تخصیص ۱۷۰ میلیارد ریال برای مرمت بلندترین برج آجری جهان

فریدون اکفی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گلستان روز سه شنبه در بازدید هیاتی از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی از میراث جهانی گنبد قابوس، اظهار داشت: با استفاده از اعتبارات تخصیص یافته زیرساخت های فروش بلیت مجموعه تکمیل و مسیر بازدید از برج اصلاح شد.

وی بیان کرد: یکی دیگر از اقدامات مهم نورپردازی تپه تاریخی بود و برای این مجموعه ویدوآمپ نیز پیش بینی شده است که فاز اول آن در ضلع جنوبی بنا راه اندازی شده است.

یکی از فعالان حوزه ساماندهی زیرساخت های خدماتی را از دیگر نیازهای این مجموعه برشمرد و افزود: احداث سرویس های بهداشتی یکی از نیازهای حوزه میراث جهانی بود که بر اساس تفاهم صورت گرفته شهرداری گنبدکاووس منابع اعتباری خود را پیش بینی کرده است و این پروژه هم اکنون با حدود 80 درصد پیشرفت فیزیکی در حال اجراست.

وی بیان کرد: برای ادامه ساماندهی محوطه برج 80 میلیارد ریال اعتبار اختصاص یافته که بخشی از آن مربوط به مطالعات فرونشست است که قرارداد اجرای این مطالعات با پیمانکار منعقد شد. همچنین بر اساس طرح ساماندهی تکمیل شده و اعتبارات موجود، مرحله بعدی روشنایی مجموعه اجرا و تکمیل خواهد شد.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گلستان با بیان اینکه میراث جهانی گنبد قابوس یکی از مهم ترین و حساس ترین پروژه های میراث فرهنگی استان است، تاکید کرد: در انتخاب پیمانکاران این مجموعه اکیداً تاکید می شود که از صلاحیت فنی، تجربه و صلاحیت لازم برخوردار باشند تا با توجه به ارزش های جهانی و اهمیت کار، تمامی اقدامات اجرایی و اجرایی شود.

یکی از فعالان این عرصه همچنین پیشنهاد داد تا طرحی مشترک با شهرداری گنبدکاووس برای ساماندهی محوطه پیرامونی این اثر تدوین و اجرا شود تا علاوه بر حفاظت از برج، کیفیت محیط شهری سراسر دنیا نیز ارتقا یابد.

نظارت بر فرونشست برج همچنان ادامه دارد

وی درباره آخرین وضعیت مطالعات فرونشست گنبد قابوس نیز گفت: بر اساس اطلاعات جمع‌آوری‌شده در سه فصل، نتایج مطالعات تاکنون حاکی از فرونشست جدی و نگران‌کننده در این اثر تاریخی نیست، اما به این نتایج بسنده نکردیم و امسال قرارداد دیگری برای ادامه مطالعات منعقد شد تا بتوان داده‌های فصول مختلف را با هم مقایسه کرد و وضعیت بنا را با دقت بیشتری ارزیابی کرد.

وی افزود: علاوه بر مطالعات فرونشست، موضوع سلامت سازه نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است و با توجه به عظمت و ارتفاع گنبد قابوس، نصب ابزار نظارت دقیق سازه در این مجموعه ضروری است تا وضعیت کار بر اساس داده های فنی به طور مستمر کنترل و ارزیابی شود.

طرح ساماندهی گنبد قابوس را باید فراتر از ساختمان برج دید

مدیرکل پایگاه های میراث ملی و جهانی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بر ضرورت تدوین طرح مرحله ای برای ساماندهی این مجموعه تاکید کرد و گفت: طرح ساماندهی این اثر جهانی باید به صورت شفاف تقسیم بندی و مرحله بندی شود تا اقدامات اجرایی بر اساس اولویت ها و برنامه ای منسجم پیش برود.

فرهاد عزیزی زلانی افزود: در آخرین جلسه ای که در وزارت میراث فرهنگی برگزار شد، طرح سازمان میراث جهانی گنبد قابوس مورد بررسی قرار گرفت و مقرر شد پس از نهایی شدن مطالعات، این طرح برای تصویب به شورای کارشناسی ارائه شود تا مبنای اقدامات بعدی به ویژه در محوطه پیرامونی برج قرار گیرد.

وی با بیان اینکه گنبد قابوس اثری در مقیاس جهانی است، تاکید کرد: نگاه به طرح ساماندهی نباید به خود بنا محدود شود و لازم است در برنامه ریزی ها به اطراف و فضای شهری اطراف این اثر توجه جدی شود.

مدیرکل پایگاه های میراث ملی و جهانی وزارت میراث فرهنگی یکی از مهم ترین الزامات حفاظت از آثار ثبت جهانی را پایش مستمر دانست و گفت: پایش مستمر کلیدی ترین ملاحظات در حفاظت از میراث جهانی است و با هدف ارزیابی سلامت اثر و در مورد میراث جهانی، بررسی ویژگی های احتمالی بنای قابوس و بررسی اثرات احتمالی بنای قابوس انجام می شود. باید به صورت دقیق و مستمر ارزیابی شود.

وی همچنین بر لزوم تجهیز این اثر به ابزار دقیق پایش سلامت سازه تاکید کرد و گفت: الزامات فنی مربوط به ابزارهای لازم برای پایش سازه برج باید بازنگری و اعلام شود تا امکان تامین تجهیزات لازم و ایجاد سیستم نظارت مستمر وجود داشته باشد.

گنبد قابوس بلندترین برج و گنبد آجری جهان و مقبره «قابوس بن وشمگیر» بنایی است که با آجر و ملات گچ برجای مانده از قرن چهارم هجری قمری بر فراز تپه ای خاکی به ارتفاع 15 متر در مرکز شهرستان گنبدکاووس ساخته شده است.

این شاهکار معماری اسلامی از پایین تپه ای که روی آن قرار دارد تا زیر قاعده مخروط 37 متر و ارتفاع گنبد مخروطی شکل آن از پایین پایه تا بالای آن 18 متر است که در مجموع به 55 متر می رسد.

بدنه بیرونی مدور این بنا دارای 10 ترک (مانند ستاره 10 پر) است که در فواصل مساوی از یکدیگر قرار دارند و در هر شکاف یک کلمه آجری و کتیبه ای شکل به خط کوفی نوشته شده است و ورودی بنا دارای سر هلالی و گلوی مقرنسی است که از اولین آثار معماری اسلامی ایران به شمار می رود.