حل مسائل محیط زیستی نیازمند حرکت از موضوع‌محوری به مسئله‌محوری است

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت، شینا انصاری امروز – یکشنبه 29 شهریور – در سومین جشنواره ملی برهان که در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد، با تجلیل از شهدای گرانقدر کشور به ویژه مقام معظم رهبری و شهدای گرانقدر دانشگاه، اظهار کرد: کرسی های آزاد اندیشی به عنوان یکی از مهم ترین سازوکارهای نهادی در گفت و گوی محیطی دانشگاه و تقویت فرهنگ محیطی دانشگاهی از جایگاه ویژه ای برخوردار است.

وی افزود: در گفتمان سیاستگذاری علمی و فرهنگی و در شرایطی که جامعه ما با چالش های فکری، فرهنگی و اجتماعی فراوانی مواجه است، بازخوانی نظری و عملی این گفتمان می تواند به حل مسائل و مشکلات پیش روی ما کمک کند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: امروزه حوزه محیط زیست نه تنها یک موضوع تخصصی، بلکه مجموعه ای از مشکلات و مشکلات مدیریتی کشور است که به یکی از مهمترین عرصه های حکمرانی، توسعه، امنیت و ارتقای کیفیت زندگی مردم تبدیل شده است.

انصاری بیان کرد: مسائل زیست محیطی از آلودگی هوا گرفته تا تغییرات اقلیمی، بحران آب، فرونشست زمین، کاهش تنوع زیستی، تخریب اکوسیستم ها، آلودگی سواحل و دریاها و تضاد حفاظت و توسعه، مسائلی چندبعدی و پیچیده است که با یک دستگاه، یعنی با یک سازمان حفاظت محیط زیست یا با یک تصمیم کارشناس حفاظت محیط زیست حل نمی شود.

وی تاکید کرد: در چنین شرایطی بیش از هر چیز در حوزه محیط زیست به عقلانیت، گفت وگو و مشکل گشایی نیاز داریم.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به تشریح مفهوم عقلانیت در حوزه محیط زیست پرداخت و گفت: عقلانیت در حوزه محیط زیست به معنای تصمیم گیری بر اساس دانش، تجربه، شواهد، منافع عمومی و پیامدهای بلندمدت است.

انصاری افزود: البته عقلانیت به معنای نفی ارزش‌ها، آرمان‌ها و دغدغه‌های اجتماعی نیست، بلکه تبدیل ارزش‌ها به تصمیم‌های سنجیده، امکان‌پذیر و واقع‌بینانه است.

راه حل های واقع بینانه برای مدیریت سوخت دیزل

وی با اشاره به موضوع سوخت گازوئیل گفت: نکته مطرح شده در این جلسه در حوزه سوخت گازوئیل این است که طبیعتاً زمانی که با عدم تعادل سوخت و محدودیت منابع انرژی مواجه هستیم به دنبال راهکارهای واقع بینانه باشیم.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست بیان کرد: مهم این است که باید یکی از راه حل ها را با استفاده از مازوت در نیروگاه ها در فصول خاصی از سال داشته باشیم، اما اینکه چه تمهیداتی می توان برای تولید مازوت که میزان گوگرد آن را کاهش می دهد یا چاره اندیشی برای کاهش میزان آلودگی هوا اندیشید، مهم است.

انصاری ادامه داد: حتی در زمینه توزیع سوخت نیز باید در مکان هایی از سوخت های سنگین و سوخت هایی مانند گازوئیل استفاده کنیم و در صنایع و نیروگاه هایی که فاصله لازم را با مناطق مسکونی دارند از آن ها استفاده کنیم. راه حل هایی وجود دارد که در شرایط فعلی می تواند بسیار مفید باشد.

حرکت از موضوع محوری به مسئله محوری در محیط

وی بیان کرد: موضوعات ما می تواند آلودگی هوا، خشکسالی، تالاب یا پسماند در حوزه محیط زیست باشد، اما مشکل این است که از موضوع محوری به موضوع محوری می رویم و در واقع متن این رویداد بر این اساس بوده است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: مشکل زمانی به وجود می آید که دقیقاً مشخص کنیم چه اتفاقی افتاده، کجا، چه کسی، به چه دلیل و با چه پیامدهایی و چه گزینه های واقع بینانه و در دسترس برای مقابله با آن به ویژه در شرایطی که کشور با آن مواجه است، پیش رو داریم.

انصاری ادامه داد: به عبارت دیگر حل مسئله یعنی پرسیدن سؤالات درست قبل از ارائه پاسخ.

وی با اشاره به موضوع محدودیت منابع آبی به عنوان یکی از معضلات کشور گفت: اگر فقط بحث کم آبی را در نظر بگیریم، راه حل آن ممکن است تنها در افزایش تقاضا، افزایش عرضه، ایجاد زیرساخت های جدید یا انتقال آب بین حوضه ها باشد.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست اضافه کرد: اما اگر به این موضوع بیشتر نگاه کنیم و به موضوع کم‌آبی جامع‌تر نگاه کنیم، باید به حاکمیت منابع آب، موضوع الگوی کشت، بار صنعتی و جمعیتی، ظرفیت مناطق و همچنین اقتصاد آب نگاه کنیم و به آن فکر کنیم.

صندلی آزاد اندیشی; محل تولید سوالات مناسب

انصاری گفت: در واقع موضوع کرسی آزاد اندیشی می تواند محلی برای تولید سوالات صحیح قبل از پاسخ سریع باشد.

وی افزود: کرسی آزاد اندیشی تنها جلسه ای برای بیان دیدگاه های مختلف نیست، بلکه می تواند سازوکاری برای طرح مسئله، نقد سیاست ها، آشکارسازی تضاد منافع، آزمون فرضیات و کمک به تصمیم گیری باشد.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در ادامه به اهمیت کرسی های آزاد اندیشی برای حوزه محیط زیست اشاره کرد و گفت: چرا این کرسی های آزاد اندیشی برای حوزه محیط زیست که در کشور با چالش های فراوانی روبرو هستیم، اهمیت دارد؟ باید گفت: محیط زیست حوزه ای است که در آن تضاد منافع، تضاد منافع کوتاه مدت و بلندمدت، منافع محلی و ملی، توسعه و حفاظت و بخش های مختلف اقتصادی و حتی تضاد بین نسل فعلی و نسل آینده وجود دارد.

انصاری تاکید کرد: اگر امکان گفت و گوی علمی و آزادانه درباره این تعارضات را فراهم نکنیم، اختلاف دیدگاه ها می تواند منجر به تضاد اجتماعی، تصمیمات یکجانبه یا سیاست های ناپایدار شود.

وی با تاکید بر اهمیت شنیدن دیدگاه های مختلف قبل از تصمیم گیری، گفت: در کرسی های آزاد اندیشی، قبل از تصمیم گیری باید دیدگاه های مختلف شنیده شود، شواهد بررسی شود و نقاط قوت و ضعف گزینه های مختلف آشکار شود و در این میان، طرح مسئله از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست یکی از ضعف های تاریخی در برخورد با مسائل زیست محیطی را نگاه جزیره ای و جزئی به این مسائل دانست و افزود: محیط زیست تنها موضوع طبیعت نیست و تنها موضوع یک سازمان نیست، بلکه موضوعی است که به حوزه های مختلف مربوط می شود.

انصاری تصریح کرد: آلودگی هوا مربوط به حوزه های حمل و نقل، انرژی، صنعت، شهرسازی و اقتصاد است و بحران کم آبی نیز با کشاورزی، بارگیری جمعیت و الگوهای سکونتگاهی مرتبط است. همچنین حفاظت از محیط زیست ارتباط مستقیمی با معیشت جوامع محلی، گردشگری، کشاورزی، برنامه ریزی صنعتی و آمایش سرزمین دارد.

وی با تاکید بر اینکه کرسی های آزاد اندیشی می تواند به حل مسائل زیست محیطی کمک کند، گفت: این کرسی ها باید تا حد امکان بین رشته ای، بین بخشی و بین نسلی باشند تا اثربخشی بیشتری داشته باشند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست بر لزوم شنیدن نظرات ذینفعان مختلف تاکید کرد و افزود: در این گفت وگوها علاوه بر اساتید و پژوهشگران دانشگاه، صدای مدیران اجرایی، صنعت گران، کشاورزان، جوامع محلی، سازمان های مردم نهاد، زنان و جوانان نیز باید شنیده شود.

انصاری با اشاره به اهمیت حضور نسل جوان در این بحث ها ادامه داد: بسیاری از پیامدهای تصمیمات امروزی زندگی فردا و نسل های آینده را تحت تاثیر قرار می دهد.

وی بر ضرورت تقویت فرهنگ پرسشگری و پاسخگویی مسئولانه تاکید کرد و پیشنهاد کرد کرسی های آزاد اندیشی محیط از سطح جلسات گاه و بیگاه فراتر رفته و به فرآیندی مستمر و مسئله محور تبدیل شود.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: برای هر کرسی باید یک مشکل واقعی و مشخص انتخاب شود و قبل از جلسه، داده ها، مطالبات و مطالعات موجود جمع آوری و در اختیار شرکت کنندگان قرار گیرد. همچنین نظرات موافق و مخالف باید قابل طرح باشد و در پایان گزارش مشکل و گزارش سیاست تهیه شود.