بر اساس قیمت های اعلام شده، کف قیمت محصولات سایپا و پارس خودرو به حدود یک میلیارد تومان رسیده و ارزان ترین محصولات ایران خودرو نیز در محدوده یک میلیارد و 500 میلیون تومان قیمت گذاری شده اند. اگر تا دیروز قیمت بازار مانعی برای خرید بود، امروز خود قیمت کارخانه به یک مانع جدی تبدیل شده است.
به گزارش دنیای اقتصاد، این تغییر بازار خودرو را به مرحله ای رسانده است که صرفاً کاهش فاصله قیمتی کارخانه و بازار لزوماً منجر به افزایش دسترسی مصرف کنندگان نخواهد شد. زیرا مشکل اصلی از «شکاف قیمت» به «شکاف درآمد و قیمت» منتقل شده است.
اگر حداقل درآمد یک کارگر متاهل را حدود 25 میلیون تومان در ماه در نظر بگیریم، درآمد سالانه او حدود 300 میلیون تومان خواهد بود. بر این اساس خرید دستگاه ساینا بیش از سه سال زمان می برد، حتی اگر کل درآمد ماهانه بدون کوچکترین هزینه ای پس انداز شود.
برای خرید دستگاه دناپلاس این مدت به حدود 6 سال و 10 ماه می رسد. البته این محاسبه مبتنی بر فرضی است که اساساً تحقق آن در دنیای واقعی غیرممکن است; اینکه خانوار هیچ گونه هزینه ای برای اجاره یا خرید مسکن، خوراک، پوشاک، درمان، تحصیل، ایاب و ذهاب و سایر هزینه های زندگی نداشته باشد و بتواند تمام درآمد خود را پس انداز کند.
این مقایسه نشان می دهد که مشکل امروز بازار خودرو نه تنها گرانی نیست، بلکه کاهش «توانایی خرید» است. در ادبیات اقتصادی، مقرون به صرفه بودن تنها به قیمت یک محصول وابسته نیست، بلکه نسبت بین قیمت آن محصول و درآمد خانوار را نیز نشان می دهد. با افزایش این نسبت، آن محصول عملا از سبد مصرف خانوار حذف می شود. به عبارت دیگر، آنچه خودرو را از دسترس خانوارها دور نگه داشته، نه تنها رشد قیمت آن، بلکه عقب ماندن درآمدهای ناشی از شتاب افزایش قیمت دارایی ها است.
همزمان با افزایش قیمت کارخانه ای خودرو، نشانه های دیگری از کاهش قدرت خرید در بازار به چشم می خورد. کاهش محسوس استقبال از طرح های فروش برخی خودروسازان، کاهش حجم معاملات و نزدیک شدن تدریجی به قیمت کارخانه و بازار آزاد، همگی می تواند این تصور را ایجاد کند که بازار به تعادل رسیده است.
اما بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که این آرامش بیش از آنکه حاصل تعادل عرضه و تقاضا باشد، نتیجه خروج بخشی از متقاضیان از بازار است. بخشی از این کاهش ممکن است به دلیل عدم توانایی متقاضیان در تامین منابع مالی لازم باشد. موضوعی که در علم اقتصاد از آن به عنوان «تقاضای سرکوب شده ناشی از کاهش درآمد واقعی» یاد می شود.
خودرو هنوز برای بسیاری از خانواده ها کالای ضروری محسوب می شود. اما زمانی که هزینه خرید خودروی داخلی معادل چند سال درآمد خانوار باشد، تصمیم خرید به تعویق می افتد. نتیجه این روند افزایش سن ناوگان خودروهای شخصی، کاهش تقاضای خودروهای صفر، رونق نسبی بازار خودروهای فرسوده و در نهایت کاهش رفاه خانوار خواهد بود.
رشد مستمر قیمت دارایی ها به همراه رشد کندتر درآمد خانوارها باعث شده است که شکاف بین دستمزد و قیمت کالاهای بادوام هر سال بیشتر شود. در چنین شرایطی، خودرو نیز مانند مسکن به کالایی تبدیل شده است که خرید آن بیشتر به دارایی های انباشته، ارث، فروش ملک یا حمایت مالی خانواده وابسته است تا درآمد ماهانه.
بررسی ها نشان می دهد که حداقل مدت زمان خرید خودرو برای کارگر متاهل حدود 2 سال و 10 ماه و حداکثر 6 سال و 10 ماه است. از طرفی حداکثر زمان خرید خودرو برای کارگر با مشخصات مشابه 6 سال و 10 ماه است.
در لیست قیمت جدید خودروها، کمترین قیمت محصولات پارس خودرو متعلق به سهند N با قیمت 833 میلیون تومان است. اما اگر کارگر متاهل یک فرزند با حداقل حقوق 25 میلیون تومان قصد خرید این خودرو را داشته باشد باید 2 سال و 10 ماه از حقوق خود را بدون در نظر گرفتن سایر هزینه های زندگی پس انداز کند.
در لیست جدید ایران خودرو، پژو 207 با قیمت یک میلیارد و 502 میلیون تومان ارزان ترین محصول این شرکت است و خرید آن با فرض صرفه جویی کامل در حقوق، پنج سال زمان می برد.
از سوی دیگر قیمت پارس نوآ از سوی پارس خودرو یک میلیون و 231 هزار تومان تعیین شده است و خرید آن چهار سال و یک ماه زمان می برد. همچنین خرید خودروهای کوئیک یا اطلس با حداقل دستمزد حدود سه سال و پنج ماه زمان می برد.
خرید دنده تارا با قیمت یک میلیارد و 888 میلیون تومان حدود 6 سال و 4 ماه و برای خرید راناپلاس با قیمت یک میلیارد و 580 میلیون تومان 5 سال و 3 ماه زمان نیاز است.
