رالی جدید بورس آغاز می‌شود؟ / نگاه کارشناسان به تابستان داغ بازار سهام

میهن تجارت- بورس تهران در آستانه آزمون کف بنیادی 6 واحدی قرار دارد. برآوردها نشان می دهد که با انتشار گزارش های فصلی، نسبت قیمت به سود (P/E) بازار با فرض ثبات قیمت سهام ممکن است دوباره به زیر سقف روانی 6 واحد کشیده شود. وضعیتی که می تواند منجر به بازگشت تقاضا یا نشانه ای از تداوم بدبینی سرمایه گذاران شود.

بورس در حالی وارد فاز اصلاحی شده است که بورس ها منتظر انتشار گزارش های 3 ماهه شرکت ها هستند. برآورد دنیای اقتصاد از روند قیمت به سود (P/E) بازار نشان می‌دهد که اگر بر اساس فرض غیرممکن، قیمت سهام تا پایان سال در سطوح فعلی باقی بماند و شرکت‌ها با رشد محافظه‌کارانه قیمت دلار در بازار اجماع به سود دست یابند، میانگین P/E بورس تهران از کف پایه متوسط ​​تابستانی 6 واحدی در تابستان خواهد شکست. همچنین تا پایان سال این نسبت می تواند به زیر 4 واحد برسد. سطحی که از نظر تاریخی نادر است. این برآورد در حالی مطرح می شود که بازار سهام در ماه های اخیر زیر سایه ریسک های سیاسی و شایعات افزایش نرخ سود بوده است.

با افزایش ریسک ها و بدبینی سرمایه گذاران، احتمال تداوم کاهش P/E وجود دارد. اما در صورت ثابت ماندن شرایط فعلی، احتمالا بورس تهران برای حفظ کف 6 واحدی برای P/E چاره ای جز افزایش قیمت سهام نخواهد داشت و حتی فرصت بازگشت به موج جدید رشد در تابستان را خواهد داشت. فصل مجامع رو به پایان است و اکنون زمان انتشار اولین صورت های مالی سال 1405 فرا رسیده است. شرکت های بورسی طی هفته های گذشته گزارش های فروش ماهانه خود را منتشر کردند که اکثر این گزارش ها حکایت از حفظ یا حتی بهبود روند درآمد داشت. اکنون، انتشار صورت های مالی سه ماهه می تواند نشان دهد که چقدر از رشد فروش به افزایش سود خالص تبدیل شده است.

بیشتر بخوانید: آیا بورس از رکود خارج می شود؟ / نقش گزارش های مالی در بازده شاخص

برآوردهای اولیه نشان می دهد که مجموع سود خالص شرکت های بورسی در فصل بهار می تواند به حدود 900 هزار میلیارد تومان و 900 همات برسد. اگر ارزش بازار بورس تهران در محدوده فعلی یعنی نزدیک به 17000 همات باقی بماند، نسبت P/E بازار بر اساس سودهای جدید به زیر 6 واحد کاهش می یابد. این موضوع از آن جهت حائز اهمیت است که نسبت قیمت به سود مهمترین شاخص برای سنجش ارزش بازار محسوب می شود. هرچه این نسبت کمتر باشد، در صورتی که سایر متغیرها ثابت باشند، سهام از نظر بنیادی ارزان‌تر ارزیابی می‌شود. به همین دلیل بسیاری از سرمایه گذاران حرفه ای سطح 6 واحد را یکی از مهمترین نقاط تعادلی بورس تهران می دانند.

چرا سطح 6 مهم است؟

بررسی داده های تاریخی نشان می دهد که بورس تهران به ندرت برای مدت طولانی در نسبت P/E زیر 6 واحد باقی مانده است. آمارهای هشت سال اخیر نشان می دهد که طی بیش از 1950 روز معاملاتی، تنها 53 روز میانگین P/E بازار کمتر از 6 واحد بوده است. دلیل این امر روشن است. وقتی سود شرکت ها افزایش می یابد، اما قیمت سهام افزایش نمی یابد، سهام از دیدگاه بنیادی به تدریج ارزان تر می شود. در چنین شرایطی معمولا سرمایه گذاران ارزشی، صندوق های سرمایه گذاری و معامله گران بلندمدت به تدریج وارد بازار می شوند و این افزایش تقاضا قیمت ها را به تعادل جدیدی می رساند. البته این قاعده یک استثناء مهم نیز دارد; زمانی که خطرات سیستماتیک به شدت افزایش می یابد. در چنین شرایطی، بازار حاضر است سهام را حتی با نسبت P/E پایین تر معامله کند تا ریسک بیشتری را بپذیرد. بنابراین شکستن کف تاریخی P/E لزوماً به معنای شروع فوری یک روند صعودی نیست و باید وضعیت متغیرهای کلان را همزمان در نظر گرفت.

نقش نرخ بهره و ریسک های سیاسی

در ماه های اخیر مهم ترین مانع رشد بورس را باید صرف افزایش ریسک سرمایه گذاری دانست. تداوم تنش های سیاسی، بلاتکلیفی در سیاست خارجی، شایعات مربوط به افزایش نرخ سود بانکی و نگرانی از سیاست های انقباضی بانک مرکزی، سرمایه گذاران را تمایلی به انعکاس کامل رشد سودآوری شرکت ها در قیمت سهام نداشته است. اگر این شرایط ادامه یابد، بازار ممکن است برای مدتی نسبت P/E کمتر از میانگین های تاریخی را نیز تحمل کند. اما از سوی دیگر اگر نرخ سود در سطوح فعلی تثبیت شود، تنش های سیاسی تشدید نشود و فضای کلان اقتصادی به سمت آرامش پیش برود، احتمال بازگشت سرمایه ها به بورس افزایش می یابد. در چنین سناریویی، انتشار گزارش های سه ماهه مطلوب می تواند اولین جرقه برای بازگشت تقاضا باشد. زیرا بازار باید با مشاهده رشد واقعی سودآوری شرکت ها، ارزش گذاری خود را اصلاح کند.

رالی جدید؟

فرض کنید قیمت سهام در میان مدت تغییر قابل توجهی نداشته باشد. در این صورت با انتشار گزارش های 6 ماهه، میانگین P/E بازار می تواند به محدوده 5 واحد برسد و پس از انتشار گزارش های 9 ماهه، حتی از این سطح نیز کمتر شود. در نهایت با انتشار صورت های مالی سالانه نسبت قیمت به سود بازار به 3.9 واحد کاهش می یابد. چنین سطحی از منظر تاریخی بسیار نادر است و تنها در دوره‌هایی مشاهده شده است که یا اقتصاد با شوک‌های شدید و یا بازار سرمایه در اوج بی‌اعتمادی قرار داشته است. برآوردها نشان می دهد که سود خالص شرکت های بورسی در سال جاری می تواند از 4000 همات عبور کند.

در چنین شرایطی اگر ارزش بازار تغییر نکند، کاهش P/E اجتناب ناپذیر خواهد بود. اما تجربه تاریخی بورس تهران نشان می دهد که بازار معمولا اجازه نمی دهد این وضعیت برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و دیر یا زود بخشی از رشد سودآوری در افزایش قیمت سهام منعکس می شود. از این منظر می توان گفت بورس تهران در آستانه یک دوراهی قرار دارد. یا افزایش ریسک‌های سیاسی و افزایش نرخ‌های بهره باعث می‌شود بازار برای مدت طولانی‌تری با P/E پایین معامله شود یا با کاهش عدم قطعیت‌ها، موج جدیدی از تقاضا شکل می‌گیرد و قیمت سهام با واقعیت سودآوری شرکت‌ها سازگار می‌شود.

آزمون بزرگ تابستان

تابستان امسال می تواند یکی از تعیین کننده ترین مراحل بورس تهران در سال های اخیر باشد. گزارش های فصلی اولین آزمون سودآوری شرکت ها پس از جهش نرخ توافقی دلار خواهد بود و پیش بینی می شود بخش مهمی از تاثیر افزایش بیش از 100 درصدی این نرخ نسبت به سال گذشته در سود شرکت های صادرات محور منعکس شود. اگر این رشد سودآوری مطابق انتظار محقق شود، بازار باید برای حفظ نسبت P/E در محدوده تاریخی 6 واحد، ارزش بازار و رشد قیمت سهم را افزایش دهد.

در غیر این صورت بورس وارد محدوده ارزشی می شود که نمونه های آن در تاریخ بازار سرمایه ایران بسیار محدود بوده است. به همین دلیل انتشار گزارش های فصلی را باید مهمترین متغیر تعیین کننده جهت حرکت بورس در ماه های آینده دانست. اگر خطرات خارجی اجازه دهند، سودآوری شرکت می تواند موتور محرک موج جدیدی از رشد قیمت باشد. از این منظر تابستان 1405 شاید آغاز فصل جدیدی برای بورس تهران باشد; فصلی که در آن گزارش های مالی بیش از هر خبر سیاسی مسیر بازار را مشخص خواهد کرد.

منبع: دنیای اقتصاد