همزمان با ادامه کاهش صادرات گاز ایران به ترکیه، وزرای انرژی جمهوری آذربایجان و ترکیه قراردادی را برای ترانزیت گاز ترکمنستان به اروپا امضا کردند.
بر اساس این قرارداد که روز سه شنبه پنجم اردیبهشت ماه امضا شد، ظرفیت خطوط لوله عظیم «کریدور جنوبی» افزایش می یابد و از سال 2030 گاز ترکمنستان از طریق جمهوری آذربایجان، گرجستان و ترکیه به اروپا می رود.
میزان گاز ترانزیت ترکمنستان در این قرارداد ذکر نشده است، اما خطوط لوله مذکور ظرفیت 10 میلیارد متر مکعب اضافی برای ترانزیت گاز دارند.
ترکیه و ترکمنستان در ماه مارس سال جاری تفاهم نامه خرید گاز امضا کردند. این گاز احتمالاً از طریق احداث خط لوله کوتاه از سواحل ترکمنستان به تأسیسات نفت و گاز جمهوری آذربایجان در وسط آبهای دریای خزر منتقل می شود.
ایران به همراه روسیه و جمهوری آذربایجان گاز طبیعی را از طریق خطوط لوله به ترکیه صادر می کند. اما طی سال های گذشته به دلیل کسری شدید گاز، ترکیه نتوانسته به تعهدات خود در زمینه صادرات گاز عمل کند و سال گذشته خرید گاز ترکیه از ایران به نصف کاهش یافت. قرارداد 25 ساله فروش گاز ایران به ترکیه تا دو سال دیگر به پایان می رسد.
در حال حاضر برخی از کشورهای آسیای میانه و چین تنها مشتریان گاز ترکمنستان هستند، اما این کشور سال گذشته تفاهم نامه صادرات گاز با عراق را نیز امضا کرد. پس از ترکیه، عراق تنها مشتری گاز ایران است.
آلپ ارسلان بیراکدار وزیر انرژی ترکیه نیز در مراسم امضای قرارداد ترانزیت گاز اعلام کرد که به زودی خط لوله اغدیر – نخجوان به بهره برداری می رسد.
پیش از این جمهوری آذربایجان انرژی مورد نیاز نخجوان را از طریق تبادل گاز با ایران تامین می کرد. اما با راه اندازی خط لوله مذکور دیگر نیازی به تبادل گاز با ایران نخواهد بود.
ترکمنستان از ابتدای سال جاری مبادلات گاز با ایران برای صادرات گاز خود به جمهوری آذربایجان را متوقف کرده است. دولت باکو گاز ترکمنستان را خرید و دوباره به مشتریان اروپایی فروخت.
ایران 15 درصد از حجم گاز را به عنوان کارمزد سوآپ دریافت می کرد.
ترکمنستان در سال گذشته بیش از 40 میلیارد مترمکعب و جمهوری آذربایجان 24 میلیارد متر مکعب گاز صادر کرده اند. بیشتر گاز ترکمنستان به چین، نیمی از گاز آذربایجان به اروپا و بقیه به گرجستان و ترکیه رفت.
در جولای 2022 و چند ماه پس از تهاجم نظامی روسیه به اوکراین، شورای اروپا توافقنامه ای را برای دو برابر کردن واردات گاز از جمهوری آذربایجان امضا کرد.
