بعدی- علی الزیدی، نخست وزیر عراق در مصاحبه ای گفت: امیدوار است در مسیری که رهبران قبلی شکست خوردند، موفق شود.
طبق گزارش به گزارش میهن تجارت به نقل از نیویورک تایمز، نخست وزیر عراق متعهد شده است که شبه نظامیان کشورش را تا ژوئن 2027 خلع سلاح کند و یک جدول زمانی بلندپروازانه برای تحت کنترل درآوردن مجموعه وسیع و پیچیده نیروهای مسلح را در اختیار دولت قرار دهد.
تعادل ظریف عراق بین آمریکا و ایران
طرح خلع سلاح مرحلهای که الزیدی برای اولین بار بیان کرد، نقش مهمی در نحوه مدیریت تعادل ظریف بین دو متحد مهم خود، ایالات متحده و ایران، ایفا خواهد کرد. در شرایطی که این دو کشور در حال جنگ هستند.
عراق تحت فشار فزاینده ای از سوی دولت ترامپ است. دولتی که مهمترین شریک امنیتی و اقتصادی این کشور است و از بغداد می خواهد که نیروهای شبه نظامی را مهار کند. نیروهایی که علاوه بر قدرت نظامی به قدرت سیاسی نیز دست یافته اند. در عین حال، ایران، همسایه عراق، به دنبال تعمیق نفوذ خود در این کشور و گسترش استفاده از این شبه نظامیان در جنگ با واشنگتن است.
خلع سلاح شبهنظامیان، رهبران سابق عراق، از جمله کسانی که تجربه بسیار بیشتری نسبت به الزیدی در صحنه سیاسی پرتنش کشور دارند، مشکل ایجاد کرده است. این گروهها در سالهای اخیر ریشهدارتر شدهاند و با تشکیل احزاب که در ساختار سیاسی و اقتصادی عراق تنیده شدهاند، کنترل آنها بسیار دشوار شده است.
الزیدی درباره طرح خلع سلاح خود گفت: این چیزی نیست که اختیاری باشد. این یک ضرورت است.
وی در اولین مصاحبه خود با رسانه های خارجی در محل اقامت رسمی خود افزود: سایر کسانی که در این خصوص صحبت کردند بعداً کنار رفتند. آنها تسلیم فشار یا نگرانی های دیگر شدند. برای من این موضوع در کنار بحث فساد، بحث عزت است.
این مشکلات باعث نشده الزیدی که پیش از نخستوزیر شدن در سال جاری وارد عرصه سیاست شده بود، از ادامه راه باز بماند. این تاجر ثروتمند قبل از نامزدی برای نخست وزیری برای اکثر عراقی ها تا حد زیادی ناشناخته بود.
چالش های اقتصادی عراق در سایه جنگ
الزیدی این هفته و همزمان با شرکت در اولین مجمع عمومی سازمان ملل متحد، نه تنها با یک چالش امنیتی، بلکه با یک بحران اقتصادی سخت نیز مواجه است.
الزیدی گفت: عراق که سومین تامین کننده نفت در جهان است، 60 درصد از درآمد صادرات ماهانه خود را به دلیل جنگ بین آمریکا و ایران و اختلال در حمل و نقل از طریق تنگه هرمز از دست داده است.
او از زمان روی کار آمدن، پیشنهادهایی برای ساخت خطوط لوله ای ارائه کرده است که می تواند خلیج فارس را دور بزند. از جمله خط لوله ای که به گفته او می تواند به اروپا برسد.
وی گفت: ما می خواهیم بین عراق و کشورهای جهان پل ها و روابط اقتصادی ایجاد کنیم. در دولت ما، عراق محل ملاقات خواهد بود، نه نقطه خصومت.
با این حال، تحقق این اهداف به توانایی الزیدی برای پاسخگویی به درخواست دولت ترامپ برای مهار شبه نظامیان بستگی دارد.
وی گفت: ابتدا باید سلاح ها محدود و مهار شود تا اقتصاد قوی ایجاد شود.
آغاز طرح مرحله ای خلع سلاح
الزیدی ابتدا در تابستان اعلام کرده بود که شبه نظامیان تا زمانی که آخرین نیروهای آمریکایی باقیمانده عراق را در 30 سپتامبر ترک کنند، خلع سلاح خواهند شد. شبه نظامیان عراقی بلافاصله این جدول زمانی را رد کردند. پس از آن، مقامات سعی کردند آنچه را که در عراق به عنوان یک اشتباه سیاسی تلقی می شد تصحیح کنند و گفتند که خلع سلاح می تواند از 30 سپتامبر آغاز شود.
دولت الزیدی از آن زمان کمیته ای را برای مذاکره با شبه نظامیان درباره خلع سلاح تشکیل داده است. وی گفت: مفاد توافق بر سر جدول زمانی 30 سپتامبر اعلام می شود.
به گفته الزیدی، ابتدا یک دوره 90 روزه وجود دارد که در طی آن شبه نظامیان هیچ حمله ای انجام نخواهند داد و اطمینان حاصل کنند که نیروهای آمریکایی نیز به آنها حمله نمی کنند. پس از آن، شبه نظامیان تحویل سلاح های خود را آغاز می کنند و خلع سلاح تا 30 ژوئن 2027 پایان می یابد. با این حال، ستیزه جویان همچنان خواهان فرصت خلع سلاح تا پایان سال 2027 هستند.
تردید در اجرای جدول زمانی خلع سلاح
دیپلمات های منطقه و برخی از مقامات امنیتی عراق هشدار داده اند که این جدول زمانی بسیار شکننده است. اکثر آنها اجرای آن را در طول جنگ تقریباً غیرممکن توصیف کردند. زمانی که متحدان شبه نظامی ایران شرکای ارزشمندی در ایجاد هرج و مرج منطقه ای و تحمیل هزینه های سنگین بر اقتصاد جهانی بوده اند.
شبه نظامیان بارها به کویت و اردن و همچنین تأسیسات انرژی در عراق و سفارت آمریکا در بغداد حمله کرده اند.
این ماه، عربستان سعودی عراق را متهم کرد که در حمله پهپادی که خط لوله شرق به غرب این کشور را بسته بود، متهم کرد; خط لوله ای که 4 درصد از نفت جهان را تامین می کند. مقامات عراقی بر این باورند که شاخههای شبهنظامی عراقی به مهاجمان در تسهیل این عملیات کمک کردهاند، اگرچه آنها خودشان این حمله را طراحی نکردهاند.
ویکتوریا تیلور، مدیر ابتکار عراق در شورای آتلانتیک در واشنگتن، گفت: “دولت عراق اعلام کرده است که آنها بخشی از این جنگ نیستند. اما آنها واقعا کنترلی بر آن ندارند.
وی مدعی شد: ایران زمانی که متحدان عراقی خود را “ابزاری بسیار قدرتمند” نشان داده اند، اجازه خلع سلاح را نخواهد داد.
یک مقام ارشد امنیتی عراق که به شرط فاش نشدن نامش برای گفتگو در مورد مذاکرات حساس با شبه نظامیان صحبت کرد، هشدار داد که در حالی که به نظر می رسد برخی از مقامات آمریکایی از جدول زمانی الزیدی استقبال می کنند، اما این طرح بدون توافق صلح آمریکا و ایران با شکست مواجه خواهد شد. چنین توافقی هنوز دور از دسترس است.
چهار شبه نظامی قدرتمند در مرکز طرح دولت قرار دارند
فراتر از مسائل ژئوپلیتیک، خلع سلاح شبه نظامیان عراقی می تواند دشوار باشد، زیرا آنها بسیار زیاد و پراکنده هستند.
پس از حمله نیروهای آمریکایی به عراق در سال 2003 و سرنگونی دیکتاتور این کشور، صدام حسین، چندین گروه مسلح از میان اکثریت شیعه عراق برای مقابله با اشغالگری آمریکا ظهور کردند. این گروه ها اغلب از ایران، قدرت شیعی منطقه، آموزش و سلاح دریافت می کردند.
سپس در سال 2014، گروه جهادی سنی داعش حمله ای را آغاز کرد که در اوج خود بیش از یک سوم عراق را تصرف کرد. در حالی که عراق منتظر کمک ائتلاف نظامی به رهبری آمریکا بود، دولت این کشور از تشکیل بسیج نیروها خبر داد. گروه های مسلح بیشماری تشکیل شد که بسیاری از آنها تحت هدایت ایران بودند.
از آن زمان، دولت عراق تلاش کرد تا این شبهنظامیان را که در مجموع «نیروهای مردمی بسیج» یا «حشد الشعبی» نامیده میشوند مهار کند و آنها را تحت اختیار دولت قرار دهد.
تلاشهای کنونی دولت بر چهار شبه نظامی قدرتمند متمرکز است که در برابر فراخوانهای خلع سلاح یا تحت کنترل دولت مقاومت کردهاند.
الزیدی گفت که هدف او این است که این شبه نظامیان دیگر به عنوان نهادهای مستقل وجود نداشته باشند. وی گفت: به صورت انفرادی وارد نیروهای حشد شعبی می شوند و در آنها ادغام می شوند.
وی افزود که پس از پایان مهلت مقرر، هر گروهی که تحت عنوان شبه نظامی فعالیت کند، شورشی محسوب می شود.
شرایط شبه نظامیان برای نگهداری سلاح
این گروههای اصلی اصرار دارند که تا زمانی که «نیروهای اشغالگر» تهدیدی نداشته باشند، حق حمل سلاح دارند و به جنگی که آمریکا و اسرائیل در فوریه علیه ایران به راه انداختند، اشاره میکنند. این گروه ها استدلال می کنند که نیروهای آمریکایی و اسرائیلی که پایگاه های مخفی در صحرای عراق ایجاد کرده اند، از خاک عراق استفاده می کنند.
رمزی ماردینی، بنیانگذار Geopol Labs، یک شرکت مشاوره ریسک ژئوپلیتیکی مستقر در خاورمیانه، گفت که اجرای موفقیت آمیز جدول زمانی خلع سلاح نه تنها به کاهش درگیری های منطقه ای نیاز دارد، بلکه به دولتی نیاز دارد که بتواند خواسته های خود را اجرا کند و به گروه های مسلحی که همکاری می کنند مشوق ها یا تضمین هایی ارائه دهد.
وی گفت: تا زمانی که تحولات واقعی در حوزه سیاسی و امنیتی ایجاد نشود تعیین ضرب الاجل فقط یک آرزو است.
حضور ترکیه و مذاکرات بغداد
با نزدیک شدن به خروج نهایی نیروهای آمریکایی، ستیزه جویان شرایط بیشتری را برای خلع سلاح خود مطرح کرده اند. به عنوان مثال، این گروه ها به ادامه حضور نیروهای ترکیه در شمال عراق اشاره کرده اند. ترکیه گفته است که برای مبارزه با شبه نظامیان جدایی طلب، ترکیه باید نیروهای خود را در عراق حفظ کند. الزیدی در پاسخ گفت که تلاش کرده با ترکیه در مورد خروج این نیروها به توافق برسد.
ترکیه در گذشته گفته بود که هرگونه خروج نیروهایش مشروط به پاکسازی اردوگاه ها و سلاح های شبه نظامیان کرد از شمال عراق است. الزیدی گفت که دولت او همچنین در حال کار بر روی جدول زمانی برای ادغام نیروهای محلی کرد در نیروهای حشد الشعبی عراق برای پاسخگویی به این خواسته است.
تلاش عراق برای توسعه مسیرهای صادرات نفت
الزیدی گفت که در تلاش برای دستیابی به توافق با ترکیه، از اقدامات عراق برای تقویت روابط اقتصادی بین دو کشور استفاده کرده است. عراق امسال با یک قرارداد یک ساله برای افزایش صادرات نفت به ترکیه از طریق خط لوله موجود عراق موافقت کرد و اکنون قصد دارد ظرفیت این خط لوله را افزایش دهد. او هفته گذشته گفت که طی سفری به فرانسه و آلمان، طرح هایی را برای ساخت خطوط لوله از طریق ترکیه ارائه کرده است که نفت عراق را مستقیماً به اروپا منتقل می کند.
خسارت 60 میلیارد دلاری عراق از جنگ
در این گفتگو، الزیدی همچنین برخی از چالش های اقتصادی کشورش را مورد بحث و بررسی قرار داد. وی گفت: عراق از آغاز جنگ حدود 60 میلیارد دلار از درآمد خود را از دست داده است.
او مدعی شد: اگرچه عراق خود را شریک منطقه ای ایران می داند، اما ایران به نفتکش های عراقی اجازه عبور از تنگه هرمز را نداده است.
وی افزود: مفصل صحبت کردیم. تصمیمی که از ایران خارج شد قطعی است.
وی ادامه داد: هدف آنها افزایش قیمت جهانی نفت است. این ربطی به این ندارد که ما به آنها نزدیک هستیم یا نه. در هر صورت آنها می خواهند فشار وارد کنند.
