انتشار لیست دستمزد بازیکنان باشگاه لخ پوزنان لهستان بار دیگر تفاوت چشمگیر ساختار اقتصادی فوتبال ایران و اروپا را نشان داد. تفاوتی که این سوال را ایجاد می کند، چرا بازیکنان ایرانی در داخل کشور گاهی بیش از ارزش واقعی خود در بازار بین المللی دستمزد می گیرند؟
به گزارش یک رسانه معتبر لهستانی، علی قلی زاده با دریافت 34840 زلوتی در هفته جزو پردرآمدترین بازیکنان لخ پوزنان است. با یک محاسبه تقریبی، حقوق سالانه او حدود 320000 یورو تخمین زده می شود. رقمی که با نرخ روز ارز در سال معادل حدود 65 میلیارد تومان است.
این در حالی است که قلی زاده طی دو فصل اخیر یکی از مهره های تاثیرگذار لخ پوزنان در راه کسب افتخارات داخلی بوده و با وجود مصدومیت شدید از ناحیه رباط صلیبی، قرارداد او برای یک فصل دیگر تمدید شده است. باشگاه لهستانی با ایجاد فضای مالی در لیست خود شرایط را برای حفظ این ملی پوش ایرانی فراهم کرده است.
سوال مهم اینجاست؛ اگر قلی زاده امروز تصمیم به بازگشت به لیگ برتر ایران بگیرد، باشگاه های داخلی چه رقمی را به او پیشنهاد می کنند؟
با نگاهی به روند نقل و انتقالات سال های اخیر، بعید نیست که پیشنهادات مالی باشگاه های ایرانی بسیار بیشتر از دستمزد فعلی او در فوتبال اروپا باشد. این در حالی است که تجربه نشان می دهد بسیاری از لژیونرهای ایرانی در لیگ های معتبر یا نیمه معتبر اروپا دستمزد کمتری نسبت به قراردادهایی که برخی ستاره ها در لیگ ایران امضا می کنند دریافت می کنند.
حالا قلی زاده را با این معیارها بسنجید. او سالانه حدود 400000 دلار در لهستان دریافت می کند. در صورت بازگشت قلی زاده به ایران طبق روند مریض و مرسوم در نقل و انتقالات احتمالا رقم درخواستی او چندین برابر این مبلغ خواهد بود. رقمی که در بهترین حالت چندین برابر دستمزد واقعی و استاندارد بازیکنان قاره اروپاست.
این مقایسه یک سوال اساسی را ایجاد می کند. چرا ارزش گذاری بازیکنان در فوتبال ایران با بازار جهانی فاصله دارد؟
اولین عامل را باید در ساختار مالکیت باشگاه ها جستجو کرد. بخش قابل توجهی از باشگاه های لیگ برتر به بودجه دولتی، شرکت های صنعتی یا مجموعه های عمومی وابسته هستند. در چنین شرایطی مدیران تعهد چندانی برای رعایت منطق اقتصادی و بازگشت سرمایه احساس نمی کنند و همین موضوع زمینه را برای افزایش غیرواقعی هزینه ها فراهم کرده است.
عامل دوم عدم شفافیت مالی در قراردادهاست. با وجود اینکه فدراسیون فوتبال در سال های اخیر مقرراتی از جمله سقف بودجه را اجرا کرده است، اما همواره گزارش هایی مبنی بر پرداخت های خارج از قرارداد، گزینه های پنهان و روش های مختلف دور زدن مقررات منتشر شده است؛ اما با توجه به شرایط فعلی، این موضوع در دستور کار قرار گرفته است. موضوعی که ارزیابی واقعی ارزش قراردادها را دشوار می کند.
رقابت شدید باشگاه ها برای جذب بازیکنان کلیدی یکی دیگر از عوامل شکل گیری این تورم است. در بازاری که تعداد بازیکنان با کیفیت محدود است، رقابت بین باشگاه ها باعث می شود قیمت ها از منطق اقتصادی خارج شود و هر فصل رکوردهای جدیدی در قراردادها ثبت شود.
علاوه بر این موارد، فقدان سیستم ارزش گذاری حرفه ای و نقش واسطه ها در فرآیند واگذاری نیز به افزایش هزینه ها دامن زده است.
فاصله فوتبال ایران با اقتصاد حرفه ای
اگر دستمزد قلی زاده را در فوتبال لهستان بسنجیم، می توان دریافت که بازیکنی که در یک باشگاه حرفه ای اروپایی سالانه حدود 320 هزار یورو دریافت می کند، احتمالا در صورت بازگشت به ایران با پیشنهادات بسیار بالاتری مواجه خواهد شد.
این تفاوت لزوما به معنای ارزش فنی بالاتر بازیکن در لیگ ایران نیست. اما بیش از هر چیز نشان دهنده تفاوت ساختار اقتصادی دو فوتبال است. در فوتبال اروپا، باشگاه ها مجبورند هزینه های خود را بر اساس درآمد، تراز مالی و قوانین اقتصادی مدیریت کنند، اما در ایران، الزاماً بسیاری از قراردادها از چنین منطقی پیروی نمی کنند.
همین موضوع باعث شده ارزش واقعی بازیگران در بازار داخلی با قیمت های پرداختی تفاوت چشمگیری داشته باشد. فاصله ای که تا اصلاح ساختار مالی باشگاه ها، افزایش شفافیت قراردادها و حرکت به سمت اقتصاد حرفه ای باقی خواهد ماند.
