتی پیرامونی آن میتوانید به اسلام آباد و پکن منطقه کمک کند تا جلوی شکست پروژه اقتصادی چین را بهبود بخشد؟
استان بلوچستان واقع در جنوب غربی پاکستان به جهت مناطقی از جادههای اصلی که کریدور اقتصادی چین است و پاکستان را از طریق بندر گوادر به دریای عرب پیوند میدهد، یک عامل لاینفک در موفقیت این پروژه به شمار میرود. در واقع ویژگی این کریدور و یکی از عوامل پیوند دهنده پروژه کمربند و جاده چین به جنوب آسیا به شمال هند از طریق دریای عرب است. مقامهای چینی از گوادر به عنوان «شنزن دوم» یاد کرده اند. شهری در جنوب چین که یک دهکده کوچک ماهیگیری بود و در دهه های گذشته با رشد و رونقی خیره کننده به نماد تحول اقتصادی و تکنولوژیک چین تبدیل شده است. ژانگ بائوژونگ، رئیس سابق هولدینگ بنادر فرامرزی چین در باره گوادرگفته: «بندر گوادر مانند یک صفحه کاغذ سفید است و ما میتوانیم زیباترین نقاشی را روی آن بکشیم.».
اما گوادر “یک صفحه کاغذ سفید” نیست. برعکس، این بندر و جوامع محلی ساکن در اطراف آن، در بلوچستان ساکن اند که استان یک جمعیت کم، اما پهناور و از نظر وسعت قابل مقایسه با آلمان است. دههها بی توجهی دولت مرکزی در کنار سرکوبگرانه باعث ایجاد نارضایتیها در میان ساکنان این استان میشود. به تعداد فراوانی منابع طبیعی، بلوچستان ادامه توسعه نیافتهترین و فقیرترین منطقه پاکستان به شمار میرود. بخش اعظم ساکنان این استان دارای امکاناتی مانند سیستم مناسب و آب سالم هستند. به علاوه، بر اساس گزارش اسناد آب و هوایی جهانی در زمینه سیلابها در سال ۲۰۲۲، بلوچستان به شدت در برابر فجایع زیست محیطی آسیب پذیر است.
خاستگاه و سیر تحول کریدور اقتصادی چین و پاکستان به شکل جدایی ناپذیری با صحنه سیاسی پرآشوب پاکستان پیوند خورده است. این پروژه تحت رهبری نواز شریف، نخست وزیر وقت پاکستان آغاز شد. عمران خان، جانشین وی هر چند با تاخیر، اما به طور کامل از آن استقبال نمود و از سوی رقبای سیاسی اش به مامانعت از پیشرفت در آن منطقه گشت و در نهایت توسعه پروژه و پتانسیل آن برای تقویت توسعه اقتصادی را پذیرفت. پس از اینکه در میهن تجارتات بعدی حزب مسلم لیگ شاخه نواز به قدرت بازگشته است، این انتظار وجود دارد که تأثیر زیادی بر روی پروژههای سرمایه گذاری و زیرساختی چینی ها دارد، این انتظار وجود دارد که بر پروژه های سرمایه گذاری و زیرساخت چینی ها تأثیر بگذارد. در اظهارات بعدی مقامهای چینی در بررسی برشان نسبت به سرعت بخشیدن به فاز دوم کریدور اقتصادی دو کشور نشان دهنده اعتماد پکن به دولت جدید جهت پیشبرد این پروژه است.
بندر گوادر که در استان بلوچستان واقع شده، گل سرسبد کردور اقتصادی چین و پاکستان به شماره میرود. اما منطقه گوادر و این استان همچنان در زمینههای شاخصهای مهم در مقایسه با سایر مناطق مناطق عقب مانده هستند و نرخ بالای فقر و بیکاری، نرخ بالای بیسوادی و تعداد بالای مرگ و میر نوزادان در این استان قابل توجه است. وضعیت امنیتی در بلوچستان همچنان می شود و نارضایتی عمومی می شود تا اعتراضات مردمی در اطراف بندر گوادر شکل بگیرد.
گسیل سرمایههای چینی از طریق کریدور اقتصادی چین و ایجاد افزایش حضور کارگران چینی در بلوچستان، تشدید نگرانیهای موجود از جابجاییهای قومی در میان مردم محلی و ایجاد همدستی چینیها در سرکوبگرانه دولت پاکستان است. همچنین با توجه به هدف قرار گرفتن مکرر اتباع چینی توسط پیکارجویان، نگرانیهای امنیتی نیز به یک عامل فزاینده تنش بین پکن و اسلام آباد تبدیل گشته است.
با توجه به این فشارها، دولت جدید در اسلام آباد ممکن است برای پیشبرد پروژه و توسعه بندر گوادر، به سمت سرکوب خشونت آمیز و محافظت شدید از مناطق تحت سرمایه گذاری برود. اما چنینهای احتمالی احتمالاً باعث تقویت روایتهای نواستعماری میشوند که در آن بلوچستان به عنوان محل استعمار نیروهای خارجی برای استفاده از منابع و تبعات منفی پاکستان را دنبال خواهند کرد. به رسمیت شناختن نارضایتیهای محلی و در پیش گرفتن یک استراتژی توسعه محوری که در آن نیازهای اجتماعی اقتصادی محلی، تصمیمگیری و مشارکت مردم در تصمیمگیری و اجرای فعالیتها در جهت تقویت قرار میگیرد. خواهد بود.
