حفاظت از خزر مسئولیتی مشترک و فرامرزی است

به گزارش خبرگزاری به گزارش میهن تجارت و به نقل از پایگاه اطلاع رسانی دولت، شینا انصاری در هفتمین نشست همایش طرف های متعاهد کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر در تهران با اشاره به میزبانی این نشست توسط جمهوری اسلامی ایران، اظهار کرد: برگزاری این نشست فرصت ارزشمندی را برای کشورهای مشترک دریای خزر برای حفاظت از آب های دریای خزر فراهم کرده است. تقویت همکاری های منطقه ای

وی افزود: دریای خزر نه تنها حوزه آبی کشورهای منطقه است، بلکه میراث مشترک، اکوسیستم به هم پیوسته و سرمایه ای حیاتی برای نسل امروز و آینده است. این پهنه آبی با تنوع زیستی ارزشمند، زیستگاه های منحصر به فرد و اهمیت ویژه در چرخه زایشی ماهیان خاویاری نقش مهمی در حیات طبیعی منطقه دارد.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به وابستگی جان و معیشت میلیون ها نفر به سلامت دریای خزر ادامه داد: امروز بیش از هر زمان دیگری مشخص شده است که حفاظت از دریای خزر یک مسئولیت مشترک و فرامرزی است. آلودگی های ناشی از منابع زمینی و فعالیت های دریایی، تخریب زیستگاه ها، فشار بر منابع بیولوژیکی، تغییرات آب و هوا و تغییرات سطح آب چالش هایی نیستند که یک کشور به تنهایی بتواند با آن مقابله کند.

محیط زیست قربانی خاموش جنگ هاست

انصاری در بخشی دیگر از سخنان خود با اشاره به تجربه ایران در یک سال گذشته و خسارات وارده به زیرساخت ها و برخی مناطق گفت: در جریان تهاجمات و درگیری های نظامی علاوه بر تلفات انسانی و تخریب زیرساخت ها، مراکز علمی، پزشکی و میراث تاریخی نیز آسیب دیده اند و مواردی از آسیب به محیط زیست و مناطق حفاظت شده و همچنین حمله به تاسیسات حفاظت شده مختلف بوده است.

وی افزود: حمله به مخازن سوخت در تهران و ایجاد آلودگی گسترده و همچنین حمله به تاسیسات نفتی منطقه عسلویه از جمله مواردی است که در چارچوب مباحث مربوط به «اکوسید» یا جرایم زیست محیطی قابل بررسی است.

معاون رئیس جمهور با بیان اینکه تجربه جنگ و درگیری اهمیت حفاظت از محیط زیست را بیش از گذشته آشکار کرده است، تصریح کرد: محیط زیست قربانی خاموش جنگ هاست. آلودگی آب و خاک، آسیب به زیستگاه ها و زیرساخت های زیست محیطی و افزایش فشار بر منابع طبیعی می تواند اثرات جنگ ها را برای سال ها و حتی نسل ها بر جای بگذارد.

انصاری تاکید کرد: بنابراین حفاظت از محیط زیست و افزایش تاب آوری اکوسیستم ها باید جزء لاینفک تلاش ما برای صلح، امنیت و توسعه پایدار باشد.

کنوانسیون تهران؛ چارچوب همکاری پنج کشور

وی با اشاره به پیشینه تشکیل کنوانسیون تهران گفت: در سال 2003 پنج کشور ساحلی دریای خزر شامل جمهوری آذربایجان، جمهوری اسلامی ایران، جمهوری قزاقستان، فدراسیون روسیه و ترکمنستان کنوانسیون تهران را امضا کردند و چارچوب حقوقی مشترک منطقه ای را برای حفاظت از محیط زیست دریای خزر ایجاد کردند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: این اقدام فراتر از امضای یک سند بین المللی، بیانگر اراده مشترک پنج کشور برای همکاری در حفاظت از یک اکوسیستم مشترک است. همکاری هایی که در زمینه مقابله با آلودگی نفتی، کنترل آلودگی ناشی از منابع زمین، حفاظت از تنوع زیستی و ارزیابی اثرات زیست محیطی فرامرزی ایجاد شده است.

انصاری با تاکید بر لزوم ورود همکاری های منطقه ای به فاز جدید، گفت: امروز باید گام دیگری برداریم. گامی از تعهد به اقدام، از اطلاعات پراکنده به داده‌های مشترک، از نظارت جداگانه تا نظارت هماهنگ منطقه‌ای، و از پاسخ به بحران تا پیشگیری و آمادگی مشترک.

5 کشور، یک اکوسیستم و یک آینده مشترک

وی یکی از پیام های محوری این اجلاس را «پنج کشور، یک اکوسیستم، آینده مشترک» عنوان کرد و گفت: این عبارت صرفاً یک پیام نمادین نیست؛ بلکه تنها یک پیام نمادین است. پنج کشور نماینده مسئولیت مشترک ما، یک اکوسیستم نشان دهنده تداوم دریای خزر و آینده مشترک یادآور مسئولیت ما در قبال نسل های آینده است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: سرنوشت دریای خزر را نمی توان به بخش های سیاسی تقسیم کرد. جریان های آب، گونه های زیستی، آلودگی و تغییرات آب و هوایی تابع مرزهای سیاسی نیستند و بنابراین آینده خزر نمی تواند پنج آینده مجزا باشد، بلکه آینده ای مشترک باشد.

انصاری با تاکید بر نقش علم و فناوری در حفاظت از خزر گفت: برای ساختن آینده مشترک امروز بیش از هر زمان دیگری به علم و فناوری نیاز داریم. فناوری‌های جدید سنجش از دور، پایش ماهواره‌ای، سامانه‌های هوشمند زیست‌محیطی، مدل‌سازی اکولوژیکی، پایگاه‌های اطلاعاتی رایج و ابزارهای جدید پایش و پیش‌بینی می‌توانند فرصت‌های ارزشمندی را برای درک بهتر خزر و واکنش سریع‌تر به تهدیدات آن فراهم کنند.

ضرورت تقویت پایش مشترک محیط زیست

وی ادامه داد: همکاری با علم و فناوری برای حفظ اکوسیستم دریایی خزر و ساختن فردایی پایدارتر باید از یک پیام به رویکردی کاربردی تبدیل شود.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: سامانه های نظارتی مشترک، ارزیابی منظم وضعیت اکوسیستم، آمادگی مشترک برای مقابله با حوادث و آلودگی، حفاظت از تنوع زیستی و کاهش ورود آلاینده ها به دریا باید تقویت شود.

انصاری با اشاره به اجرایی شدن پروتکل ارزیابی اثرات زیست محیطی فرامرزی در آبان 2025 گفت: این اقدام چارچوب همکاری کشورهای ساحلی برای ارزیابی اثرات زیست محیطی فرامرزی را تقویت می کند و می تواند زمینه ساز همکاری موثرتر در پروژه ها و فعالیت هایی باشد که اثرات آن فراتر از مرزهای یک کشور است.

توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست متقابل نیستند

وی با تاکید بر لزوم پیوند توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست گفت: جمهوری اسلامی ایران معتقد است که توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست دو هدف متضاد نیستند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: توسعه پایدار زمانی محقق می شود که فعالیت های اقتصادی با ظرفیت اکولوژیکی طبیعت و منافع بلندمدت منطقه هماهنگ باشد. از این منظر ارزیابی های علمی و زیست محیطی باید در مرکز تصمیم گیری های مربوط به دریای خزر قرار گیرد.

انصاری با تاکید بر لزوم مشارکت موثرتر دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی، سازمان های مردم نهاد و جوامع محلی در فرآیند تصمیم گیری زیست محیطی، گفت: حفاظت پایدار از خزر مستلزم مشارکت همه ذینفعان و استفاده از ظرفیت علمی و اجتماعی کشورهای منطقه است.

ایران آمادگی خود را برای همکاری های منطقه ای اعلام کرد

وی با اشاره به مسئولیت نسل حاضر در قبال نسل های آینده، تصریح کرد: مسئولیت ما فقط در قبال نسل حاضر نیست. ما امانتداران دریایی هستیم که باید سالم تر و مقاوم تر به نسل های آینده سپرد.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست اعلام کرد: جمهوری اسلامی ایران آمادگی خود را برای ادامه همکاری با کشورهای ساحلی، دبیرخانه کنوانسیون تهران، برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، نهادهای علمی و تحقیقاتی و سایر شرکای منطقه ای و بین المللی اعلام می کند.

انصاری ابراز امیدواری کرد: تصمیمات هفتمین اجلاس کنفرانس طرف های متعاهد کنوانسیون تهران نه تنها بیانگر اراده سیاسی مشترک کشورهای ساحلی باشد، بلکه به نقشه راه روشنی برای اقدامات عملی، قابل سنجش و موثر در راه حفاظت از دریای خزر و تضمین آینده این اکوسیستم برای نسل های آینده تبدیل شود.