به گزارش خبرگزاري ايمنا، خون براي ادامه زندگي بايد همواره در حركتي متعادل بين جريان خون و بند آمدن آن باشد. تعادلی ظریف که در آن کوچکترین اختلال می تواند بر سلامت فرد تأثیر بگذارد. بدن از مکانیسم پیچیده ای برای حفظ این تعادل استفاده می کند تا خونریزی را هنگام آسیب متوقف کند و از تشکیل لخته های غیر ضروری در شرایط عادی جلوگیری کند.
تشکیل لخته خون همیشه اتفاق خطرناکی نیست و در بسیاری از موارد، واکنشی ضروری برای محافظت از بدن تلقی می شود. مشکل زمانی شروع می شود که این فرآیند در زمان یا مکان نامناسبی فعال شود و جریان طبیعی خون را مختل کند. وضعیتی که گاهی می تواند عواقب جدی برای اندام های مختلف بدن داشته باشد.
عوامل موثر بر تشکیل لخته تنها به یک علت خاص محدود نمی شود. شرایط جسمانی، شرایط زندگی، برخی بیماری ها و عوامل ژنتیکی در کنار هم می توانند زمینه را برای افزایش تمایل بدن به انعقاد فراهم کنند و گاهی این میدان مدت ها قبل از بروز اولین علائم شکل گرفته است.
به همین دلیل شناخت مکانیسم انعقاد و شناخت عوامل برهم زننده تعادل آن به ویژه در افرادی که سابقه خانوادگی یا شرایط مستعد کننده دارند بسیار مهم است. توجه به این عوامل می تواند به شناسایی زودتر افراد در معرض خطر کمک کند و از عوارض ناشی از لخته شدن غیر طبیعی جلوگیری کند.
پشت صحنه تشکیل لخته خون؛ از عوامل ارثی گرفته تا خطرات اکتسابی
محمدعلی فلاح زاده، فوق تخصص خون و انکولوژی وی در گفت وگو با خبرنگار به گزارش میهن تجارت، با بیان اینکه سیستم انعقادی بدن در واقع مکانیزم بسیار دقیق و حیاتی است که مانند شمشیر دولبه عمل می کند، اظهار کرد: از یک سو دستگاه انعقادی بدن وظیفه دارد در مواقعی که رگ یا بافت آسیب دیده و خونریزی دارد، خونریزی را با ایجاد لخته بند بیاورد و از سوی دیگر در جاهایی که نیازی به انسداد نیست، باید مراقب بود. انعقاد
وی افزود: به عنوان مثال اگر دست فرد بریده شود و سیستم انعقادی بدن نتواند جلوی خونریزی را بگیرد، حتی یک زخم کوچک می تواند منجر به از دست دادن مقدار قابل توجهی خون شود، بنابراین وجود سیستم انعقادی برای زنده ماندن ضروری است، اما این سیستم باید با دقت زیادی تنظیم شود.
این فوق تخصص خون و انکولوژی با بیان اینکه در صورت اختلال در این تنظیم و فعال شدن فرآیند انعقاد در نقاطی که نباید لخته ایجاد شود، با بیماری های ناشی از تشکیل لخته مواجه خواهیم شد. نباید لخته شود، شروع به انعقاد می کند.
چرا برخی افراد بیشتر در معرض لخته شدن خون در بدن خود هستند؟
فلاح زاده با بیان اینکه انعقاد غیرطبیعی خون تنها یک اتفاق ساده نیست و در برخی مواقع می تواند عوارض بسیار جدی برای فرد ایجاد کند، ادامه داد: ممکن است امروز لخته ایجاد شود اما علت تشکیل آن در طول سالیان متمادی و در نتیجه یک سری عوامل ایجاد شده است، بنابراین نباید هر لخته را نتیجه یک اتفاق یا اشتباه مربوط به همان روز فرض کنیم.
وی با بیان اینکه در بسیاری از موارد یک سری عوامل در طول زمان در کنار هم قرار گرفته اند تا شرایط تشکیل لخته را فراهم کنند، گفت: علل تشکیل لخته خون را می توان به دو گروه کلی تقسیم کرد که شامل عوامل ارثی و عوامل اکتسابی است و در بین عوامل ارثی دسته ای از اختلالات وجود دارد که به آنها ترومبوفیلی یا افزایش تمایل به لخته شدن خون می گویند.
این فوق تخصص خون و انکولوژی افزود: در این شرایط برخی تغییرات ژنتیکی باعث می شود که سیستم انعقادی بدن تمایل بیشتری به تشکیل لخته داشته باشد. این تغییرات ممکن است از پدر یا مادر به فرد ارثی باشد یا در مراحل اولیه شکل گیری جنین و در اوایل زندگی فرد اتفاق بیفتد، البته باید به یک نکته مهم توجه کنیم که داشتن استعداد ژنتیکی به تنهایی به این معنا نیست که فرد دچار لخته شدن شدید و مکرر خواهد شد.
دانستن لخته خون تنها به معنای شناخت یک وضعیت پزشکی نیست، بلکه به معنای شناخت مکانیسمی است که هر روز برای حفظ تعادل حیاتی بدن کار می کند. همان فرآیندی که از خونریزی در حین آسیب جلوگیری می کند، اگر خارج از شرایط عادی فعال شود، می تواند باعث ایجاد مشکلاتی در جریان خون شود.
نکته مهم این است که تشکیل لخته در بسیاری از موارد نتیجه یک عامل واحد نیست و مجموعه ای از شرایط می تواند احتمال بروز آن را در طول زمان افزایش دهد. این موضوع لزوم توجه به عوامل زمینه ای و سابقه خانوادگی را افزایش می دهد، به ویژه زمانی که فرد در شرایطی قرار می گیرد که خطر تشکیل لخته افزایش می یابد.
در عین حال وجود عامل ژنتیکی یا تمایل به افزایش انعقاد نباید به عنوان تشخیص قطعی بیماری تلقی شود. تعیین میزان خطر و تصمیم گیری در مورد اقدامات لازم مستلزم بررسی وضعیت، سابقه پزشکی و ارزیابی تخصصی فرد است و نمی توان تنها بر اساس یک عامل در مورد آینده سلامت فرد قضاوت کرد.
توجه به عوامل خطر و ارجاع به موقع برای معاینات پزشکی می تواند نقش مهمی در شناسایی افراد مستعد و پیشگیری از عوارض احتمالی داشته باشد. آگاهی از عملکرد سیستم انعقادی، به جای ایجاد نگرانی، می تواند مبنایی برای مراقبت های بهداشتی آگاهانه تر و توجه جدی تر به علائم و شرایط خطر باشد.
منبع : به گزارش میهن تجارت
