به گزارش میهن تجارت، جام جهانی 2026 تعداد تیم های شرکت کننده را از 32 تیم به 48 تیم رساند و فرصتی بی سابقه برای قاره آسیا فراهم کرد تا با 9 نماینده بزرگترین سهمیه تاریخ خود را تجربه کند. اما برخلاف انتظار، این افزایش سهمیه نتوانست به موفقیت چشمگیر فوتبال آسیا منجر شود. از بین 9 نماینده این قاره هفت تیم در همان مرحله گروهی از دور رقابت ها کنار رفتند و تنها ژاپن و استرالیا به مرحله یک هشتم نهایی راه یافتند و سامورایی ها نیز در اولین دیدار مرحله حذفی مقابل برزیل شکست خوردند و حذف شدند و در حال حاضر تنها استرالیا شانس ادامه حضور در این رقابت ها را دارد.
این نتایج بار دیگر بحث جایگاه فوتبال آسیا در سطح اول فوتبال جهان را داغ کرده است. بسیاری معتقدند افزایش سهمیه جام جهانی فرصت ارزشمندی برای کسب تجربه و کاهش فاصله با قدرت های سنتی فوتبال بود اما عملکرد نمایندگان آسیا نشان داد که افزایش تعداد تیم ها به تنهایی تضمین کننده موفقیت نیست. فاصله فنی با تیم های مطرح جهان، سرعت بالای فوتبال مدرن، کیفیت بازیکنان و روش های نوین آماده سازی همچنان از مهم ترین چالش های فوتبال آسیاست.
از سوی دیگر، سرمایه گذاری های گسترده برخی از کشورهای آسیایی مانند عربستان، کره جنوبی و ژاپن در توسعه فوتبال، ایجاد زیرساخت های حرفه ای، جذب مربیان و بازیکنان بزرگ و تقویت لیگ های داخلی نیز این سوال را ایجاد کرده است که چرا این اقدامات هنوز منجر به موفقیت پایدار در جام جهانی نشده است؟ آیا فوتبال آسیا برای حضور در بالاترین سطح نیاز به بازنگری در مسیر پیشرفت خود دارد یا تحولات فوتبال جهان فاصله آسیا با قدرت های بزرگ را بیش از گذشته افزایش داده است؟
سیاست فیفا جهانی شدن فوتبال است
جلال چراغ پور، کارشناس فوتبال کشورمان وی در گفت و گو با خبرنگار ایمنا درباره اهداف فیفا از برگزاری این دور از رقابت های جام جهانی با حضور 48 تیم اظهار کرد: سیاست فیفا از سال های دور جهانی شدن فوتبال و گسترش این ورزش در جوامع مختلف بوده است. این سیاست نیز دلایل خاصی دارد. فوتبال ویژگی هایی دارد که بارها در جامعه شناسی ورزش به آن پرداخته شده است. فوتبال ورزشی است که ده ها هزار نفر می توانند همزمان در استادیوم تماشا کنند. ورزشگاهی با ظرفیت 60 یا 80 هزار نفر می تواند به راحتی میزبان تماشاگران باشد در حالی که بسیاری از رشته ها مانند والیبال سالن محدود، ظرفیت کمتر و شرایط متفاوتی دارند.
وی افزود: از طرفی فوتبال یکی از راحت ترین ورزش ها برای بازی است. برای بازی به امکانات پیچیده ای نیاز ندارید. یک توپ ساده برای برخی افراد کافی است که ساعت ها فوتبال بازی کنند. برخلاف ورزش هایی مانند تنیس که به زمین اختصاصی، راکت و تجهیزات گران قیمت نیاز دارد یا والیبال که نیاز به تور و امکانات ویژه دارد، فوتبال تقریباً در هر شرایطی قابل بازی است.
هر ورزشی نیاز به ژنتیک دارد
کارشناس فوتبال کشورمان تصریح کرد: به همین دلیل فوتبال به یک سرگرمی اجتماعی بسیار تاثیرگذار تبدیل شده است. چند روز قبل از هر مسابقه، رسانه ها، مطبوعات و افکار عمومی درگیر آن مسابقه هستند و پس از پایان بازی، تا روزها تحلیل ها و بررسی ها ادامه دارد؛ از این رو، فوتبال همیشه برای جامعه محل تفکر است و همین ویژگی باعث شده تا فیفا سال به سال دامنه مشارکت کشورها را گسترش دهد. ابتدا جام جهانی با 16 تیم برگزار شد، سپس به 32 تیم رسید و اکنون به 48 تیم افزایش یافته است تا کشورهای بیشتری در این رویداد بزرگ شرکت کنند.
وی درباره عملکرد تیم های آسیایی در مرحله گروهی تصریح کرد: درباره عملکرد تیم های آسیایی باید به یک موضوع دیگر اشاره کنم. موضوعی مرتبط با بحث ژنتیک ورزشی. اگرچه حدود 80 درصد این نظریه را قبول دارم و 20 درصد آن را نمی پذیرم، اما اصل موضوع قابل تامل است. این نظریه می گوید که هر ورزشی به ویژگی های ژنتیکی خاصی نیاز دارد. به عنوان مثال، قهرمانی جهان در بوکس سنگین وزن مستلزم داشتن قد بسیار بلند و سنگین است. به همین دلیل سال هاست که ورزشکاران آسیایی در این رشته موفق نیستند. یا در شنا می گویند تفاوت در نوع عضلات و ساختار بدن باعث عملکرد بهتر ورزشکاران برخی از نژادها شده است. شناگران کشورهای اروپایی و آمریکایی معمولا قد بلندتر و درصد چربی مناسب تری دارند که به موفقیت آنها در شنا کمک می کند.
ژنتیک فوتبال آسیا کمی عقب است
چراغ پور خاطرنشان کرد: اگر به ژیمناستیک نگاهی بیندازیم متوجه می شویم که کشورهای آسیایی مانند ژاپن و کره جنوبی سال ها از نقاط قوت این رشته بوده اند چرا که ویژگی های بدنی آنها با نیازهای این رشته ورزشی سازگاری بیشتری دارد. در دوومیدانی در بخش سرعت، معمولاً تمامی رکوردهای برتر جهان در اختیار ورزشکاران سیاه پوست به ویژه جامائیکایی ها است و این نشان می دهد که ژنتیک در برخی رشته ها نقش مهمی دارد.
گفت: در کشتی هم چنین وضعیتی وجود دارد. ژنوم ورزشی ایرانیان سازگاری بالایی با کشتی دارد و به همین دلیل مدعی کسب مدال طلا یا نقره در همه اوزان جهان هستیم. حالا اگر از همین منظر به فوتبال آسیا نگاه کنیم، می بینیم که ژاپن، کره جنوبی، عربستان، قطر، اردن، عراق، ازبکستان و ایران یکی پس از دیگری از رقابت های جهانی حذف شدند. این اتفاق ما را به این نتیجه می رساند که ژنوم فوتبال آسیا در مقایسه با استانداردهای امروزی فوتبال جهان فاصله کمی اما تعیین کننده دارد.
در فوتبال امروز یک لحظه تاخیر منجر به حذف می شود
کارشناس فوتبال کشورمان گفت: برای روشن شدن موضوع همین گلی را که ایران مقابل نیوزلند دریافت کرد را مثال می زنم. در آن صحنه بازیکن حریف چند حرکت فنی پشت سر هم انجام داد. ابتدا توپ را با سینه کنترل کرد، سپس توپ را روی زمین آورد، یک ضربه نمایشی زد، یک پاس کوتاه انجام داد، دوباره توپ را پس گرفت، اجازه داد بازیکن سوم اضافه شود و در نهایت یک پاس دیگر زمینه را برای گل فراهم کرد. در تمام این مراحل واکنش مدافعان ما متناسب با سرعت حوادث نبود، به عبارتی ژنوم دفاعی ما در آن صحنه عمل نکرد.
وی افزود: فوتبال امروز به مرحله ای رسیده است که اگر حتی یک لحظه از استانداردهای لازم عقب بمانید، از بازی خارج می شوید. به همین دلیل است که امروزه حتی تیم های بزرگی مانند آلمان، هلند یا دیگر قدرت های سنتی ممکن است حذف شوند. دیگر نمی توان گفت که فقط زیرساخت تعیین کننده است. بلکه خود فوتبال در دهه گذشته تغییر کرده است.
سرمایه گذاری آسیا در فوتبال بیهوده نیست
چراغ پور یادآور شد: فیفا حدود ده سال پیش در کتاب های تمرینی خود از عبارت Tomorrow Player یا Future Player استفاده می کرد و توضیح می داد که فوتبال به سمت بازیکنانی می رود که از نظر سرعت، قدرت، تکنیک و کیفیت تصمیم گیری در سطح بالاتری قرار دارند. امروز همین بازیکنان وارد فوتبال شده اند و بسیاری از کشورها از این تحول عقب مانده اند.
وی در پاسخ به این سوال که با این تفاسیر می توان گفت سرمایه گذاری کشورهای آسیایی در فوتبال بیهوده است؟ وی تصریح کرد: خیر، چنین برداشتی صحیح نیست. این هزینه ها بیهوده نیست اما باید در نحوه خرج آن تجدید نظر کرد. فوتبال امروز دچار تحولی اساسی شده است و باید این تغییرات را شناخت. توانایی های بدنی مورد نیاز فوتبال نسبت به گذشته تغییر کرده است. میانگین سنی بازیکنان کاهش یافته و شاخص هایی مانند سرعت واکنش، پیش بینی صحنه، شتاب انفجاری، رفلکس ها و سرعت تصمیم گیری نسبت به گذشته تغییر کرده است. زمان انجام این واکنش ها کاهش یافته و سرعت اجرای فوتبال به میزان قابل توجهی افزایش یافته است.
فوتبال امروز نسبت به 20 سال پیش تغییر کرده است
کارشناس فوتبال کشورمان گفت: به همین دلیل فوتبال امروز به بازیکنانی با ویژگی های جدید نیاز دارد. اگر فقط بازیکنان بزرگ و قوی وارد فوتبال شوند ممکن است از نظر سرعت واکنش دچار مشکل شوند. در تیم های آسیایی از نظر قدرت بدنی شرایط خوبی وجود دارد و بازیکنان از نظر بدنی توانمند هستند اما سرعت واکنش آنها در بسیاری از صحنه ها کمتر از استاندارد امروز فوتبال است و همین باعث بروز چنین اتفاقاتی می شود.
وی تاکید کرد: فوتبال امروز نسبت به 20 سال قبل تغییر کرده است. این روزها فورواردها پس از گل زدن، هافبک ها را انجام می دهند، این نشان می دهد که چابکی وارد فوتبال شده است. ژاپن نیز چهار سال دیگر به این سبک فوتبال خواهد رسید. در خصوص واکنش ها به محرومیت ایران و ژاپن باید گفت که این اختلاف ریشه در نگرش رسانه ها و مطبوعات دو کشور دارد. اگر انصاف جامعه رسانه ای باشد به این نکته اشاره می کند که وقتی تیم ملی سه تساوی کسب کرده است یعنی رقبا هم عملکرد ضعیفی داشته اند بنابراین هر چهار تیم بی کیفیت نشان داده اند. دلیل حذف ایران تساوی مقابل نیوزلند بود. در بازی اول ما یک اشتباه در ژنوم داشتیم. در صورتی که این اتفاق برای فوتبال ژاپن نیفتاد و به همین دلیل بهتر دانستیم سامورایی ها را حذف کنیم.
به گزارش ایمنا، در مجموع عملکرد نمایندگان آسیا در جام جهانی 2026 نشان داد که افزایش سهمیه به تنهایی تضمین کننده موفقیت نیست. فاصله با استانداردهای روز جهانی فوتبال همچنان پابرجاست و برای کاهش آن، توسعه زیرساخت ها، بازنگری در روش های استعدادیابی، آموزش و هماهنگی با پیشرفت های فوتبال مدرن بیش از هر زمان دیگری ضروری به نظر می رسد.
