آتش‌بس، اگر به صلح نرسد، کافی نیست/ باید هزینه جنگ را متوقف کرد

فریدون مجلسی در سرمقاله دنیای اقتصاد نوشت: مذاکرات رسمی و غیررسمی حداقل در این چند شب توانسته آتش جنگ را خاموش کند و این خود نشانه شروع راه درست است. مهمترین معیار برای ارزیابی این مذاکرات کاهش تنش و جلوگیری از ادامه جنگ است. پایان دادن به این جنگ و بازنگری مستمر در محاسبات سیاست خارجی یک ضرورت انکارناپذیر است.

بدیهی است در نهایت عقلانیت باید بر همه امور حاکم باشد. عقلانیت حکم می کند که جنگی که بی دلیل به ایران تحمیل شده است، باید هر چه زودتر پایان یابد تا مردم فرصتی برای زندگی و رهایی از التهاب و ناامنی مداوم و تعطیلی های پی در پی که اقتصاد کشور را به زانو در آورده است، داشته باشند. در جنگ هیچ برنده ای وجود ندارد، اما بازنده همیشه کشوری است که فقیرتر است و پول بیشتری می دهد.

هر گونه خسارت – حتی اگر بعداً جبران یا ترمیم شود – اصولاً غیر قابل جبران است. زیرا منابعی که صرف تعمیر و بازسازی می شود می تواند صرف عمران، سازندگی و رفاه مردم شود. بنابراین کشوری که بیشترین آسیب را متحمل می شود، بازنده واقعی جنگ است.

پیروزی به این معنا نیست که کشوری از بین نمی رود. پیروزی یعنی بقا همراه با عزت، رفاه و احترام در جامعه جهانی. پیروزی یعنی امکان برقراری روابط عادی و تجارت آزاد با همه کشورها، بدون مانع و محدودیت. پیروزی یعنی استقلال اقتصادی; به طوری که ما برای دسترسی به دارایی های خود نیازی به مجوز هیچ دولت خارجی از جمله خزانه داری آمریکا نداشته باشیم و دیگران تصمیم نگیرند که دارایی های متعلق به ملت ایران را آزاد کنند یا نه.

بخشی از مشکلات کنونی ایران با دولت آمریکا، بیش از آنکه ریشه در اختلافات دو کشور داشته باشد، به ویژگی های شخصیتی دونالد ترامپ و رویکرد برخی تصمیم گیران داخلی بازمی گردد. این ویژگی ها ریشه بسیاری از مشکلات است و بیشتر کودکانه است تا سیاسی. یکی از نمونه ها روحیه ترامپ است که دوست دارد از او تمجید شود یا جایزه صلح نوبل به او اهدا شود.

اگرچه چنین رفتارهای کودکانه ای در دنیای سیاسی دیده می شود، اما چندی پیش سخنگوی سپاه اعلام کرد که تصمیم به آتش بس و انعقاد تفاهم نامه، تصمیم نظام است، سپاه نیز جزئی از این نظام است و وقتی نظام به تصمیمی رسید، قطعاً سپاه به آن تصمیم عمل خواهد کرد. امید است این بار تصمیم گیرندگان به این نتیجه برسند که زمان پایان دادن به این راه فرا رسیده است. مسیری که فقط هزینه هایی را به کشور تحمیل کرده است.

مردم ایران باید فرصتی برای زندگی دوباره داشته باشند. آنها باید بتوانند شاد باشند، در جامعه جهانی حضور فعال داشته باشند، از هنر، موسیقی، سینما، تئاتر و همه جلوه های طبیعی زندگی بهره ببرند. باید قدرت خرید آنها بازگردانده شود و ارزش پول ملی بازگردانده شود. سال‌هاست که گروهی نسبت به این وضعیت هشدار می‌دهند. آنها مورد توهین، تحقیر و اتهام قرار گرفته اند، اما کمتر کسی از تصمیم گیران و مسئولین شرایط فعلی پاسخ خواسته است.

کشوری که کمتر از 1 درصد از اقتصاد جهان را در اختیار دارد، باید راهی بهینه برای مقابله با بزرگترین اقتصاد، بزرگترین صنعت و پیشرفته ترین فناوری جهان پیدا کند. البته این جنگ نشان داد که ایران از توان دفاعی قابل توجهی برخوردار است. قابلیتی که می تواند بازدارندگی در برابر تهدیدات منطقه ای ایجاد کند. اما به محض اینکه این توانایی ثابت شد، دیگر نیازی به درگیر کردن کشور در یک رویارویی فرسایشی نیست که نتیجه آن خسارات بیشتر است.

همسایگان ثروتمند ما نباید مایه حسادت باشند، بلکه باید به آنها به عنوان فرصتی برای همکاری اقتصادی نگاه شود. می توانند بازارهای مناسبی برای کالاهای ایرانی باشند و در مقابل کالاهای مورد نیاز ما را با هزینه کمتر و در فاصله کمتری تامین کنند.

ایران با منابع طبیعی، سرمایه انسانی و ظرفیت‌های اقتصادی‌اش می‌تواند کشوری باشد که دیگران به آن غبطه می‌خورند، نه اینکه بخش بزرگی از ثروت و فرصت‌هایش در طول چند دهه از بین برود. اگر توانسته ایم در یک زمینه به سطح بالایی از شایستگی برسیم، باید همان دستاورد را حفظ کنیم. اما اجازه دهید سایر بخش های اقتصاد نیز رشد کنند.

نباید اجازه داد صنعت فولاد که حاصل آرزوی دو قرن ملت ایران بوده آسیب ببیند. صنعت پتروشیمی و زنجیره گسترده صنایع پایین دستی آن که صدها هزار نفر در آن مشغول به کار هستند، نباید قربانی جنگ شوند. نباید شرایطی پیش بیاید که قیمت حتی یک کیسه پلاستیکی از خود نان بیشتر باشد. اینها هزینه هایی است که کسانی که فقط به ضربه زدن فکر می کنند، نه حساب می کنند و نه صحبت می کنند.

افراد نگران که در مورد این روند هشدار می دهند، بیشتر نگران ثروت، صنعت، زیرساخت ها، خانه ها و زندگی هایی هستند که در این بین از دست می روند. خواسته دلسوزان این مرز و بوم نیز روشن است; جنگ باید تمام شود. این توقف چند روزه نباید فقط یک استراحت موقت باشد. ایران دیگر نمی تواند تعطیلی، ناامنی و فرسایش اقتصادی را تحمل کند و باید در مسیر صلح، ثبات و سازگاری پایدار قرار گیرد.