آینده – رئیس جمهور آمریکا بار دیگر علناً تأسیسات کهلنگ در استان اصفهان را به بمب گذاری تهدید کرد. مجموعه ای که پس از اظهارات رئیس وقت سازمان انرژی اتمی و انتشار تصاویر ماهواره ای از عملیات ساخت آن در فاصله حدود دو کیلومتری سایت هسته ای نطنز، از سال 1399 مورد توجه رسانه ها و کارشناسان قرار گرفت.
بر اساس گزارش فردا، از زمانی که وجود این تاسیسات مورد توجه قرار گرفت، در حالی که هنوز جنگی بین ایران و آمریکا وجود نداشت، کارشناسان نظامی و تحلیلگران منع اشاعه بارها تاکید کردند که اگر قرار بود درگیری نظامی رخ دهد، احتمالاً بمبهای سنگ شکن آمریکایی نمیتوانند آسیب قابل توجهی به این مجموعه ساخته شده در دل کوه وارد کنند.
تاسیساتی برای ساخت سانتریفیوژ
علاوه بر تهدید علنی ترامپ، مقامات آمریکایی نیز به وال استریت ژورنال گفته اند که حمله به این تاسیسات یکی از گزینه های واشنگتن برای گسترش عملیات نظامی علیه ایران است. بر اساس گزارشهای موجود، ایران به آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده است که این مجموعه با هدف حفاظت از برنامه هستهای کشور در برابر آنچه آمریکا و اسرائیل «تروریسم هستهای» خواندهاند و برای مونتاژ و ساخت سانتریفیوژها ساخته شده است.
با توجه به اینکه این تاسیسات هنوز راه اندازی نشده است، بازرسان آژانس هنوز به آن دسترسی نداشته اند. همزمان در فضای سیاسی و رسانه ای غرب تلاش می شود تهران را به پنهان کاری در مورد این سایت متهم کنند. این ادعاها بر این اساس است که به دلیل دارا بودن نسل های جدید سانتریفیوژها، می توان از این مجموعه در آینده برای غنی سازی استفاده کرد.
تصویر ماهواره ای از خرابکاری در نطنز – 2020
چندی پیش گمانه زنی دیگری در محافل تحلیلی غربی مطرح شد. با توجه به ویژگی های کوه کهلنگ ممکن است برخی از مواد هسته ای ایران برای جلوگیری از حملات هوایی آمریکا به این تاسیسات منتقل شده باشد. از سوی دیگر، برخی تحلیلگران نیز معتقدند که هیچ یک از این فرضیه ها لزوما درست نیست و هدف آمریکا با توجه به آسیب هایی که به تاسیسات هسته ای ایران در جنگ های 12 و 40 روزه وارد شده، از بین بردن ظرفیت کوه کلنگ برای احیای برنامه هسته ای ایران است.
چالشی برای بمب های ضد پارازیت ایالات متحده
شبکه CNN بر اساس این گزارش اتاق فکر امنیت و علم بین المللی (داعش) نوشته شده است که این تاسیسات حداقل 100 متر زیر کوه کلنگ گزالا ساخته شده است. پیش از آن، در سال 2023، خبرگزاری آسوشیتدپرس به نقل از کارشناسان تحلیل تصاویر ماهواره ای، عمق احتمالی عملیات حفاری را بین 80 تا 100 متر برآورد کرده بود. این کوه در بلندترین نقطه خود حدود 1600 متر ارتفاع دارد و ارتفاع آن از سطح دریا به حدود 3100 متر می رسد.
شایان ذکر است تمامی ارزیابی هایی که تاکنون در فضای عمومی منتشر شده بر اساس تحلیل تصاویر ماهواره ای، برآوردهای فنی و گمانه زنی های کارشناسان بوده و اطلاعات رسمی از مشخصات داخلی این مجموعه در دست نیست.
حمله اسرائیل به سایت نطنز در جنگ 12 روزه
با توجه به اینکه آمریکا و کشورهای غربی ایران را به دنبال برنامه هسته ای غیر صلح آمیز متهم می کنند و در سال های اخیر غنی سازی 60 درصدی را محور بحث خود قرار داده اند، گزارش های مراکز تحقیقاتی، رسانه ها و نهادهای تخصصی غربی عمدتاً بر دشواری هدف قرار دادن این تاسیسات در یک حمله نظامی متمرکز بوده است.
روزنامه گاردین وی در گزارش امروز خود به نقل از یکی از کارشناسان خبر داد اندیشکده امنیت بین المللی و علم، وی نوشت: کارشناسان بر این باورند که این مجموعه عمیقاً مدفون خارج از برد و قدرت تخریب حتی قوی ترین بمب های سنگ شکن موجود در زرادخانه ایالات متحده است. در عین حال، ارزیابی میزان موفقیت حملات هوایی همواره با عدم قطعیت همراه است، زیرا بدون دسترسی به اطلاعات میدانی، تعیین دقیق میزان خسارت وارده به آمریکا دشوار خواهد بود. در مورد تاسیسات هسته ای ایران، علیرغم تخمین این که این حملات احتمالا برنامه هسته ای ایران را یک تا دو سال به تاخیر انداخته است، تاکید کرد که این ارزیابی با سطح قابل توجهی از عدم قطعیت همراه است.
GBU-57 به عنوان قوی ترین بمب غیرهسته ای شناخته می شود
آسوشیتدپرس او در گزارشی که در سال 2023 منتشر کرد، نقل کرد استیون دلا فوئنته، کارشناس Planet Labs PBC مسئول تجزیه و تحلیل تصاویر ماهوارهای این پروژه نوشت: «عمق تأسیسات مایه نگرانی است، زیرا نابود کردن آن با سلاحهای معمولی، از جمله بمبهای ضد موشکی معمولی، بسیار دشوارتر است».
در طول دو جنگ گذشته، اسرائیل به تعدادی از تاسیسات هسته ای ایران که روی زمین واقع شده بودند، آسیب رساند. اما حمله به اهداف عمیق در اصفهان، نطنز و فردو پس از ورود آمریکا به جنگ انجام شد. آمریکا تاسیسات هسته ای فورد را با بمب افکن های رادارگریز هدف قرار می دهد ب-2 و بمب های خمپاره ای GBU-57 استفاده شده از بمب هایی که توانایی نفوذ تا عمق 60 متری را دارند، حدود 14 تن وزن دارند و 2.4 تن از آن وزن مربوط به کلاهک انفجاری است. با این حال، بر اساس برآوردهای منتشر شده از عمق و ویژگی های کوه کلنگ، بسیاری از رسانه ها و اندیشکده های غربی نسبت به کارآیی این سلاح ها در برابر این مجموعه ابراز تردید کرده اند.
با وجود این، لازم به ذکر است که اکثر ارزیابی های منتشر شده در مورد ساختار، عمق و مقاومت این مجموعه بر اساس تصاویر ماهواره ای، تحلیل های فنی و اطلاعات عمومی است و به دلیل عدم اطلاع رسمی از مشخصات داخلی این تاسیسات، این برآوردها همچنان با سطحی از عدم قطعیت همراه است.
