به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، امروزه سیگار نه تنها یک چالش مرتبط با سلامت جسمانی است، بلکه به یکی از مهم ترین دغدغه ها در زمینه های اجتماعی، فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده است. کاهش سن استعمال دخانیات، قلیان و فرآورده های نوظهور نیکوتینی در میان برخی از نوجوانان زنگ خطری است که ضرورت بازنگری در روش های پیشگیری را بیش از گذشته آشکار می کند.
کارشناسان معتقدند در دنیایی که نوجوانان با حجم زیادی از پیام های رسانه ای، فشار همسالان و تغییرات سریع سبک زندگی مواجه هستند، نمی توان تنها با هشدارهای موقت یا اقدامات منفی با گرایش به سیگار مقابله کرد. آنچه می تواند تضمین کننده سلامت آینده نسل جوان باشد، تقویت مهارت های زندگی، افزایش آگاهی خانواده ها، آموزش مستمر در مدارس و ایجاد فضای امن برای گفت و گو بین والدین و فرزندان است. رویکردی که در بسیاری از سیاست های پیشگیرانه در جهان امروز مورد توجه قرار گرفته و بر نقش خانواده به عنوان اولین و موثرترین نهاد آموزشی تاکید دارد.
مطالعات کارشناسی نشان می دهد که بسیاری از رفتارهای پرخطر نوجوانان، از جمله تمایل به سیگار کشیدن، در خلاء شکل نمی گیرد. بلکه مجموعه ای از عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی و فرهنگی در بروز آن نقش دارند. تغییر سبک زندگی، افزایش حضور نوجوانان در فضای مجازی، الگوبرداری از چهره های تاثیرگذار، کاهش تعاملات خانوادگی و ضعف در آموزش مهارت هایی مانند «نه گفتن» از جمله عوامل افزایش آسیب پذیری این گروه سنی است. در چنین شرایطی، خانواده ها باید بیش از هر زمان دیگری علائم اولیه تغییرات رفتاری را بشناسند تا بتوانند قبل از اینکه یک کنجکاوی ساده به یک عادت مضر تبدیل شود، آگاهانه و مبتنی بر اعتماد عمل کنند. کارشناسان حوزه آسیب های اجتماعی نیز معتقدند پیشگیری موثر زمانی آغاز می شود که گفت و گو جایگزین قضاوت و همراهی جایگزین مقابله شود.
از سوی دیگر، تجربیات موفق در کاهش مصرف دخانیات نشان می دهد که هیچ برنامه ای بدون مشارکت همزمان خانواده، نظام آموزشی، رسانه ها، نهادهای فرهنگی و دستگاه های اجرایی به نتیجه مطلوب نمی رسد. نوجوانان امروزی بیش از هر نسل دیگری تحت تاثیر محیط خود هستند و اگر این محیط نتواند فرصت های سالمی برای رشد، نشاط، مشارکت اجتماعی و شکوفایی استعدادهای آنها فراهم کند، امکان گرایش به رفتارهای پرخطر افزایش می یابد. بنابراین کارشناسان معتقدند سیاست های پیشگیرانه باید از سنین پایین آغاز شود و آموزش مهارت های فردی، مسئولیت اجتماعی، خودمراقبتی و سواد رسانه ای جزء لاینفک نظام آموزشی و برنامه های فرهنگی کشور شود.
توجه بیشتر به پیشگیری از گرایش نوجوانان به سیگار با تدوین برنامه های فرهنگی، آموزشی و آگاهی بخشی ضروری است و در این میان برگزاری کارگاه های آموزشی برای دانش آموزان و خانواده ها، همکاری با مدارس، دانشگاه ها و رسانه ها و استفاده از ظرفیت نخبگان و مشاوران اجتماعی بخشی از این رویکرد است. پیشگیری زمانی موثر خواهد بود که تمامی نهادهای مسئول به طور هماهنگ مسئولیت اجتماعی خود را انجام دهند و خانواده ها با افزایش آگاهی، ارتباط موثر با کودکان و شناخت به موقع علائم هشدار دهنده، اولین حلقه در زنجیره حفاظت از سلامت نوجوانان باشند.
پیشگیری از سیگار با گفتگو و آموزش آغاز می شود
مسعود طریفی معاون فرهنگی و اجتماعی فرماندهی انتظامی استان اصفهان وی در گفت و گو با خبرنگار به گزارش میهن تجارت، با تاکید بر نقش خانواده در پیشگیری از مصرف سیگار و سایر رفتارهای پرخطر نوجوانان، اظهار کرد: موفقیت در حوزه پیشگیری زمانی حاصل می شود که خانواده ها بتوانند علائم هشدار دهنده را در مراحل اولیه شناسایی کرده و قبل از اینکه آسیب به مرحله جدی برسد، با رویکردی آگاهانه و حمایتی عمل کنند.
وی با بیان اینکه بسیاری از والدین فکر می کنند فرزندشان هرگز در معرض چنین آسیب هایی قرار نمی گیرد، افزود: این تصور می تواند باعث بی توجهی به علائم اولیه شود، در حالی که آگاهی، ارتباط مستمر با کودکان و توجه به تغییرات رفتاری مهم ترین ابزار خانواده ها برای پیشگیری از گرایش نوجوانان به مصرف دخانیات، سیگار الکترونیکی و سایر رفتارهای پرخطر است.
معاون فرهنگی و اجتماعی فرماندهی انتظامی استان اصفهان ادامه داد: تغییر ناگهانی الگوهای رفتاری، کاهش علاقه به فعالیت هایی که قبلا برای نوجوانان جذاب بود، افت تحصیلی، پنهان کاری بیش از حد، تغییر گروه دوستان، بی نظمی در برنامه های روزانه، افزایش پرخاشگری یا گوشه گیری از جمله نشانه هایی است که باید مورد توجه والدین قرار گیرد. البته هیچ یک از این موارد به تنهایی نشانه قطعی سیگار نیست، بلکه می تواند زنگ خطری باشد که ضرورت گفتگو و بررسی دقیق تری از وضعیت نوجوان را یادآوری کند.
طرفی با اشاره به نحوه برخورد صحیح والدین با این نشانه ها، تصریح کرد: تعاملات عاطفی، تنبیهی، تهدیدآمیز یا سرزنش کننده معمولاً نتیجه معکوس دارد و باعث دور شدن نوجوان از خانواده و کاهش اعتماد متقابل می شود. آنچه در این شرایط مهم است حفظ آرامش، گفتگوی صمیمانه، گوش دادن فعال و ایجاد فضایی امن برای بیان نگرانی ها، دغدغه ها و مشکلات نوجوان است.
وی با بیان اینکه در صورت مشاهده رفتارهای مزاحم نباید از ظرفیت مراکز مشاوره و متخصصان سلامت روان غافل شد، خاطرنشان کرد: نوجوانان زمانی بیشترین همراهی را با خانواده خود خواهند داشت که احساس کنند والدین در کنار آنها هستند نه مخالف آنها، زیرا این احساس امنیت روانی احتمال موفقیت اقدامات پیشگیرانه و اصلاح رفتار را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد.
معاون فرهنگی و اجتماعی فرماندهی انتظامی استان اصفهان درباره راهکارهای کاهش گرایش نوجوانان و جوانان به مصرف دخانیات نیز گفت: این موضوع تنها با اقدامات انضباطی یا توصیه های جزئی قابل حل نیست بلکه نیازمند برنامه ای جامع، مستمر و فرابخشی است. خانواده ها باید محیط امن و حمایتی را برای فرزندان خود فراهم کنند، مدارس آموزش مهارت های زندگی، خودمراقبتی، سواد رسانه ای و تصمیم گیری آگاهانه را در دستور کار قرار دهند و رسانه ها با تولید محتوای آموزشی و آموزنده نقش موثری در اصلاح نگرش جامعه و مقابله با تبلیغات گمراه کننده داشته باشند.
طرفی با تاکید بر ضرورت توسعه مراکز مشاوره، برنامه های فرهنگی، ورزشی و اجتماعی برای نوجوانان و جوانان گفت: پیشگیری تنها با تذکر حاصل نمی شود بلکه باید مهارت «نه گفتن»، عزت نفس، خودباوری و مسئولیت اجتماعی در نسل جوان تقویت شود. زمانی که نوجوانان خانواده و مدرسه را پناهگاه امن خود بدانند و جامعه فرصت های مناسبی را برای رشد، شکوفایی استعدادها و مشارکت اجتماعی در اختیار آنان قرار دهد، می توان به کاهش پایدار مصرف سیگار امیدوار بود. زیرا نوجوان آگاه، خانواده مسئولیت پذیر و جامعه توانمند سه ضلع اصلی مثلث پیشگیری از آسیب های اجتماعی هستند.
در چنین شرایطی، پیشگیری از گرایش نوجوانان به سیگار باید سرمایه ای برای آینده سلامت، امنیت و توسعه اجتماعی تلقی شود. اقدامی که ثمره آن نه تنها به کاهش مصرف سیگار یا سایر مواد دخانی محدود نمی شود، بلکه می تواند از بروز بسیاری از آسیب های اجتماعی، رفتاری و حتی اقتصادی در سال های آینده جلوگیری کند. دستیابی به این هدف مستلزم شکل گیری یک عزم مشترک بین خانواده ها، مدارس، رسانه ها، نهادهای فرهنگی، مراکز مشاوره و نهادهای مسئول است تا هر یک بنا به وظایف خود زمینه رشد سالم نسل آینده را فراهم کنند.
منبع : به گزارش میهن تجارت
