آینده– خواب نقش مهمی در رابطه بین بیماری های قلبی، استرس مزمن، افسردگی و افزایش خطر ابتلا به زوال عقل دارد. محققان بر این باورند که توانایی مغز در پاکسازی مواد زائد در طول خواب می تواند عامل مشترکی باشد که این عوامل خطر را به یکدیگر مرتبط می کند.
به گزارش به گزارش میهن تجارت به نقل از هاف پست، یافته های این تحقیق که در مجله “ساینس” منتشر شده است، بر اهمیت فرآیندهای بیولوژیکی فعال در طول خواب تاکید دارد. بر اساس این مطالعه، اختلال در سیستم دفع مواد زائد مغز در طول خواب ممکن است رابطه بین طیف وسیعی از عوامل خطر مرتبط با زوال عقل را توضیح دهد. در همین حال، تحقیقات قبلی نشان داده است که بسیاری از این عوامل از جمله کلسترول بالا، کم تحرکی و سیگار کشیدن قابل کنترل و اصلاح هستند.
دانشمندان می گویند که درک بهتر این مکانیسم می تواند راه را برای تشخیص زودهنگام و پیشگیری موثرتر از زوال عقل هموار کند.
نقش خواب در سلامت مغز
در این تحقیق، پروفسور Miken Netergaard، عصب شناس در دانشکده پزشکی دانشگاه روچستر، عملکرد مواد شیمیایی مغز مانند نوراپی نفرین، سروتونین و دوپامین را در طول خواب بررسی کرد. این مواد که به عنوان «تعدیل کننده های عصبی» شناخته می شوند، در تنظیم خلق و خو، توجه، هوشیاری و توانایی یادگیری نقش دارند.
نتایج تحقیق نشان داد که این مواد در هنگام خواب رفتار متفاوتی نسبت به بیداری دارند و فعالیت آنها در چرخه های آهسته و منظم تقریباً هر دقیقه یک بار تغییر می کند. دانشمندان بر این باورند که این الگو می تواند بر طیف وسیعی از عملکردهای بدن، از تنفس گرفته تا فعالیت مغز، تأثیر بگذارد.
این تغییرات همچنین مربوط به پدیده ای به نام “وازوموشن” است. فرآیندی که در آن رگ های خونی به صورت ریتمیک منبسط و منقبض می شوند و مستقل از ضربان قلب عمل می کنند.
سیستم پاکسازی مغز چگونه کار می کند؟
یکی از نتایج مهم این فرآیند، جریان مایع در بافت مغز و کمک به دفع مواد زائد مانند آمیلوئید بتا و پروتئین تاو است. تجمع بتا آمیلوئید منجر به تشکیل پلاکهای مغزی میشود و پروتئین تاو نیز میتواند به ساختارهای غیرطبیعی به نام «ندولهای تاو» تبدیل شود.
محققان برای توضیح نقش این دو عامل در زوال عقل از یک قیاس استفاده می کنند: پلاک های آمیلوئید مانند یک “محرک” عمل می کنند و روند بیماری را آغاز می کنند، در حالی که گره های تاو نقش “گلوله” را بازی می کنند و عامل اصلی آسیب به سلول های مغز هستند.
به گفته محققان، اختلال در حرکت عروقی و در نتیجه کاهش توانایی مغز در دفع مواد زائد می تواند ارتباط بین عوامل مختلف خطر زوال عقل باشد. عواملی مانند افزایش سن، استرس، برخی از بیماری های قلبی، کیفیت پایین خواب و مصرف برخی داروها ممکن است این فرآیند حیاتی را مختل کنند.
پروفسور ندرگارد می گوید: بسیاری از عواملی که خطر ابتلا به زوال عقل را افزایش می دهند، ریتم طبیعی خواب مغز را نیز مختل می کنند. یافتههای ما نشان میدهد که این پدیدهها احتمالاً متقابلاً منحصر به فرد نیستند و ممکن است همه با تأثیر بر توانایی مغز برای پاک کردن مواد زائد در طول خواب مرتبط باشند.
راهی برای تشخیص زودهنگام؟
محققان همچنین به شاخصی به نام “تغییرات ضربان قلب” (HRV) اشاره کرده اند. اندازه گیری که میزان اختلاف زمانی بین ضربان های متوالی قلب را اندازه گیری می کند. به گفته آنها، این شاخص می تواند اطلاعات ارزشمندی در مورد سلامت مغز و کیفیت عملکرد سیستم پاکسازی آن در هنگام خواب ارائه دهد.
محققان امیدوارند که در آینده، نظارت بر HRV به روشی ساده و غیرتهاجمی برای ارزیابی عملکرد سیستم دفع مواد زائد مغز تبدیل شود و امکان شناسایی زودهنگام افراد در معرض خطر زوال عقل را فراهم کند.
ندرگارد در پایان تاکید می کند: خواب حالت استراحت غیرفعال نیست، مغز در هنگام خواب وارد ریتم هماهنگی می شود که به نظر می رسد یکی از مهم ترین عملکردهای آن یعنی دفع مواد زائد و حفظ عملکرد طبیعی مغز را ممکن می کند.
