بعدی- انتشار بیانیه 66 نماینده مجلس خبرگان رهبری درباره مذاکرات ایران و آمریکا واکنش های گسترده ای را در فضای سیاسی و رسانه ای کشور به دنبال داشت. سخنی که برخی آن را از منظر سیاسی بی سابقه ارزیابی کردند و از زوایای مختلف آن را تحلیل کردند.
بر اساس گزارش فردا، محور اصلی این بیانیه 10 ماده ای، توصیه به تیم مذاکره کننده برای پایبندی به خطوط قرمز و رهنمودهای رهبر انقلاب در روند گفتگو با آمریکا است. امضاکنندگان تاکید کرده اند که خطوط قرمز ابلاغی رهبر انقلاب از نظر دینی و سیاسی الزامی است و نباید از آن عبور کرد.
واکنش دبیرخانه کارشناسان
ساعاتی پس از انتشار این بیانیه، دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری نیز اطلاعیه ای منتشر کرد. مهم ترین نکته این اطلاعیه تفکیک جایگاه رسمی مجلس خبرگان رهبری از موضع جمعی از اعضای آن بود. دبیرخانه تاکید کرد: مواضع رسمی این مجلس بر اساس آیین نامه داخلی و با سازوکارهای خاصی توسط دبیرخانه یا هیات رئیسه منتشر می شود. بنابراین بیانیه اخیر نه موضع رسمی مجلس خبرگان، بلکه نگاه جمعی به اعضای آن محسوب می شود.
این در حالی است که اطلاعیه دبیرخانه در همان زمان با تایید محتوای بیانیه اعلام کرد که هیچ تفاوتی با اصل موضوع وجود ندارد. در بخشی از این اطلاعیه آمده است:
«انتظار میرفت بانیان محترم تهیه و انتشار این بیانیه وحدت خبرگان را حفظ کرده و مطابق پیشنهاد به ایشان عمل کنند و بیانیه مذکور پس از بحث و تبادل نظر بیشتر توسط دبیرخانه یا هیأت خبرگان به روال معمول به منظور ایجاد ابهام در جامعه منتشر شود، اما متأسفانه این اتفاق نیفتاده و باعث ایجاد سؤال در ذهن اعضا نشده است. این عزیزان هیچ اعتراضی به اصل محتوا ندارند، یا به روش کار اعتراض داشتند یا اساساً در جریان موضوع نبودند.
گزارش های مختلف از یک بیانیه
انتشار این بیانیه با تعابیر متفاوتی در رسانه ها و شبکه های اجتماعی همراه بود. بخش قابل توجهی از جریان اصولگرای تندرو این اقدام را نشانه «احساس خطر» کارشناسان نسبت به روند مذاکرات دانسته و بر بی سابقه بودن صدور چنین بیانیه ای تاکید کردند. پس از انتشار اطلاعیه دبیرخانه انتقاداتی متوجه این نهاد شد. این گروه معتقد بود که وقتی 66 نفر از اعضای خبره بیانیه ای را امضا کردند، نباید بر تفاوت موضع رسمی مجلس و موضع امضاکنندگان تاکید می شد و اقلیت باقی مانده باید ملاحظات وحدت را در نظر می گرفتند.
از سوی دیگر بخشی از اصولگرایان معتدل تلاش کردند تا توجه افکار عمومی را به محتوای اطلاعیه دبیرخانه جلب کنند. دبیرخانه از منظر آنها نه تنها اصل بیانیه را رد نکرد، بلکه بر همان خطوط قرمز، رهنمودهای رهبر انقلاب و لزوم حمایت از تیم مذاکره کننده تاکید کرد. بنابراین، تفاوت اصلی به روند انتشار بیانیه برمی گردد، نه محتوای آن.
در سطحی دیگر، برخی از منتقدان، دخالت نمایندگان مجلس خبرگان رهبری در چنین موضوعی را محل بحث دانسته و با استناد به جایگاه این نهاد در قانون اساسی، حدود نقش و اختیارات آن را در امور اجرایی و سیاست خارجی مطرح کردند. همین موضوع باعث شد تا بحث های جدیدی بین موافقان و مخالفان این بیانیه شکل بگیرد.
بازتاب در رسانه های خارجی
این بیانیه و سپس اعلام دبیرخانه به سرعت در رسانه های فارسی زبان خارج از کشور بازتاب یافت. در این میان، رسانه ها و فعالان وابسته به سازمان رجوی بیش از سایرین تلاش کردند تا روایتی از خلأ سطوح مدیریتی جمهوری اسلامی از تفاوت برداشت ها از این دو متن ارائه دهند.
در حالی که در اطلاعیه دبیرخانه آمده است که با محتوای اصلی بیانیه اختلاف نظر وجود ندارد و انتقادها متوجه نحوه انتشار آن است، این رسانه ها سعی کردند اختلاف بر سر این روند را به اختلاف در سطح تصمیم گیری سیاسی کشور تعبیر کنند. روایتی که در فضای مجازی نیز توسط برخی حساب های همسو بازنشر شد.
