بورس تا کجا بالا می‌رود؟ آینده بازار به مقصد پول‌های خرد مردم بستگی دارد

میهن تجارت- بورس اوراق بهادار تهران پس از توقف معاملات در پی حمله آمریکا به ایران در 18 اسفند، سرانجام در نهم اردیبهشت ماه بازگشایی شد و از آن زمان مسیر دیگری را در پیش گرفت. رشدی که اکنون این سوال را جدی‌تر از هر زمان دیگری مطرح می‌کند: «آیا بازار سرمایه وارد یک دوره صعودی بلندمدت شده است یا با موجی موقت مواجه هستیم؟»

رشد همزمان بورس با جهش نرخ ارز و تورم، هجوم نقدینگی و تغییر انتظارات اقتصادی، تحلیل دلایل این افزایش را پیچیده کرده است.

از یک سو افزایش سود اسمی شرکت‌ها و رشد ارزش دارایی‌ها همچنان می‌تواند به نفع بازار باشد و از سوی دیگر ریسک‌هایی مانند جنگ و تنش سیاسی، نرخ بهره، سیاست‌های دولت و محدودیت‌های انرژی همچنان در رأس بازار سهام قرار دارند.

اکنون سرمایه گذاران به جای رشد بورس به ادامه روند شاخص و نقطه توقف این روند صعودی نگاه می کنند. آیا شاخص همچنان ظرفیت فتح قله های جدید را دارد؟ مهمترین تهدید برای ادامه این روند چیست و چه نشانه هایی وجود دارد که سرمایه گذاران باید بدانند زمان کاهش ریسک فرا رسیده است؟

عوامل مهم در رشد بازار سرمایه

در همین رابطه محمدرضا عالمی، تحلیلگر بازار سرمایه در گفت و گو با «اقتصادنیوز» درباره روند بازار سرمایه پس از گشایش بورس در 9 اردیبهشت گفت: عوامل مختلفی باعث رشد بازار می شود و یکی از عوامل محرک بازار، نرخ ارز و انتظارات برای آینده آن است. اما موضوعی که من بر آن اصرار و تاکید دارم این است که باید دید ساختار بازار چگونه است و آیا بازار بر اساس اقتصاد ما کار می کند یا خیر.

وی ادامه داد: مثبت بودن بازار می تواند دلایل مختلفی داشته باشد که یکی از دلایل آن می تواند نقش پررنگ دولت در این امر باشد؛ به طوری که در این راستا می توان به نقش پررنگ دولت اشاره کرد. چرا که دولت به دنبال تعیین شاخص مثبت است و این موضوع می تواند آسیب ایجاد کند. اگر بازار نرمال و مثبت است و همه چیز مرتب است، این سوال پیش می آید که چرا به سمت اصلاح ساختارهایی مانند حجم پایه و محدوده نوسان نمی رویم؟

عالمی افزود: حجم پایه یک و حد سه درصدی دامنه نوسان به ما کمک می کند تا با پول اندک بازار را مثبت نگه داریم و القا کنیم که همه چیز خوب است و بازار شرایط مثبتی دارد. درست است که شاهد رشد دلار هستیم، اما این رشد نسبی دلار در واقع ارزش اسمی بازار را افزایش می دهد و لزوماً به معنای داشتن اقتصاد پویا، مولد و مولد نیست.

این تحلیلگر بازار سرمایه تاکید کرد: به نظر می رسد باید ساختارهای بازار را اصلاح کنیم و نباید فکر کنیم که شاخص مثبت نشان دهنده اقتصاد خوب و مولد است. نکته دیگر اینکه عوامل سیستماتیک منطقه ای هنوز برطرف نشده و به نظر می رسد با وجود این شرایط هر لحظه ممکن است بازار منفی شود و این ریسک ها آثار بد خود را بر بازار بگذارد.

وی گفت: این نگرانی وجود دارد که بعداً با افت شارپی شاخص کل دچار مشکل شویم. بنابراین عامل اصلی افزایش شاخص کل در کنار مسائل ساختاری بازار، نقش دولت در مثبت شدن بازار است و این موضوع می تواند تا حدودی مضر باشد.

آیا دلایل اساسی برای ادامه رشد بورس وجود دارد؟

وی در خصوص اینکه آیا هنوز دلایل اساسی برای تداوم رشد بورس وجود دارد و با احتساب سود شرکت ها، نرخ ارز و شرایط اقتصادی، بازار همچنان جای رشد دارد یا بخش بزرگی از این رشد اتفاق افتاده است، گفت: به نظر می رسد اگر شاهد باشیم که شرکت های خوب ما سود را در بازار تشخیص دهند و این سود یک سود واقعی باشد، شرایط متفاوت می شود.

وی تصریح کرد: سود واقعی به این معناست که سود شرکت تحت تاثیر تورم قرار نگیرد. اگر سودآوری فصلی شرکت ها را نسبت به فصل مشابه سال قبل بررسی کنیم و ببینیم شرکت ها علاوه بر اینکه توانسته اند تورم را با سود خود پوشش دهند، ارزش افزوده ای نیز برای شرکت های ما ایجاد کرده اند، این می تواند نشان دهنده ادامه رشد بازار باشد.

این تحلیلگر بازار سرمایه افزود: اگر نرخ های بالاتری را برای دلار در نظر بگیریم، با توجه به تاثیرات دلار بر شرکت ها، در نهایت بازار می تواند به روند خوب و مثبت خود ادامه دهد. اما اکنون در نقطه ای از بازار هستیم که به نظر می رسد پولی که وارد بازار شده می خواهد سود شناسایی کند و این می تواند نقطه عطفی برای اصلاح شاخص کل باشد.

این کارشناس بورس ادامه داد: به هر حال برای اظهار نظر در مورد اینکه آیا روند صعودی شاخص کل ادامه خواهد داشت یا خیر، باید دید که آیا پول های خرد به بازار می آید یا خیر؟ پولی که با توجه به شرایط کشور، احتمال افزایش نرخ دلار و همچنین احتمالات آینده وارد بازار شد. به نظر می رسد اکنون نقطه عطفی برای شاخص کل ایجاد شده است.

وی تاکید کرد: امیدوارم این اصلاح به دلیل وجود ساختارهای موجود منجر به فروپاشی نشود و اصلاحی باشد. بنابراین در شرایط فعلی باید توجه داشت که نقطه ای که بازار در آن قرار دارد هم برای ادامه روند و هم برای اصلاح بازار می تواند حائز اهمیت باشد.

آیا بازار سهام وارد یک چرخه صعودی چند ساله شده است؟

وی با توجه به اینکه معمولاً بورس ایران چند سالی وارد دوره رشد می شود و سپس دوباره وارد رکود می شود، گفت: بازارها در دوره های مختلفی هستند؛ دوره های رونق و دوره های رکود وجود دارد، ما در گذشته شاهد رشد بازار بوده ایم.

بیشتر بخوانید: سودآوری پالایش نفت اصفهان در سال مالی 1405 چقدر خواهد بود؟

وی افزود: امیدوارم این رشد بازار مانند سال 2019 نباشد، امیدوارم اتفاقاتی که در حال رخ دادن است منجر به تامین مالی از بازار نشود و آنگاه عده ای که وارد بازار نمی شوند و صلاحیت حرفه ای لازم را ندارند وارد بازار شوند و خدای ناکرده پولشان به خطر بیفتد و شاهد بحران های جدیدی در جامعه باشیم.

این تحلیلگر بازار سرمایه تاکید کرد: زمانی می توانیم سیگنال تایید دوره رونق را دریافت کنیم که ریسک های سیاسی به طور کامل برطرف شود. سپس می توانیم بگوییم بله، می بینیم که رونق بازار می تواند ادامه یابد.

شاخص بورس در یک چرخه صعودی چقدر می تواند رشد کند؟

عالمی درباره اینکه اگر واقعاً بازار وارد یک چرخه صعودی چند ساله شده باشد، شاخص کل تا کجا می تواند افزایش پیدا کند، گفت: من هرگز عددی را برای شاخص اعلام نکرده ام و به دنبال اعلام عددی برای شاخص نیستم. امیدوارم بازار بر اساس واقعیت های خودش بتواند اعداد بالاتری را ببیند.

وی ادامه داد: با این حال همچنان معتقدم فعالان بازار باید توجه داشته باشند که افزایش نرخ دلار اگرچه می تواند با تاثیرگذاری بر شرکت ها به بازار کمک کند اما ممکن است خود بازار را دچار مشکل کند و از افزایش شاخص کل جلوگیری کند.

کدام سهام برای سرمایه گذاری مناسب تر است؟

این تحلیلگر بازار سرمایه درباره اینکه در شرایط فعلی کدام سهم ها بیشترین بازدهی را دارند و فردی که قصد ورود به بازار را دارد کدام سهام را باید انتخاب کند، گفت: وقتی بازار اینگونه است اولویت مردم باید نقدینگی باشد تا اگر اتفاقی افتاد در مرحله اول از خود محافظت کنند و سبد سهام خود را مدیریت کنند.

عالمی افزود: در مرحله بعد اولویت ما مدیریت ریسک و مدیریت سرمایه است. در حال حاضر، ما باید از شرکت هایی که قیمت گذاری دستوری روی محصولات خود دارند اجتناب کنیم و به سمت شرکت هایی برویم که سودآوری آنها دلار محور است.

وی ادامه داد: شرکت های پالایشی، فرآورده های شیمیایی، معدنی و صنایعی از این دست از جمله گروه هایی هستند که با رشد نرخ دلار می توانند شرایط متفاوتی داشته باشند. بنابراین در شرایط فعلی باید در انتخاب سهام به این موضوع توجه شود.

توافق یا جنگ؛ واکنش بورس چگونه خواهد بود؟

وی در خصوص سناریوهای آتی بورس و اینکه در صورت وقوع جنگ مجدد یا تنش نظامی جدی چه اتفاقی برای بورس خواهد افتاد و در صورت موفقیت مذاکرات و حصول توافق، واکنش بازار چه خواهد بود، گفت: با توافق نقطه عطفی در بازار ما شکل خواهد گرفت و به نظر می رسد شاهد رونق بازار و گردش پول به سمت بورس باشیم.

وی افزود: رویکرد دولت در واقع اهمیت دادن به بازار سرمایه است. بنابراین در صورت وقوع توافق می توان انتظار داشت که بازار سرمایه از این شرایط منتفع شود و پول به سمت سهام حرکت کند.

از سوی دیگر عالمی درباره تشدید تنش ها گفت: اگر اتفاقی جدی بیفتد و سطح خصومت ها و درگیری ها بالا برود طبیعتاً در روزهای اول شاهد ریزش بازار خواهیم بود. اما با توجه به کاهش شدت درگیری یا ثبات شرایط حاکم، باز هم می توان شاهد بهبود سهم ها در بازار بود.

بزرگترین ریسک برای روند صعودی بورس چیست؟

این تحلیلگر بازار سرمایه درباره بزرگترین ریسکی که می تواند روند صعودی بورس را مختل کند، گفت: بزرگترین عامل می تواند تنش ها و درگیری های منطقه ای باشد که آرامش بازار را برهم می زند. در مرحله بعد نرخ بهره و سیاست های دولت می تواند موثر باشد.

وی ادامه داد: اگر سیاست انقباضی دولت اتفاق بیفتد می توانیم شاهد رکود بازار باشیم. نگرانی دیگر بحث تامین مالی است. اگر مانند سال 2019 تامین مالی از بازار انجام شود، شاهد عدم اعتماد به بازار خواهیم بود و ممکن است بازار وارد رکود طولانی مدت شود.

عالمی درباره قطعی برق و گاز و تاثیر آن بر سودآوری شرکت ها نیز گفت: تاثیر مستقیم بازار و در واقع بحث افزایش نرخ دلار بازار را مثبت کرده است. هر چه این عامل ضعیف تر شود، شاهد تأثیر مخاطرات سیستماتیک مانند قطع گاز و برق خواهیم بود که در جای خود قابل بررسی است.

سرمایه گذاران چه زمانی باید از بورس خارج شوند؟

اعلمی درباره اینکه چگونه سرمایه گذاران بدانند روند صعودی بازار به پایان رسیده و زمان خروج یا کاهش ریسک فرا رسیده است، گفت: برای خروج شاخص کل ملاک نیست. هر سهم باید بر اساس شایستگی های خود ارزیابی شود و داشتن استراتژی معاملاتی سهام مانند خروج پویا می تواند موثر باشد.

وی توضیح داد: اگر پنج سهم در سبد خود داشته باشید، وقتی سیگنال خروج فعال می شود، هر کدام از این سهام سیگنال خروج می دهند و استراتژی که دارید سیگنال ورود به شما نمی دهد، آن وقت متوجه می شوید که بازار روند صعودی ندارد.

این تحلیلگر بازار سرمایه تاکید کرد: برای خروج از بازار باید ملاک بررسی خود سهم و رفتار خود سهم باشد و اینکه آیا سیگنال فروش شما فعال شده است یا خیر. این بهترین تصمیم برای انحلال و مدیریت پرتفوی دارایی است.

منبع: اخبار اقتصاد