اجاق گاز یکی از حیاتی‌ترین و پرکاربردترین وسایل در هر خانه ای به شمار می رود و زمانی که فندک آن از کار می افتد، خیلی از افراد در چنین شرایطی بلافاصله تصور می کنند که باید قطعات گران قیمت را تعویض کنند یا هزینه‌های سنگینی به تعمیرکار بپردازند، اما واقعیت این است که در بیش از هشتاد درصد مواقع، علت روشن نشدن فندک اجاق گاز مربوط به اشکالات بسیار ساده و سطحی مانند آلودگی، رطوبت، جابجایی قطعات یا رسوب گرفتگی است، هدف از نگارش این راهنمای تخصصی این است که شما را قدم به قدم با ساختار فنی جرقه زن آشنا کنیم و تکنیک‌های کاربردی برای تعمیر گاز آن بدون تعویض هیچ قطعه ای را به ساده‌ترین زبان ممکن آموزش دهیم تا خودتان مثل یک متخصص مشکل را در خانه برطرف نمایید.
شناخت دقیق مکانیزم عملکرد فندک و سیستم جرقه زن اجاق گاز:
سیستم جرقه زن اجاق گازهای امروزی به دو دسته کلی فندک اتوماتیک و فندک دستی یا فشاری تقسیم می شود، در مدل‌های اتوماتیک، هنگامی که شما ولوم گاز را به سمت داخل فشار می دهید و آن را می چرخانید، یک میکروسوئیچ در زیر ولوم فعال شده و برق را به ترانس جرقه زن ارسال می کند، ترانس ولتاژ پایینی را دریافت کرده و آن را به ولتاژی بسیار بالا تبدیل می کند تا بتواند بین نوک چینی فندک و بدنه مشعل یک قوس الکتریکی یا همان جرقه ایجاد کند،
در مدل‌های غیر اتوماتیک یا دکمه ای، یک کلید مجزا روی پنل قرار دارد که با فشردن آن مدار برقرار شده و تمام سرشعله ها هم زمان جرقه می زنند، آشنایی با این زنجیره عملکردی به شما کمک می کند تا به راحتی بفهمید ایراد کار دقیقاً در کدام مرحله از انتقال جریان یا تخلیه بار به وجود آمده است.
دلایل اصلی و ریشه ای روشن نشدن فندک اجاق گاز:
1. تجمع چربی، روغن و ذرات باقی مانده غذا دور چینی فندک
یکی از متداول‌ترین دلایلی که مانع از جرقه زدن صحیح می شود، نشستن لایه‌های ضخیم چربی ناشی از پخت و پز و سرخ کردن غذا روی بدنه سرامیکی چینی فندک است، چینی فندک عایقی است که باید جریان برق با ولتاژ بالا را به نوک فلزی هدایت کند، هنگامی که سطح این عایق با روغن و دوده پوشانده می شود، این آلودگی‌ها مانع از جهش الکتریکی به سمت پایه مشعل می شوند یا جریان برق را روی بدنه تلف می کنند و در نتیجه جرقه ای دیده نمی شود یا جرقه بسیار ضعیف و ناتوان خواهد بود.
2. نفوذ رطوبت و آب بعد از شستشوی صفحه اجاق گاز
بسیاری از افراد گزارش می دهند که دقیقاً بعد از شستن صفحه اجاق گاز با آب و مواد شوینده، فندک‌ها دیگر کار نمی کنند یا به صورت مداوم صدای تیک تیک می دهند، آب رسانای جریان الکتریسیته است و وجود قطرات آب در اطراف میکروسوئیچ ها یا پایه چینی جرقه زن باعث ایجاد اتصال کوتاه و انحراف مسیر برق می شود، در چنین حالتی ترانس نمی تواند بار الکتریکی را در نقطه درست تخلیه کند و فندک به طور کامل از کار می افتد.
3. تغییر زاویه و خارج شدن نوک میله فندک از موقعیت استاندارد
نوک فلزی فندک باید فاصله ای استاندارد در حدود سه تا چهار میلی متر با لبه مشعل یا همان سرشعله داشته باشد، گاهی اوقات بر اثر جابجایی ظروف سنگین، تمیزکاری‌های خشن یا برخورد چدن‌ها با سرشعله، این میله نازک خم می شود و فاصله آن زیاد می گردد، وقتی فاصله از حد معینی بیشتر شود، ولتاژ ترانس توانایی پرش از این فاصله هوایی را نخواهد داشت و در نتیجه هیچ جرقه ای تولید نمی گردد
4. مسدود شدن منافذ خروجی گاز در کنار فندک
گاهی اوقات فندک به درستی جرقه می زند اما شعله تشکیل نمی شود و افراد به اشتباه فکر می کنند فندک خراب است، در پایه هر مشعل، سوراخ های ریزی دقیقاً در مقابل نوک فندک تعبیه شده‌اند که وظیفه دارند اولین خروجی گاز را به جرقه برسانند، اگر این سوراخ ها بر اثر سر رفتن غذاهایی مثل شیر یا سوپ مسدود شده باشند، گاز به جرقه نمی رسد و اشتعال رخ نمی دهد
5. گیر کردن یا اکسید شدن پلاتین های میکروسوئیچ زیر ولوم
در زیر ولوم های تنظیم گاز، قطعات کوچکی به نام میکروسوئیچ تعبیه شده اند که هنگام چرخاندن یا فشردن شیر، کنتاکت های داخلی آن به هم متصل می شوند، ورود چربی ها و گرد و غبار به مرور زمان باعث می شود که این پلاتین ها دچار اکسیداسیون یا جرم گرفتگی شوند و اتصال الکتریکی به درستی برقرار نشود، این اتفاق دقیقاً عاملی است که باعث می شود با فشردن ولوم هیچ صدایی از فندک شنیده نشود
6. شل شدن یا قطعی در اتصالات سوکتی پشت ترانس یا میکروسوئیچ
لرزش های ناشی از باز و بسته کردن درب فر یا کابینت های زیر گاز صفحه ای و تکان های شدید ممکن است سوکت های فیشی متصل به ترانس جرقه زن یا پایه فندک را شل کند، در این حالت هیچ قطعه ای نسوخته است و تنها با فیکس کردن مجدد فیش ها جریان برقرار می شود
7. نوسانات شدید برق و فعال ماندن قفل کودک
گاهی اوقات عدم کارکرد فندک هیچ ارتباطی با سخت افزار ندارد، برخی از اجاق گازهای مدرن دارای سیستم قفل کودک هستند که با فعال بودن آن مسیر سرشعله، این میله نازک خم می شود و فاصله آن زیاد می گردد، وقتی فاصله از حد معینی بیشتر شود، ولتاژ ترانس توانایی پرش از این فاصله هوایی را نخواهد داشت و در نتیجه هیچ جرقه ای تولید نمی گردد
احیا و سرویس میکروسوئیچ بدون باز کردن قطعه
کلاهک ولوم ها را با کشیدن مستقیم به سمت بالا بیرون بیاورید، در زیر ولوم، شفت فلزی و میکروسوئیچ قرار دارد، با اسپری خشک مخصوص قطعات الکترونیکی معروف به اسپری کنتاکت شور خشک، مقداری روی شفت و اتصالات اسپری کنید و سپس چندین بار شفت را به سمت داخل فشار دهید تا رسوبات داخلی پلاتین ها پاکسازی شود و تماس برقرار گردد
جمع بندی
خراب شدن و روشن نشدن فندک اجاق گاز یکی از شایع ترین مشکلاتی است که در هر آشپزخانه ای رخ می دهد، اما همان طور که در این مقاله به تفصیل شرح داده شد، در اکثریت قریب به اتفاق موارد، هیچ نیازی به پرداخت هزینه های سنگین و تعویض قطعات گران قیمت وجود ندارد، با شناخت دقیق علت ها نظیر رسوبات چربی، رطوبت حاصل از شستشو، گرفتگی منافذ گاز و تغییر فاصله سوزن فندک، شما قادر خواهید بود با ابزار های ساده خانگی مانند سشوار، مسواک، الکل و سوزن خیاطی سیستم جرقه زن اجاق گاز خود را در کوتاه‌ترین زمان ممکن عیب یابی و تعمیر کنید، رعایت اصول نگهداری و نظافت دوره ای نیز تضمین می کند که اجاق گاز شما همواره عملکردی روان، ایمن و بی نقص داشته باشد.
