بررسی آمار تولید خودروسازان خصوصی در سه ماهه نخست سال حاکی از افت 87.7 درصدی مدیران خودرو، 66 درصدی کرمان موتور و 56 درصدی گروه بهمن نسبت به مدت مشابه سال قبل است. این در حالی است که مجموع تولید این سه شرکت نسبت به بهار سال گذشته به طور متوسط 70 درصد کاهش داشته است. رقمی که در سال های اخیر دیده نشده است.
به گزارش دنیای اقتصاد، این کاهش در شرایطی رخ داد که با وجود رشد قیمت این گونه محصولات از سوی خودروسازان، بازار خودروهای مونتاژی همچنان با تقاضای بالایی مواجه است. بنابراین ریشه افت تولید را باید در سمت عرضه جستجو کرد. جایی که عرضه قطعات، تخصیص ارز و محدودیت های تجاری به گلوگاه تولید تبدیل شده است.
از سوی دیگر پیامدهای اختلال در تامین قطعات تنها به خطوط تولید محدود نمی شود و اکنون به بازار خدمات پس از فروش نیز سرایت کرده است. همزمان با کاهش ورود قطعات مجزا به کشور، تامین قطعات یدکی خودروهای مونتاژی نیز با مشکلات فزاینده ای مواجه شده است. موضوعی که باعث نارضایتی بسیاری از دارندگان این خودروها شده است.
گزارش های میدانی و مراجعه مشتریان به شبکه خدمات پس از فروش نشان می دهد زمان انتظار برای تامین برخی از قطعات مصرفی به ویژه قطعات بدنه و ست های فنی افزایش یافته و در برخی موارد خودروها هفته ها و حتی ماه ها در تعمیرگاه ها گیر کرده اند.
به این ترتیب، بحران عرضه ارز و اختلالات ناشی از جنگ اکنون به طور همزمان دو حلقه از زنجیره صنعت خودرو را تحت تأثیر قرار داده است. از یک سو خطوط تولید مونتاژکاران با کمبود قطعه مواجه است و از سوی دیگر بازار خدمات پس از فروش با کاهش عرضه قطعات یدکی دست و پنجه نرم می کند.
از سوی دیگر وابستگی زیاد خودروسازان خصوصی به واردات قطعات باعث شده تا این شرکت ها بیش از سایر سازندگان از محدودیت های ارزی و تجاری رنج ببرند. هرگونه وقفه در تخصیص ارز، نقل و انتقال وجه یا ورود قطعات به طور مستقیم بر ظرفیت تولید این شرکت ها تاثیر می گذارد و حتی می تواند منجر به توقف خطوط مونتاژ شود.
در این میان گفته می شود برخی از مونتاژکاران بزرگ بخشی از نیاز ارزی خود را برای واردات قطعات از طریق سازوکارهای ترخیص و با تکیه بر منابع حاصل از صادرات نفت تامین می کردند. با این حال، تحولات اخیر در منطقه، افزایش خطرات حمل و نقل دریایی و محدودیت در مسیرهای تجاری نیز این روش عرضه را مختل کرده است.
در نتیجه، مونتاژکنندگان امروزی همزمان از دو تنگنا رنج می برند. از یک سو دسترسی به منابع ارزی محدودتر شده و از سوی دیگر فرآیند انتقال پول، حمل و نقل و ورود قطعات نیز نسبت به گذشته زمانبر و پرهزینه تر شده است. نتیجه این شرایط کاهش ورود قطعات به خطوط تولید، افت محسوس تیراژ و افزایش شکاف عرضه و تقاضا در بازار خودروهای مونتاژی است.
بحران ارزی تنها عامل کاهش تولید نیست. جنگ و پیامدهای آن نیز مستقیماً زنجیره تأمین خودرو را تحت تأثیر قرار داده است. افزایش ریسک حمل و نقل، کاهش سرعت مبادلات مالی، دشواری جابجایی کالا و افزایش هزینه های لجستیکی همگی باعث کاهش سرعت ورود قطعات شده است. هرگونه تاخیر در ورود مجموعه های اصلی خودرو به معنای توقف یا کاهش ظرفیت خطوط مونتاژ است. موضوعی که در آمار تولید بهاره امسال به وضوح قابل مشاهده است.
