به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، رئیس جمهور اوکراین روز شنبه 12 مرداد در پیامی در شبکه اجتماعی X اعلام کرد که ارتش این کشور یک کشتی جنگی و شناورهای روسیه را که به ادعای وی برای حمل محموله های نظامی مربوط به ایران استفاده می شد، هدف قرار داد. اظهاراتی که به منزله پذیرش مسئولیت حمله به کشتی ایرانی تلقی می شد.
ساعاتی بعد وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در اطلاعیه ای از کشته شدن یک ملوان ایرانی و زخمی شدن چند نفر دیگر در حمله بامداد شنبه به یک شناور تجاری ایران در دریای خزر خبر داد. تهران این اقدام را نقض آشکار منشور سازمان ملل و مصداق تجاوز دانست و هشدار داد که چنین اقداماتی می تواند دامنه ناامنی را در منطقه گسترش دهد.
در نتیجه این واکنش ها، کاردار موقت اوکراین در تهران به وزارت امور خارجه احضار شد و جمهوری اسلامی ایران ضمن اعتراض شدید، خواهان پاسخگویی دولت اوکراین و مجازات عاملان این حمله شد. این موضوع در تماس تلفنی سید عباس عراقچی با کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا مطرح شد و وزیر امور خارجه ایران مسئولیت حامیان اوکراین را در قبال چنین اقداماتی یادآور شد.
حمله ای که فراتر از یک کشتی منطقی است
اگرچه کییف تلاش میکند تا این عملیات را در چارچوب جنگ با روسیه تعریف کند، اما همزمانی آن با ادعای جدید زلنسکی مبنی بر همکاری اطلاعاتی تهران و مسکو باعث شده بسیاری از تحلیلگران این حادثه را چیزی فراتر از یک عملیات تاکتیکی ارزیابی کنند.
هدف قرار دادن شناور ایرانی در مسیر ارتباطی ایران و روسیه این پیام را دارد که غرب دیگر به دنبال مهار روسیه تنها در جبهه اوکراین نیست، بلکه مسیرهای لجستیکی، ترانزیت و همکاری راهبردی تهران و مسکو را نیز بخشی از میدان تقابل خود می داند. از این منظر ارزش سیاسی این عملیات به مراتب بیشتر از اهمیت نظامی آن است.
اوکراین؛ بازیگر مستقل یا بازوی عملیاتی ناتو؟
در تحلیل این حادثه نمی توان نقش ناتو و کشورهای غربی را نادیده گرفت. اوکراین در چهار سال گذشته بیشتر عملیات راهبردی خود را با تکیه بر اطلاعات، تسلیحات و پشتیبانی عملیاتی غرب انجام داده است و همین امر باعث شده است که بسیاری از اقدامات کی یف در چارچوب استراتژی های کلان ناتو مورد ارزیابی قرار گیرد.
بر این اساس، حمله به کشتی ایرانی به جای تصمیم انحصاری دولت زلنسکی را می توان بخشی از سیاست گسترده غرب برای ارسال پیام بازدارندگی به ایران و روسیه دانست. پیامی مبنی بر اینکه حتی خطوط ارتباطی و کریدورهای مواصلاتی دو کشور خارج از محدوده اهداف احتمالی نیست.
غرب سه پرونده را به یک پرونده تبدیل کرده است
بررسی تحولات چند سال اخیر نشان می دهد که غرب دیگر پرونده ایران، روسیه و چین را جداگانه دنبال نمی کند. جنگ در اوکراین، تحریمهای اقتصادی، محدود کردن همکاریهای فناوری و فشار سیاسی علیه این سه کشور از اجزای یک استراتژی بزرگ برای مهار قدرتهای مستقل محسوب میشوند.
در چنین شرایطی طبیعی است که هرگونه توسعه همکاری های تهران و مسکو با حساسیت بیشتری دنبال شود. هدف قرار دادن کشتی ایرانی نیز در همین چارچوب قابل تفسیر است. اقدامی برای افزایش هزینه های همکاری های دوجانبه و ارسال این پیام که راه های ارتباطی ایران و روسیه نیز می تواند وارد میدان تقابل شود.
ادعاهای جدید درباره همکاری اطلاعاتی ایران و روسیه
زلنسکی همزمان با پذیرفتن مسئولیت این حمله مدعی شد که روسیه تصاویر ماهوارهای از پایگاههای آمریکایی در منطقه را به ایران ارائه کرده است. ادعایی که سند مستقلی برای اثبات آن ارائه نشده است.
اما طرح این ادعا در کنار حمله به شناور ایرانی نشان می دهد که کی یف در تلاش است تا پرونده جنگ اوکراین را به تحولات خلیج فارس و تنش های ایران و آمریکا گره بزند و از این طریق حمایت های سیاسی و نظامی بیشتری از متحدان غربی خود دریافت کند.
از سوی دیگر مقامات ایرانی بارها بر عدم نقش جمهوری اسلامی در جنگ اوکراین تاکید کرده و اتهامات ارسال تجهیزات نظامی یا شرکت در این جنگ را رد کرده اند.
این حمله چه تأثیری بر روابط تهران و مسکو خواهد داشت؟
برخلاف آنچه طراحان این عملیات انتظار داشتند، حمله به کشتی ایرانی احتمالاً باعث کاهش همکاری تهران و مسکو نمی شود و حتی می تواند روند همگرایی دو کشور را تسریع بخشد.
ایران و روسیه در سال های اخیر با توجه به فشارهای مشترک آمریکا و ناتو، همکاری های خود را در زمینه های اقتصادی، ترانزیتی، انرژی، دفاعی و امنیتی گسترش داده اند و تحولات اخیر نیز می تواند انگیزه دو طرف را برای تقویت این همکاری ها افزایش دهد.
پیام تهران; حمله به منافع ایران بی پاسخ نخواهد ماند
واکنش سریع دستگاه دیپلماسی ایران از صدور بیانیه رسمی تا احضار کاردار اوکراین و طرح موضوع در گفتگوی عراقچی با این مقام سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نشان داد که تهران این حمله را صرفاً یک حادثه دریایی نمی داند، بلکه آن را حمله به حاکمیت و منافع ملی خود می داند.
از دیدگاه تهران، حمله به شناور تجاری ایران نه تنها نقض قوانین بین المللی است، بلکه امنیت دریای خزر و کشورهای ساحلی این حوزه آبی را تحت تأثیر قرار می دهد. موضوعی که می تواند ابعاد دیپلماتیک و امنیتی گسترده تری داشته باشد.
دریای خزر؛ میدان جدیدی از رقابت ژئوپلیتیکی؟
مجموع تحولات اخیر نشان می دهد که جنگ در اوکراین به تدریج از مرزهای جغرافیایی خود فراتر رفته و با سایر بحران های منطقه ای مرتبط شده است. همزمانی حمله به کشتی ایرانی با ادعاهای جدید زلنسکی مبنی بر همکاری تهران و مسکو این تصور را تقویت کرده است که غرب در تلاش است تا پرونده اوکراین را با تنشهای ایران و آمریکا در غرب آسیا در چارچوبی واحد تعریف کند.
اگر این روند ادامه یابد، دریای خزر مانند دریای سیاه، دریای سرخ و خلیج فارس به یکی از کانون های جدید رقابت ژئوپلیتیکی بین قدرت های بزرگ تبدیل خواهد شد. رقابتی که پیامدهای آن تنها به امنیت منطقه محدود نخواهد شد و می تواند بر تجارت، کریدورهای ترانزیتی، بازار جهانی انرژی و معادلات سیاسی اوراسیا نیز تأثیر بگذارد.
منبع : به گزارش میهن تجارت
