نبرد پنهان بر سر آینده تنگه هرمز

بعدی- همزمان با ادامه مذاکرات پرتنش تهران و واشنگتن، روزنامه وال استریت ژورنال گزارش داده است که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در گفت و گو با مقامات ارشد نظامی این کشور، گزینه های از سرگیری عملیات گسترده علیه ایران را مورد بررسی قرار داده است، اما در این مقطع ترجیح داده مسیر دیپلماتیک خود را حفظ کند. به نوشته این روزنامه، ترامپ نگران است که بازگشت به حملات همه جانبه، شانس دستیابی به توافق را کاهش دهد و بن بست کنونی را پیچیده کند.

به گزارش به گزارش میهن تجارت، بر اساس این گزارش ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را نگرفته و در عین حال خواهان ادامه مذاکرات حتی در صورت سپری شدن ضرب الاجل 18 آگوست است. به گفته ناظران، این رویکرد نشانه آن است که کاخ سفید در حال حاضر ترجیح می دهد گزینه دوم را به عنوان اولویت بین فشار نظامی و حفظ کانال دیپلماتیک حفظ کند.

وال استریت ژورنال نوشته است که بحث های داخلی دولت آمریکا بر این موضوع متمرکز شده است که آیا واشنگتن باید مذاکرات را کنار بگذارد و بار دیگر به سمت حملات گسترده علیه ایران برود یا خیر؟ به گفته مقامات آمریکایی، ترامپ به دستیاران خود گفته است که موج جدید حملات می تواند روند دیپلماتیک را مختل کند و احتمال دستیابی به هدف نهایی آمریکا برای محدود کردن برنامه هسته ای ایران را کاهش دهد.

در عین حال، این به معنای کنار گذاشتن کامل گزینه نظامی نیست. گزارش ها نشان می دهد که ترامپ همچنان مایل است در صورت شکست مذاکرات یا نقض تفاهمات موجود، از حملات محدود و موقتی استفاده کند. رویکردی که با الگوی شناخته شده او در ترکیب فشار، تهدید و چانه زنی سازگار است.

تنگه هرمز؛ گره جدیدی در چانه زنی تهران و واشنگتن

یکی از مهمترین محورهای اختلاف، تنگه هرمز است. گذری که در ماه های اخیر بیش از پیش به بخشی از معادلات چانه زنی ایران و آمریکا تبدیل شده است. گزارش‌های قبلی وال استریت ژورنال نشان می‌دهد که دولت ترامپ بازگشایی کامل تنگه هرمز را در مقاطع مختلف با روند توافق و آتش‌بس مرتبط دانسته و در عین حال به برخی پیشنهادات ایران با تردید نگاه کرده است.

در این چارچوب، بحث تنها بر سر غنی سازی اورانیوم نیست، بلکه امنیت کشتیرانی، ثبات بازار انرژی و نحوه مدیریت تنش در خلیج فارس نیز به دستور کار مذاکرات اضافه شده است. وال استریت ژورنال پیشتر نوشته بود که بازگشایی تنگه هرمز بدون آتش بس پایدار و فشار هماهنگ بین المللی از سوی متحدان و تحلیلگران نظامی آمریکا بسیار دشوار تلقی می شود.

چرا بازار انرژی برای ترامپ مهم است؟

یکی از دلایل اصلی احتیاط ترامپ، ارتباط بین بحران خلیج فارس و بازار انرژی است. تنگه هرمز گذرگاه بخش بزرگی از نفت جهان است و هرگونه تنش جدید در این منطقه می تواند قیمت انرژی را افزایش دهد و فشار سیاسی بر دولت آمریکا را افزایش دهد.

این موضوع برای ترامپ نه تنها یک موضوع امنیتی است، بلکه بعد اقتصادی و داخلی نیز دارد. هر گونه جهش جدید در قیمت نفت و سوخت می تواند بخشی از دستاورد اقتصادی مورد نظر او را تحت فشار قرار دهد. به همین دلیل، کاخ سفید در حال حاضر ترجیح می دهد تا حد امکان از سناریوی یک جنگ همه جانبه که بازارها را به شدت ملتهب می کند، فاصله بگیرد.

دستور کار واقعی مذاکرات چیست؟

اگرچه مذاکرات جاری در ظاهر به عنوان مذاکرات هسته ای توصیف می شود، اما گزارش های منتشر شده حاکی از آن است که دامنه آن از موضوع هسته ای فراتر رفته است. وال استریت ژورنال پیشتر نوشته بود که تفاهم اخیر تهران و واشنگتن بسیاری از مسائل کلیدی را حل نکرده و همین موضوع باعث شده تا مذاکرات جدید ابعاد امنیتی و منطقه ای گسترده تری پیدا کند.

به عبارت دیگر، آنچه اکنون روی میز است نه تنها محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران، بلکه مجموعه‌ای از مسائل مرتبط به هم از جمله کشتیرانی در خلیج فارس، آتش‌بس، ثبات منطقه و مکانیسم‌های بازدارندگی است. به همین دلیل هرگونه پیشرفت یا شکست در مذاکرات می تواند مستقیماً معادلات امنیتی و اقتصادی منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.

بازتاب در اسرائیل

همزمان با این تحولات، پرونده ایران دوباره به یکی از محورهای اصلی رقابت سیاسی در اسرائیل تبدیل شده است. گزارش ها نشان می دهد که گادی آیزنکوت به یکی از مهم ترین رقبای بنیامین نتانیاهو در نظرسنجی ها تبدیل شده است و بخشی از این رشد به نحوه برخورد اسرائیل با پرونده ایران و تفاهم بین آمریکا و ایران گره خورده است.

در فضای انتخاباتی اسرائیل، ایران نه تنها یک پرونده امنیتی است، بلکه یک موضوع تعیین کننده در شکل دادن به تصویر رهبری سیاسی است. این موضوع باعث شده تا نتانیاهو و رقبای او سعی کنند روایت خود از تهدید، بازدارندگی و رابطه اسرائیل با تصمیمات واشنگتن را برجسته کنند.

ادامه بن بست

آنچه از مجموع این تحولات برمی‌آید این است که نه تهران و نه واشنگتن تمایل آشکاری برای وارد شدن به یک جنگ تمام عیار در شرایط کنونی ندارند، اما در عین حال، هیچ‌کدام نیز آماده عقب‌نشینی کامل از ابزارهای فشار خود نیستند. به همین دلیل محتمل ترین سناریو در کوتاه مدت ادامه وضعیتی است که در آن دیپلماسی شکننده، تهدیدات نظامی محدود و رقابت بر سر اهرم های فشار دست به دست هم می دهند.

در چنین فضایی، تنگه هرمز بیش از هر زمان دیگری به نقطه تلاقی امنیت، انرژی و دیپلماسی تبدیل شده است. تا زمانی که این سه طرف به طور همزمان مدیریت نشوند، بعید است مذاکرات ایران و آمریکا به یک توافق سریع و با ثبات برسد.