از آپنه تا حرکات غیرطبیعی؛ یک تست چگونه اختلالات خواب را آشکار می‌کند؟

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، خواب بخش مهمی از زندگی انسان است، اما اختلال در آن همیشه به عنوان یک مشکل آشکار و قابل تشخیص ظاهر نمی شود. گاهی اوقات فرد فقط از خستگی روزانه یا خواب بی کیفیت شکایت می کند، در حالی که پشت این علائم ممکن است اختلالی در تنفس، حرکات بدن یا روند طبیعی مراحل خواب وجود داشته باشد. این تفاوت بین احساس اختلال خواب و علت واقعی آن، تشخیص دقیق را نقطه شروع درمان می کند.

برای بررسی این مشکلات، داروی خواب تنها به گوش دادن به شرح حال بیمار متکی نیست و در مواقعی که اطلاعات دقیق تری لازم است، از ابزارهای تخصصی برای مشاهده اتفاقات شبانه استفاده می کند. در واقع خواب یک فرآیند پویا است که همزمان با سطح هوشیاری، فعالیت مغز، تنفس، ضربان قلب و حرکات بدن تغییر می کند. ثبت همزمان این تغییرات می تواند تصویر دقیق تری از وضعیت فرد در طول شب ارائه دهد.

پلی سومنوگرافی یکی از روش هایی است که امکان مشاهده این فرآیند را از زوایای مختلف فراهم می کند. فرد در یک محیط تخصصی می خوابد و حسگرهایی که در قسمت های مختلف بدن قرار می گیرند داده های مختلفی را ثبت می کنند. نتیجه این نظارت تصویری چند بعدی از خواب است. تصویری که می تواند به پزشک کمک کند تا اختلالات مختلف را تشخیص دهد و بر اساس داده های عینی تشخیص را پیش ببرد.

البته تخصصی بودن این آزمایش به این معنا نیست که هر فردی که مشکل خواب دارد باید آن را انجام دهد. مسیر تشخیص با علائم و شرح حال فرد آغاز می شود و تنها در صورت وجود ضرورت پزشکی، معاینات تخصصی تری مطرح می شود، بنابراین موضوع اصلی تنها انجام تست خواب نیست، بلکه انتخاب بیمار مناسب، زمان مناسب و روش تشخیصی متناسب با مشکل وی است. موضوعی که می تواند از بررسی های غیر ضروری و هزینه های اضافی جلوگیری کند.

یک رویا و ده ها داده؛ فناوری چگونه به تشخیص اختلالات شبانه کمک می کند؟

میلاد مسلمی، فلوشیپ پزشکی خواب و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان وی در گفت و گو با خبرنگار به گزارش میهن تجارت با بیان اینکه اختلالات خواب روش های تشخیصی و درمانی مختلفی دارد، اظهار کرد: درمان بسته به نوع اختلال و شرایط فرد می تواند دارویی یا غیردارویی باشد و به همین دلیل تشخیص دقیق نوع اختلال قبل از انتخاب روش درمانی بسیار مهم است و نمی توان برای همه افرادی که از مشکلات خواب شکایت دارند، روش درمانی یکسانی در نظر گرفت.

وی با بیان اینکه یکی از مهم ترین روش های تشخیصی در زمینه طب خواب، پلی سومنوگرافی یا تست خواب جامع است، افزود: این آزمایش در محیطی مناسب مانند آزمایشگاه یا کلینیک خواب و در طول یک شب انجام می شود و به دلیل ماهیت آن باید همزمان با خواب طبیعی فرد انجام شود.

فلوشیپ پزشکی خواب و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با بیان اینکه در پلی سومنوگرافی امواج مغزی، حرکات چشم، فعالیت عضلات چانه، حرکات قفسه سینه و شکم، ضربان قلب، سطح اکسیژن خون و فعالیت عضلات بازو و پا ثبت می شود، تصریح کرد: در صورت نیاز اطلاعات مربوط به جریان تنفسی، بررسی جریان تنفسی و سایر شاخص های مربوط به دستگاه تنفسی و سایر شاخص های مربوط به دستگاه تنفسی و سایر شاخص های مربوط به دستگاه تنفسی است. حسگرها به قسمت‌های مختلف بدن متصل می‌شوند و این اطلاعات به دستگاه ضبط منتقل می‌شود و سپس به سیستم مرکزی منتقل می‌شود تا در طول شب به‌طور دقیق ثبت شود.

ملامی ادامه داد: اطلاعات به دست آمده در بازه های زمانی مشخص معمولاً در قطعات 10 ثانیه ای در کنار هم مرور و تحلیل می شود. این داده ها به پزشک خواب اجازه می دهد تا مراحل مختلف خواب را از طریق امواج مغزی شناسایی کند و همزمان ضربان قلب، سطح اکسیژن خون، الگوی تنفس، حرکات قفسه سینه و شکم و سایر شاخص های فیزیولوژیکی را ارزیابی کند.

پلی سومنوگرافی برای چه کسانی مناسب است؟

وی گفت: از این مطالعه می توان برای تشخیص انواع اختلالات خواب استفاده کرد. از جمله اختلالات تنفسی در هنگام خواب مانند آپنه خواب، برخی اختلالات حرکتی مانند سندرم پای بیقرار، حرکات غیرطبیعی اندام ها، دندان قروچه و برخی اختلالات مربوط به رفتارها و فعالیت های غیرطبیعی در طول خواب و همچنین تغییر در سطح اکسیژن خون و الگوی تنفس در طول شب نیز می تواند اطلاعات مهمی در مورد وضعیت بیمار ارائه دهد.

عضو هیأت علمی فلوشیپ پزشکی خواب و دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با بیان اینکه علیرغم اهمیت پلی سومنوگرافی، انجام این آزمایش برای همه افرادی که با شکایت اختلال خواب به پزشک مراجعه می کنند ضروری نیست، افزود: تنها درصد مشخصی از بیماران بر اساس علائم، شرح حال، معاینه و ارزیابی تخصصی نیاز به تست خواب دارند.

ملکی افزود: پلی سومنوگرافی یک آزمایش تخصصی و نسبتاً پرهزینه است و انجام آن بدون نشانه پزشکی نه تنها ضروری نیست، بلکه ممکن است اطلاعاتی را تولید کند که در روند تشخیص بیمار نقشی نداشته باشد، بنابراین تصمیم گیری در مورد لزوم انجام تست خواب باید توسط پزشک متخصص به ویژه متخصص خواب یا فلوشیپ انجام شود.

اختلالات خواب را نمی توان تنها بر اساس میزان خواب یا میزان احساس خستگی فرد قضاوت کرد. کیفیت خواب، نحوه تنفس، تغییر در فعالیت مغز و حرکات بدن، همگی می توانند سرنخ هایی در مورد وضعیت فرد ارائه دهند و گاهی اوقات علت اصلی یک شکایت ساده تنها با بررسی دقیق تر مشخص می شود و به همین دلیل، تشخیص درست قبل از درمان مهمتر از انتخاب عجولانه روش درمانی است.

پلی سومنوگرافی این امکان را فراهم می کند که خواب فرد را از یک تجربه شخصی و غیرقابل مشاهده به مجموعه ای از داده های دقیق تبدیل کند. اطلاعات ثبت شده در طول شب می تواند به متخصص کمک کند تا الگوهای طبیعی و غیر طبیعی را تشخیص دهد و در صورت بروز اختلال، بررسی و درمان را با دقت بیشتری ادامه دهد.

با این حال، هرچه فناوری تشخیصی پیشرفته‌تر باشد، استفاده از آن بدون نیاز پزشکی لزوماً به معنای تصمیم بهتر نیست. تست خواب یک بررسی تخصصی است و ارزش آن زمانی بیشتر است که بر اساس علائم، شرح حال و ارزیابی پزشک انجام شود، در غیر این صورت ممکن است انبوه داده ها نه تنها کمکی به بیمار نکند، بلکه مسیر تشخیص را نیز پیچیده کند.

برخورد صحیح با مشکلات خواب با تشخیص مشکل شروع می شود، نه انجام خودکار آزمایش. فردی که خواب ضعیف یا علائم مرتبط با آن را تجربه می کند، ابتدا نیاز به ارزیابی حرفه ای دارد تا مشخص شود مشکل از کجا می آید و چه سطحی از بررسی لازم است. به این ترتیب، پلی سومنوگرافی می تواند ابزار ارزشمندی باشد، اما تنها زمانی که در مکان مناسب و برای بیمار مناسب استفاده شود.