کابوس جدید تل‌آویو در نظم پساجنگ غرب آسیا

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، ورود دونالد ترامپ به ترکیه برای شرکت در سی و ششمین اجلاس سران ناتو فراتر از یک حضور تشریفاتی بود، اما پیام های مهمی درباره آینده معادلات امنیتی در غرب آسیا داشت. رئیس جمهور آمریکا در نخستین ساعات سفر خود با رجب طیب اردوغان دیدار و درباره احتمال لغو تحریم های اعمال شده علیه ترکیه به دلیل خرید سامانه دفاعی اس-400 روسیه صحبت کرد. وی همچنین قول داد که در مورد فروش جنگنده های نسل پنجم F-35 به آنکارا تحقیق کند.

اگرچه ترامپ هیچ تصمیم قطعی را اعلام نکرد و همه چیز را به آینده موکول کرد، اما این تغییر لحن نسبت به سال های گذشته نشان می دهد که جایگاه ترکیه در محاسبات امنیتی واشنگتن و ناتو در حال تغییر است. کشوری که زمانی به دلیل خرید اس-400 از برنامه F-35 حذف شده بود، اکنون دوباره به عنوان یکی از بازیگران کلیدی در معماری امنیتی غرب مطرح می شود.

البته این تحول برای رژیم صهیونیستی بسیار مهم است. رژیمی که در سال های اخیر سعی کرد خود را جانشین اصلی آمریکا در مدیریت امنیتی غرب آسیا معرفی کند.

رقابت بی صدا بین آنکارا و تل آویو

پس از عملیات 16 مهر و جنگ طولانی رژیم صهیونیستی در غزه و سپس درگیری مستقیم با ایران، بسیاری از محاسبات راهبردی آمریکا دستخوش تغییر شد. واشنگتن همچنان استراتژی تمرکز بر مهار چین را دنبال می کند و برای تحقق آن مجبور است بخشی از مسئولیت های امنیتی غرب آسیا را بین متحدان خود تقسیم کند.

رژيم صهيونيستي در سال‌هاي گذشته اميدوار بود با پروژه‌هايي نظير انتقال به منطقه مسئوليت سنت‌كام، توافق ابراهيم، طرح ناتوي عربي و كريدور IMAC به بازيگر مسلط منطقه تبديل شود، اما تحولات ميداني، هزينه‌هاي جنگ و آشكار شدن آسيب‌پذيري‌هاي امنيتي اين رژيم، تحقق چنين رويايي را دشوار كرده است.

در چنین شرایطی، ترکیه به گزینه جذاب تری برای غرب تبدیل شده است. کشوری که هم عضو ناتو است، دومین ارتش بزرگ این اتحاد را دارد و از موقعیت ژئوپلیتیکی برخوردار است که از دریای سیاه تا مدیترانه و قفقاز امتداد دارد.

چرا F-35 برای اسرائیل نگران کننده است؟

ترکیه تهدیدی برای رژیم صهیونیستی نیست، اما یک رقیب جدی ژئوپلیتیکی است.

سال‌هاست که تل‌آویو با انحصار جنگنده‌های F-35 در منطقه سعی کرده برتری هوایی مطلق خود را حفظ کند. بازگشت احتمالی ترکیه به این پروژه این انحصار را به چالش خواهد کشید.

اگرچه اردوغان در دیدار با ترامپ از دریافت 5 فروند هواپیمای اف 35 صحبت کرد، اما اهمیت موضوع فقط تعداد هواپیماها نیست. ترکیه قبل از کنار گذاشته شدن از این پروژه یکی از شرکای صنعتی برنامه F-35 بود و قرار بود حدود 100 فروند از این جنگنده را دریافت کند. بازگشت آنکارا به معنای احیای بخشی از موقعیت صنعتی و نظامی این کشور در مهمترین پروژه دفاعی غرب خواهد بود.

برای رژیم صهیونیستی، این توسعه نه تنها افزایش قدرت هوایی ترکیه است، بلکه نشانه ای از تقسیم نقش های امنیتی میان بازیگران مختلف در منطقه است. موضوعی که با سیاست انحصاری تل آویو در تضاد است.

اروپا نیز روی ترکیه حساب باز کرده است

اهمیت روزافزون ترکیه تنها به آمریکا محدود نمی شود.

اروپا در سال های اخیر بیش از گذشته به ظرفیت های استراتژیک آنکارا توجه کرده است. کنترل تنگه بسفر، مجاورت آن با قفقاز، دریای سیاه، مدیترانه شرقی و آسیای غربی، ترکیه را به بازیگری تبدیل کرده است که نمی توان آن را از معادلات امنیتی اروپا حذف کرد.

علاوه بر این، ترکیه با جمعیت جوان، اقتصاد بزرگ، ظرفیت صنعتی قابل توجه و ارتش دوم ناتو در شرایطی قرار دارد که بسیاری از کشورهای اروپایی به دلیل بحران پیری و کاهش توان بسیج نظامی از آن بی بهره هستند.

از نقطه نظر نظامی، ارتش ترکیه بعد از ایالات متحده بزرگترین نیروی انسانی ناتو را دارد. ظرفیتی که در راهبردهای آتی این توافق اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.

سازماندهی مجدد منطقه پس از جنگ

همزمان با افزایش نقش ترکیه، نشانه های مشابهی در مورد مصر دیده می شود. رونمایی همزمان ساختمان‌های جدید وزارت دفاع توسط دو کشور، افزایش همکاری‌های نظامی با غرب و تلاش برای ایفای نقش‌های منطقه‌ای گسترده‌تر، همگی حکایت از تغییر تدریجی در معماری امنیتی غرب آسیا دارد.

در این میان، رژیم صهیونیستی همچنان با اتحادهایی مانند همکاری با یونان و قبرس در شرق مدیترانه سعی در حفظ تعادل به نفع خود دارد، اما واقعیت این است که ترکیه رقیبی است که از نظر وسعت، جمعیت، ظرفیت نظامی و نفوذ منطقه ای به راحتی قابل کنترل نیست.

در پایان شاید سخنان ترامپ در مورد اف 35 همچنان در حد وعده باشد، اما نفس طرح مجدد این موضوع پیام روشنی دارد; واشنگتن دیگر حاضر نیست تمام بار امنیت غرب آسیا را به تنهایی بر دوش تل آویو بگذارد. اگر این روند ادامه یابد، ترکیه می تواند به یکی از مهم ترین بازیگران نظم نوین در منطقه تبدیل شود. نظمی که در آن انحصار امنیتی رژیم صهیونیستی بیش از هر زمان دیگری زیر سوال خواهد رفت.