انتشار نتایج «ردهبندی تأثیر پایداری» سال ۲۰۲۶ مؤسسه «آموزش عالی تایمز» و عدم حضور دانشگاههای ایرانی در این فهرست خبرساز شد. حذف نام ایران از این رتبه در حالی که در دوره های قبل دانشگاه های کشور در آن حضور داشتند، گمانه زنی هایی را در مورد دلایل این امر به وجود آورد. در همین راستا، ایسنا برای روشن شدن علت این موضوع از موسسه «آموزش عالی تایمز» و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری پیگیری کرد.
به گزارش ایسنا، این موسسه در پاسخ به تشریح دلیل عدم حضور دانشگاههای ایرانی در رتبهبندی «پایداری و تأثیر» ۲۰۲۶، اعلام کرد که به دلیل الزامات مربوط به رعایت تحریمهای بینالمللی، امکان حضور دانشگاههای ایرانی در این رتبهبندی وجود ندارد.
این نهاد اعلام کرد: مؤسساتی که در کشورها یا مناطق مشمول تحریمهای بینالمللی مستقر هستند یا مرتبط با سازمانها و اشخاصی هستند که ممکن است مشمول این تحریمها شوند، تا زمانی که این تحریمها وجود داشته باشد، با توجه به الزامات مربوط به رعایت قوانین و تحریمهای بینالمللی، قادر به مشارکت در رتبهبندی پایداری و تأثیرگذاری نیستند.
پاسخ تایمز: تحریمها مانع از حضور دانشگاههای ایران در رتبهبندی ۲۰۲۶ شد.
تایمز در ادامه تاکید کرد: از آنجایی که عضویت در شبکه تاثیر پایداری مستلزم پرداخت هزینه است، به دلیل تحریم ها امکان دریافت وجه از ایران وجود ندارد. اگر مؤسسه ای عضو این شبکه نباشد، امکان شرکت در رتبه بندی پایداری و نفوذ وجود نخواهد داشت.
این موسسه همچنین اعلام کرد که این موضوع پیش از این به دانشگاه های ایران که برای شرکت در این سامانه ارزیابی ابراز تمایل کرده بودند، اعلام شده است.
غیبت دانشگاه های ایران در حالی رخ داده است که این دانشگاه ها از زمان انتشار رتبه بندی «Impact Rankings» در سال 2019 همواره در این نظام ارزیابی حضور داشته اند. در آخرین دور این رتبه بندی در سال 2025، 34 دانشگاه ایرانی از بین 2526 دانشگاه از 2 دانشگاه از 130 کشور جهان، اما هیچ 20 دانشگاه از نتایج 130 کشور جهان و در 206 کشور جهان، 34 دانشگاه ایرانی مورد ارزیابی قرار گرفتند. قابل مشاهده است.
بررسی اسناد رسمی تایمز نشان می دهد که این نهاد در سال جاری تغییرات مهمی در ساختار این نظام ارزیابی ایجاد کرده است. امسال رتبه بندی «تأثیر دانشگاهی» با عنوان جدید «رتبه بندی پایداری و تأثیر» منتشر شد و مؤسسه تایمز تاکید کرد که دانشگاه ها برای حضور در آن باید به عضویت «شبکه پایداری و تأثیر» درآیند.
طبق اعلام تایمز؛ دانشگاه ها برای عضویت در این شبکه باید سالانه حق عضویت بپردازند. همچنین اطلاعات و مدارک خود را در بازه زمانی مشخص شده در سامانه تایمز ثبت کنند. در آیین نامه این شبکه مشخص شده است که در صورت عدم ارسال اطلاعات و یا تکمیل نشدن مدارک، دانشگاه در آن دوره رتبه بندی نخواهد شد.
بر اساس مدل جدید؛ حق عضویت سالانه برای دانشگاه های کشورهای با درآمد متوسط رو به بالا و کشورهای با درآمد بالا 3500 پوند تعیین شده است. این عضویت امکان شرکت در رتبه بندی و همچنین دسترسی به خدماتی مانند داشبوردهای تحلیلی، گزارش های مقایسه ای و وبینارهای تخصصی را فراهم می کند.
رتبه بندی پایداری و تاثیر، عملکرد دانشگاه ها را بر اساس 17 هدف توسعه پایدار سازمان ملل متحد (اهداف توسعه پایدار – SDGs) ارزیابی می کند. برخلاف رتبهبندی دانشگاههای جهانی تایمز، این سیستم تنها بر دادههای کتابسنجی متکی نیست و دانشگاهها باید اسناد، خطمشیها، گزارشها و شواهد مرتبط با فعالیتهای خود را نیز در سیستم بارگذاری کنند. این اطلاعات به همراه داده های تحقیق استخراج شده از پایگاه داده اسکوپوس، مبنای ارزیابی است.
تایمز در پاسخ به ایسنا تاکید کرد که این محدودیت تنها مربوط به رتبه بندی پایداری و تاثیرگذاری است و دانشگاه های ایرانی همچنان می توانند در سایر رتبه بندی های رایگان تایمز از جمله “رتبه بندی دانشگاه های جهان”، “رتبه بندی دانشگاه های جهان بر اساس موضوع” و “رتبه بندی دانشگاه های جوان” شرکت کنند. این رتبه بندی ها بر اساس داده های پژوهشی، اطلاعات سازمانی و شاخص های آموزشی و بین المللی دانشگاه ها است.
تحریمهای بینالمللی طی سالهای گذشته تأثیرات گستردهای بر نظام علم، فناوری و آموزش عالی ایران گذاشته است. محدودیت دسترسی به تجهیزات و مواد آزمایشگاهی، مشکل در نقل و انتقالات مالی برای خرید خدمات و پرداخت حق عضویت به موسسات علمی بینالمللی، کاهش فرصت همکاریهای پژوهشی و کاهش حضور محققان ایرانی در کنفرانسهای بینالمللی از جمله مشکلاتی است که تحریمها به دنبال دارد.
اکنون الزام به پرداخت حق عضویت برای شرکت در «رتبه بندی پایداری و نفوذ» و عدم امکان دریافت این پرداخت از ایران به دلیل الزامات مربوط به تحریم ها، آخرین نمونه از تأثیر این محدودیت ها بر حضور بین المللی دانشگاه های کشور است. همین امر باعث شده نام هیچ دانشگاه ایرانی در این نظام رتبه بندی دیده نشود.
