مردی که عمرش بر سر هخامنشیان صرف شد

مردی که عمرش بر سر هخامنشیان صرف شد

بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار برای علیرضا شاپور شهبازی، باستان شناس، مورخ، زبان شناس، نویسنده، ایران شناس و کارشناس باستان شناسی ایران دوره هخامنشی و استاد دانشگاه های شیراز، تهران، هاروارد، کلمبیا، گوتینگن و اورگان شرقی نوشت: «هیسیا ابتدا در شهبازی زاده شد. در ایران و سپس در لندن به تدریس در دانشگاه شیراز پرداخت.

به گزارش ایسنا، شهبازی شیفته پرسپولیس بود و چندی خادم رسمی آن بود. روزها و زندگی او درگیر هخامنشیان بود. ماندگاری نام او در عرصه تاریخ ایران مایه مباهات است». [نادره‌کاران: سوگنامۀ ناموران فرهنگی و ادبی (۱۳۰۴-۱۳۸۹)، ایرج افشار، زیر نظر بهرام، کوشیار و آرش افشار، به کوشش محمود نیکویه، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، چاپ سوم ۱۴۰۴، ج ۲، ص ۱۴۳۸-۱۴۳۹]

شاپور شهبازی در چهارم تیرماه 1384 بر اثر سرطان معده درگذشت و پیکرش در کنار مزار حافظ در قطعه هنرمندان مشاهیر استان به خاک سپرده شد.

شاپور شهبازی از باستان شناسان و مورخان چیره دست و استاد فقید ایران باستان در ایران، آلمان و ایالات متحده آمریکا است. ایران شناس و کتاب شناس برجسته، زنده یاد ایرج افشار، هنگامی که از درگذشت وی مطلع شد، نوشت: شهبازی از روشنفکران ایران زمین بود که ایران باستان و به ویژه دوره هخامنشیان را به خوبی می شناخت و دارای تجربه میدانی، بینش جهانی و اطلاعات گسترده ای در مورد آن دوره بود.

کورش کمالی سروستانی، مدیر مجله علمی فارس نیز در یکی از بزرگداشت های شاپور شهبازی درباره کارهای پژوهشی خود گفت: شادروان شاپور شهبازی کتاب ارزشمند «جهندری کورش بزور» را در سن 28 سالگی در سال 1349 به زبان فارسی نوشت و تا آن زمان هیچ فرد ایرانی تالیف نکرده بود و اولین کتاب فرنگ در این زمینه توسط فرنگ ها تألیف نشده بود. زبان فارسی درباره شاهنشاهی هخامنشی همچنین اولین کتاب راهنمای تخت جمشید و نقش رستم را به زبان فارسی در سال‌های 1356 و 1957 که ریاست اتحادیه هخامنشیان را بر عهده داشت، نوشت و کتاب راهنمای استاد پاسارگاد پس از سال 57 تنها در مجموعه‌های پژوهشی و پژوهشی ایرانی منتشر نشد. زبان فارسی در دسترس بود تأسیس و نظارت بنیاد پژوهشهای هخامنشی در سال 1353 دوره ای طلایی برای سازماندهی منطقه پارسه (تخت جمشید) و تحقیقات هخامنشی به شمار می رود.

کامیار عبدی، باستان شناس و عضو هیأت علمی گروه باستان شناسی دانشگاه شهید بهشتی تهران نیز درباره نقش شهبازی در تحقیقات باستان شناسی به ویژه در دوره هخامنشی گفت: شادروان شاپور شهبازی نقطه عطفی در پژوهش های ایران باستان است و وقتی پیش از او نگاه می کنیم از دوران هجری و عهد عیسی به بیشتر آثار تالیفات و کتب هخامنشیان می رسد. این دوره بر اساس منابع یونانی و رومی است، اما پس از حضور شهبازی، تحولی شگرف در زمینه تحقیقات باستانی ایران رخ داد، از اولین کتاب بزرگ شهبازی تا آخرین اثر بزرگ او که تاریخ ساسانیان است، نگاهی نو و تازه به مهم‌ترین دوران ایران باستان ارائه می‌کند. ایران از دوره هخامنشی تا ساسانی اکثراً یونانی یا رومی بوده و در تاریخ نگاری مشکلاتی ایجاد کرده است، زیرا وقتی قلم در دست دشمن است، نمی توان به نوشته های آنها اشاره کرد، اما زندگی نامه نویسان شاپور شهبازی در نوشته های خود از منابع ایرانی استفاده کرده و منابع رومی را نیز در کنار آنها قرار داده اند. عبری، یهودی و سریانی و تحولی در ایران شناسی ایجاد شد، از سوی دیگر، از دهه 70 و 80 تا سال 1379 که پروفسور شهبازی در قید حیات بود و نوشته های خود را منتشر کرد و مدخل هایی را در دایره المعارف ایرانیکا وارد کرد، پس از آن است که شاهد تحولی در پژوهش های غرب باستان هستیم، و کسانی که بعد از او ایرانیان باستانی هستند را نمی بینیم. نوشته‌ها و اینها به ما کمک می‌کند که نگاهی کل‌نگر به ایران باستان داشته باشیم و این را مدیون شاپور شهبازی هستیم و مکتب بومی‌شده تاریخ ایران به تازگی راه‌اندازی شده است.»

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پیشنهادات سردبیر:

تبلیغات متنی