میهن تجارت- رکوردهای بورس تهران همچنان در حال شکستن است و شاخص کل در حالی به محدوده 7.5 میلیون واحدی رسیده است که ورود پول متوقف نشده است. نکته قابل توجه این است که این جریان پولی محدود به بورس نبوده و در عین حال شاهد جذب منابع در صندوق های طلا و ابزارهای درآمد ثابت نیز بوده ایم.
به این ترتیب برخلاف برخی دوره ها که رونق یک بازار با خروج پول از بازارهای دیگر همراه بود، این بار هیچ نشانه ای از جابجایی گسترده منابع بین ابزارهای مختلف بازار سرمایه دیده نمی شود. این موضوع یک ابهام مهم را پیش روی بازار قرار می دهد و آن اینکه منابعی که در ماه های اخیر به سمت سهام، صندوق های طلا و درآمد ثابت می رفت از کجا وارد بازار سرمایه شده است؟ بسیاری از کارشناسان معتقدند ورود پول به بازار سرمایه را نمی توان به یک عامل نسبت داد. بخشی از این منابع ناشی از رشد طبیعی نقدینگی در اقتصاد و بخشی دیگر نتیجه جذابیت بازار سرمایه نسبت به بازارهای رقیب است.
بازار سرمایه دست پر
از ابتدای سال جاری، ورود پول واقعی به بخش های مختلف بازار سرمایه قابل توجه بوده است. در این مدت بازار سهام بیش از 100 همت جذب کرد و صندوق های طلا نیز 17.6 همت و صندوق های با درآمد ثابت حدود 51 همت جذب کردند. همزمانی ورود پول به این سه گروه نشان می دهد که منابع جدید نه تنها بین ابزارهای مختلف بازار سرمایه جابجا می شود، بلکه بخشی از آن از خارج از این بازار وارد می شود.
از سوی دیگر ورود همزمان سرمایه های خرد به تمامی ابزارهای بازار سرمایه اعم از بورس و صندوق های طلا و درآمد ثابت نشان می دهد که جریان پول واقعی همچنان در تالار شیشه ای فعال است. به خصوص اینکه بورس از ابتدای سال میزبان بیش از 100 سهم بوده است. در حالی که شاخص کل بورس هم اکنون در کانال 7.5 میلیون واحدی قرار دارد، سوال مهمی برای فعالان بازار به وجود آمده است. سرچشمه جریان سرمایه های کوچکی که روانه بازار شده است کجاست؟ با توجه به اینکه داده ها نشان می دهد مبادله پول از ابزارهای با درآمد ثابت و صندوق های طلا به بورس صورت نگرفته است، چگونه بورس با دست پر به کانال 7.5 میلیون واحدی رسید؟
رشد غیر منتظره
علیرضا گودری کارشناس بازارهای مالی با اشاره به عملکرد بازار سرمایه در سال 1405 گفت: بازار سرمایه امسال با وجود همه ناملایمات، گرفتاری ها و مشکلات ناشی از تبعات جنگ تحمیلی اخیر بر اقتصاد کشور و بازار سرمایه، اتفاقات مثبتی را تجربه کرده است. هرچند بازار به دلیل این شرایط در مقطعی تحت فشار بود، اما توانست به تدریج از زیر فشار خارج شده و مسیر دیگری را در پیش بگیرد. در حدود پنج ماهی که بازار سرمایه در سال جاری فعال شده است، شاهد اتفاقات قابل توجهی در این بازار بوده ایم که یکی از مهمترین آنها ورود پول به بازار سرمایه است. این روند که در سال های اخیر وجود داشته، در سال جاری شتاب بیشتری گرفته و مورد توجه بسیاری از کارشناسان قرار گرفته است.
وی افزود: بخشی از این سرمایه را می توان ناشی از جذب سرمایه های کوچک معمولی به بازار سرمایه دانست. اما با توجه به رشد نقدینگی در اقتصاد، هر ساله بخشی از این منابع به طور سنتی به سمت بازار سرمایه رفته و در ابزارهای مالی مختلف جذب می شود. این منابع را می توان در ابزارهای بازار سهام، ابزارهای با درآمد ثابت و سایر ابزارهای مالی بازار سرمایه سرمایه گذاری کرد. بنابراین اصل ورود بخشی از سرمایه جدید اقتصاد به بازار سرمایه چیز جدیدی نیست; آنچه در سال 1405 اهمیت بیشتری پیدا کرد، تسریع روند جذب این منابع است.
این کارشناس ادامه داد: افزایش سرعت ورود پول به بازار سرمایه دلایل مختلفی دارد که یکی از مهمترین آنها افزایش مزیت بازار سرمایه نسبت به بازارهای رقیب است. طی سالهای گذشته بازار سرمایه از نظر کارایی نسبت به بازارهای مسکن، طلا، دلار و خودرو عقب مانده بود و به نوعی به بازاری پسماند تبدیل شده بود. این رکود باعث شد بخشی از سرمایه گذاران با درک این فاصله، منابع خود را از بازارهای رقیب به بازار سرمایه منتقل کنند. به عبارت دیگر، بخشی از پولی که وارد بازار سرمایه شده لزوماً پول جدید نیست، بلکه منابعی است که قبلاً در سایر بازارهای دارایی وجود داشت و اکنون با توجه به تغییر جذابیت نسبی بازارها مسیر خود را تغییر داده است.
وی گفت: عامل مهم دیگر ارتقای سودآوری شرکت ها است. امسال شاهد افزایش سودآوری شرکت ها نسبت به مدت مشابه سال گذشته بوده ایم و همین موضوع انگیزه سرمایه گذاران را برای ورود منابع جدید به بورس افزایش داده است. در واقع سرمایه گذار زمانی حاضر است منابع خود را از یک بازار به بازار دیگر منتقل کند که علاوه بر مقایسه بازده، چشم انداز سودآوری دارایی جدید را نیز ارزیابی کند. در شرایط کنونی تلفیق بقای بازار سرمایه، افزایش سودآوری شرکت ها و جذابیت نسبی قیمت ها، زمینه را برای انتقال بخشی از وجوه به این بازار فراهم کرده است.
این کارشناس افزود: از سوی دیگر حمایت های بورس و بازار سرمایه در زمان جنگ برای جلوگیری از خروج سرمایه سهامداران خرد نیز بسیار حائز اهمیت بود. این اقدامات تا حدودی به سرمایه گذاران اطمینان داد که بازار سرمایه در شرایط بحران رها نمی شود و سازوکارهایی برای حمایت از نقدینگی و حفظ وجوه وجود دارد. این اطمینان توانست بخشی از نقدینگی سرگردان اقتصاد را به سمت بازار سرمایه جذب کند.
بیشتر بخوانید: بازار سهام دوباره رشد کرد; شاخص کل از مرز 7.6 میلیون واحد عبور کرد
وی گفت: به نظر می رسد بازار سرمایه به سمت پارادایم ها و مدل های جدید پیش می رود. یکی از مهمترین تغییرات افزایش تنوع ابزارهای مالی است. این تنوع هر سال بیشتر می شود و این باعث افزایش دامنه انتخاب برای سرمایه گذاران شده است. در گذشته سرمایه گذاری در طلا، ارز، ملک یا سایر دارایی ها عمدتاً از طریق بازارهای سنتی انجام می شد، اما در حال حاضر بازار سرمایه توانسته ابزارهای جایگزینی برای برخی از این سلیقه های سرمایه گذاری ایجاد کند.
علیرضا گودری افزود: به عنوان مثال سرمایه گذارانی که در سال های گذشته عمدتاً در حوزه طلا و ارز فعالیت داشتند، اکنون با ابزارهایی مانند صندوق های طلا، صندوق نقره و صندوق کالایی مواجه هستند. این ابزارها باعث شده تا بازار سرمایه بتواند بخشی از تقاضا را که مستقیماً در بازارهای سنتی طلا و ارز فعال بود، جذب کند. در واقع بازار سرمایه توانسته است بخشی از سهم بازارهای رقیب را به خود اختصاص دهد. زیرا سرمایه گذار همچنان همان دارایی یا بازده مورد نظر خود را دنبال می کند اما اکنون می تواند از طریق ابزارهای مالی بازار سرمایه به آن دسترسی داشته باشد.
این کارشناس بازار سرمایه افزود: در حوزه مسکن نیز همین موضوع را می توان مشاهده کرد. با توسعه صندوق های املاک در سال های اخیر، برخی از سرمایه گذاران علاقه مند به بازار املاک توانسته اند از طریق ابزارهای بازار سرمایه در این زمینه حضور داشته باشند. بنابراین توسعه ابزارهای جدید را باید یکی از عوامل مهم در تغییر جهت نقدینگی بین بازارها دانست.
وی بیان کرد: از سوی دیگر تحولات و اختلالات ایجاد شده در شبکه بانکی نگرانی هایی را برای برخی از سپرده گذاران نیز ایجاد کرده است. اتفاقاتی که در برخی بانک ها افتاد باعث شد تا برخی سپرده گذاران نسبت به نگهداری منابع خود در برخی ابزارهای بانکی احتیاط بیشتری کنند. در چنین شرایطی بخشی از این منابع می تواند به سمت ابزارهای درآمد ثابت بازار سرمایه حرکت کند. ابزارهایی که جایگزینی برای سپرده های سنتی برای سرمایه گذاران با رویکرد محافظه کارانه هستند.
محرک های ورودی پول
این کارشناس در جمع بندی دلایل ورود پول به بازار سرمایه گفت: اگر بخواهیم عوامل اصلی این جریان را دسته بندی کنیم، ابتدا باید به افزایش حجم نقدینگی در اقتصاد و سهم نسبتا ثابتی که به طور طبیعی هر سال به بازار سرمایه جذب می شود اشاره کرد. عامل دوم افزایش جذابیت بازار سرمایه نسبت به بازارهای رقیب است. عامل سوم عقب ماندگی بازار سرمایه از بازارهای رقیب در سال های گذشته و تلاش سرمایه گذاران برای جبران این عقب ماندگی است. عامل دیگر رکود یا کاهش جذابیت در برخی بازارهای موازی است که انگیزه انتقال سرمایه را افزایش داده است. در نهایت، توسعه ابزارهای مالی جدید، از طلا و نقره و صندوق های کالایی گرفته تا صندوق های مستغلات و ابزارهای درآمد ثابت، امکان جذب گروه های مختلف سرمایه گذار را فراهم کرده است.
وی تاکید کرد: بنابراین ورود پول به بازار سرمایه را نمی توان تنها به یک عامل نسبت داد. بخشی از این پول نقدینگی جدید اقتصاد است. بخشی از بازارهای موازی و رقیب به بازار سرمایه منتقل شده و بخشی نیز در نتیجه ایجاد ابزارهای جدید از مسیرهای سرمایه گذاری سنتی به بازار سرمایه تغییر مسیر داده است. مجموعه این عوامل باعث شده است که بازار سرمایه بتواند در سال جاری بخش قابل توجهی از نقدینگی را در اقتصاد جذب کند و این تغییر جهت حرکت منابع یکی از مهمترین اتفاقات بازار سرمایه در سال 1405 است.
منبع: دنیای اقتصاد
